Mentionsy Mentionsy
Piotr Witwicki. Bez uników
Piotr Witwicki. Bez uników

Tomasz Sajewicz | Piotr Witwicki. Bez uników

19.04.2024 ·41 min 26 s · 14 rozdziałów

W rozmowie "Bez Uników" Piotra Witwickiego, Tomasz Sajewicz zobrazował współczesne życie w Chinach. Opowiedział również, czemu dane PKB są tajne, jakie podejście powinna mieć światowa dyplomacja i czemu covid w Chinach to czysta polityka. Redaktor naczelny Interii pytał również o książkę "Nowa gra w Chińczyka", i na czym polega fenomen Azjatyckich prowincji.

0:57 · Opis codziennego życia i zagrożeń 1

Jest XXI wiek też. Pamiętajmy, że Chiny to jest ten smog, który już trochę odleciał Europie, jeśli chodzi o technologię, więc w tej chwili to, o czym mówimy, to jest rzeczywistość, która się oczywiście mega szybko zmieniała sprzed 15 lat. Rzeczywistość sprzed 5 lat jest taka, że wystarczy, żebyś miał przy sobie przy łóżku nawet wyłączony telefon komórkowy. To wystarczy, żeby Mając chińskie aplikacje, takie jak... Ale co, wystarczy ten słynny WeChat? Wystarczy ten słynny WeChat. Czy w wyłączonym telefonie, tak? Nie chcę demonizować, ale już nie mieszkam w tej chwili w Chinach, więc mogę to Państwu powiedzieć. Odinstalowałeś? Nie, nie odinstalowałem, ale mam to w tak zwanym, w moim aparacie niebezpiecznym.

2:59 · Popularność książki i zainteresowanie Chinami 1

Ktoś się nie przelogował z tej chińskiej na angielską i to się zdarzało naprawdę, no kilka razy tak się zdarzyło i pytałem, czy to jest możliwe, żeby tak samo z siebie to się stało i no niekoniecznie, więc to jest mieszkanie w kraju wielkiego brata. To jest fajny, fascynujący kraj dla dziennikarza, to jest nie lada wyzwanie. Powiem to wprost, chyba w nielicznych krajach, tak jak w Polsce, Chiny są państwem, w których jest albo tak mało dziennikarzy zagranicznych, albo tak nie przywiązuje się prawie że w ogóle wagi do tego miejsca. Takie jest moje, możesz się z tym nie zgodzić, taka jest moja perspektywa. To się bardzo zmieniło. Jeśli chodzi o Amerykanów. Ale mamy dwóch tych korespondentów polskich mediów w całych Chinach.

6:05 · Opis treść książki i jej wartości 2

To my przekazujemy ludziom te informacje, ludzie są zainteresowani albo nie są, ale to od wydawców, tak naprawdę to jest ten pierwszy moment, kiedy my decydujemy się, pokazanie naszym widzom, naszym słuchaczom, naszym czytelnikom, że tam dzieje się coś ważnego, zobaczcie czy wam się to nie przyda w życiu, tak jak moim zdaniem się państwu przyda książka, jak się nie dać de facto ograć Chińczykom, bo pokazujemy te wszystkie konteksty, W których można Chiny odczytywać. To jest naprawdę ciekawe, ponieważ nas trzech to jest pięćdziesiąt lat. To jest bardzo ważne. Nas trzech to jest pięćdziesiąt lat naocznych wydarzeń. Jesteśmy świadkami naocznych wydarzeń. Profesor Góralczyk od 76 roku, po śmierci Mao, potem Tiananmen, potem Marcin Jakobi, na końcu 20 lat ja.

To o czym piszemy o Chinach, piszemy to o tym wszystkim czego sami doświadczyliśmy. Rewelacyjna jest ta wymiana doświadczeń w książce. To jest to co czyta się Najlepiej, ale też człowiek wychodzi z tej lektury z taką myślą, że w zasadzie i tak tych Chin nie zrozumiem, bo i tak nie mam tyle czasu i tyle energii, żeby tak jak profesor Góralczyk siedzieć w tym tak głęboko, więc może w ogóle lepiej machnąć ręką. A potem się dziwimy, że ciekawostki się tylko... Mnie się wydawało, oczywiście ja nie mieszkam w Polsce od dwóch dekad, ale mnie się wydawało, że Polacy mają zdanie na każdy temat, szczególnie polityczny, więc moim zdaniem, ty chyba też, Ja na każdy temat mam? Ja nie. Nie? Nie na każdy temat. Okej. Ale w momencie kiedy na przykład trzeba będzie zawierać jakieś sojusze, bo w tej chwili patrzymy jak Chiny wspierają coraz bardziej nie bezpośrednio działania Rosji w agresji na Ukrainie, tak?

9:03 · Skomplikowana kultura Chin i jej zrozumienie 1

Rzeczywiście mówi się, że jest też jedno z takich synologicznych twierdzeń, że nie da się przeniknąć sposobu myślenia, umysłu Chińczyka, ale możemy starać się to robić. Na pewno trzeba o Chinach wiedzieć więcej. Na pewno moim zdaniem w tej chwili wiemy za mało o Chinach i na pewno to jest też szczególnie ważne wobec rządzących, ale na których my też mamy czasem wpływ, żeby mądrze kreować politykę wobec Chin, bo Jesteśmy jednak u progu sytuacji, nie chcę nikogo straszyć, ale raczej ku temu to zmierza. Chiny coraz otwarciej deklarują, że zamierzają w pokojowy sposób przejąć Tajwan. Wiemy czym ten pokojowy sposób przejęcia Tajwanu... Ale to od 50 lat, prawda? No nie. Nie do tego stopnia. Ta retoryka, wierz mi, ona narastała nawet w ciągu ostatnich 20 lat, w momencie kiedy...

