Mentionsy Mentionsy
Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski

Zygmunt I Stary - Bona Sforza, Stańczyk i złoty wiek?

19.06.2025 ·1 godz 13 min

Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/ Zygmunt miał niewielkie szanse na to, by zostać królem. Przymierzano go do różnych, niekiedy absurdalnych funkcji. Okazało się jednak, że na tron wstąpił i pozostał na nim na tyle długo, by otrzymać od potomnych przydomek "Stary". Zygmunt objął tron mocarstwa, składającego się z Polski, Litwy oraz licznych księstw i lenn. Dwór na Wawelu był wówczas jednym z najwspanialszych w Europie, Wisłą spławiano coraz więc zboża na eksport, a Mikołaj Kopernik pisał „O obrotach sfer niebieskich”. Największy dotychczas wróg Polski i Litwy – państwo krzyżackie – został unieszkodliwiony przez ojca Zygmunta, a nowy przeciwnik – Moskwa – dopiero rósł w siłę. W 1525 roku Zygmunt pokonał zbuntowanego wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, Albrechta Hohenzollerna, który złożył mu hołd zwany pruskim. Czy jego przyjęcie było błędem? A może łagodne potraktowanie Albrechta miało geopolitycznie uzasadnione i świadczyło o dalekowzroczności Zygmunta? Co zawdzięczamy Zygmuntowi Staremu? Jaką rolę na jego dworze odegrała Bona Sforza? Co możemy powiedzieć o Stańczyku?O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Hieronim Grala z Uniwersytetu Warszawskiego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

No ale tym niemniej mamy do czynienia z człowiekiem, który sobie ceni przyjemności, który sobie ich nie odmawia, ale wykonuje godnie i starannie wszystkie obowiązki. Prowadzi zdrowy, powtarzam raz jeszcze, tryb życia. Łaźnię lubił na przykład. Nie jest prostakiem, bo ma rozległe ambicje artystyczne. Wie pan, on po prostu jest sympatyczny. On jest sympatyczny. Proszę zwrócić uwagę, że miarą inteligencji monarchów tego okresu jest autorytet i sława ich trefnisiów, ich błaznów. Kim jest Stańczyk?

Dlatego też obciążanie o wszystkie grzechy i błędy następców. Tego, który osiągnął największy sukces w wojnie z zakonem, jest jakoś tam aberracją. Do tego oczywiście dorabia się mity matejkowskie, legendę o Stańczyku itd. No ale przecież jak się przyjrzeć temu, jak zachowywał się Albrecht po hołdzie, to mamy... lojalnego wasala, który wywiązuje się swoich obowiązków, wojska na wyprawy daje i tak dalej. No więc nie mam sumienia krytykować Zygmunta za to.

No to jak pan skomentuje? Pojawiła się postać Stańczyka we wcześniejszych rozważaniach. To jak pan skomentuje tą wizję Matejki, zatroskanego Stańczyka? Jakaś kolejna projekcja mistrza Jana, czy coś tu było na rzeczy z tym zatroskaniem? Zwracam uwagę, że w przypadku Stańczyka jest nawet problem z tytułem tego obrazu, bo to nie do końca wiadomo o co chodzi. Czy to chodzi o utratę Smoleńska, czy utratę Pałocka i tak dalej, i tak dalej. Kiedy padał Smoleńsk, do którego bardziej pasuje czasowo Stańczyk, to król nie miał na to wielkiego wpływu i dwór się nie bawił.

Pokazano wszystkie 3 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.