11:31 · Sytuacja geopolityczna i relacje z Chinami 4

A to ciekawe, to jak się różnią, no bo to jednak od czasu prezydentury Trumpa zaczęła się... Dokładnie, dlatego że Trump postawił na twardy kurs wobec Chin. Trump zaczął punktować Chiny mówiąc, zobaczcie, kupujemy od was... Zaczął robić, ale to miało też swoją cenę na arenie międzynarodowej. To dolewało trochę oliwy do ognia, mając świadomość tego, że te relacje na poziomie... To są dwa mocarstwa. Wiesz co, Naran obsługiwał elektorat, który stracił pracę, bo otwierano kolejne chińskie fabryki. Ale jeśli Chiny się nie dogadają z USA, to może dojść do sytuacji, w której Mogłoby dochodzić na przykład do incydentów na Morzu Południowochińskim.

Czy nam się to podoba, czy nie? Z Chinami na poziomie państwa trzeba współpracować. Naprawdę czasem jak płachta na byka działa na mnie to, że dziennikarze, albo analitycy, albo politycy nawet wchodzą w takie role wykraczające poza ich prerogatywę, mówiąc Chiny B, Chiny nie współpracujemy. Oczywiście to są Chiny, które są i komunistyczne, i mają propagandę, ale ile się obrazić na państwo? Lekarstwo może być gorsze od choroby. Nie da się nie współpracować w jakiejś formie z Chinami. Tylko mi chodzi o to, żebyśmy też nie traktowali tego, co akurat zaczęło się wydarzać w roku 2015 za czasów prezydentury Trumpa jako coś, co spadło z kosmosu. Bo według mnie nie spadło i akurat nawet zaryzykowałbym stwierdzenie, że być może jakby był inny gospodarz Białego Domu postępowałby dość podobnie.

To było nieuniknione. Mamy za bramą dosłownie tych państw nieprzewidywalny reżim Kim Jong-una, o którym nie możemy też zapominać, bo to też jest kontekst tego wszystkiego. I tutaj USA, i Korea Południowa, i Chiny muszą się kontaktować w tym zakresie. Rozmowy sześciostronne tak zwane są zawieszone, w których też Rosja uczestniczyła oczywiście z wiadomych powodów, bo i Korea Północna od czasów pandemii jest jedną wielką niewiadomą, nie wiadomo co tam się dzieje. Jest gro tematów, Gdzie te dwa państwa muszą się albo powinny się konsultować przynajmniej, jeśli już nie kontaktować. Mieliśmy do czynienia przed pandemią z sytuacją, w której kontakty zostały zamrożone. Czy to jest dobre? Czy to takie zimnowojenne granie w XXI wieku w tym regionie świata jest rozwiązaniem na problemy bezrobocia w USA?

Nie wiem. Ja nie sądzę. A co jest w takim razie? To jest pytanie do nowego zarządcy Białego Domu, czy będzie miał pomysł na to, w jaki sposób z Chińczykami współpracować. Będzie mu łatwiej, ponieważ Chiny wyszły osłabione z pandemii koronawirusa gospodarczo. O tym się jeszcze aż tak głośno nie mówi. Ale dzisiaj pojawiły się, nie wiem czy widziałeś, bardzo dobre dane gospodarcze z Chin PKB 5.4, znacznie powyżej oczekiwań. Wiesz, że dane makroekonomiczne w Chinach przed ujawnieniem ich są tajemnicą państwową? Ale wiesz dlaczego to mówię? Mówię to dlatego, że ja bym jednak sceptycznie podchodził. To wszystko jest kwestia liczenia. Oczywiście w różny sposób, jeśli chodzi o te główne dane, jak PKB.

15:07 · Ekonomia Chin i jej perspektywy 4

Chińczycy pokazują, że doszło do spowolnienia gospodarczego i my też o tym wiemy, że doszło. Ale ja bym nie był taki hura optymistyczny, bo te ostatnie, ostatni rok Po otwarciu się Chin, bo pamiętajmy też, że Chiny dopiero od roku otworzyły się na świat, w styczniu ubiegłego roku de facto zaczęto luzować te naprawdę drakońskie restrykcje pandemiczne. Była polityka Zero Covid, po czym pewnego dnia się zmieniło i już nie ma polityki Zero Covid. To też jest ciekawe i to też jest, przepraszam, że tak skaczę po kontekstach, ale to jest ciekawe, bo wyobraźcie sobie Państwo, to był grudzień, grudzień 2022 i Protesty, w których uczestniczyło... Protesty w ogóle w Szanghaju jeszcze z powodu COVID-u. COVID jest polityczny. To jest czysta polityka w Chinach.

Gdzie jest dzisiaj centrum świata? Na Pacyfiku. Ono się już zaczęło przesuwać, od lat 60. zaczyna się przesuwać, ale w tym momencie wyraźnie jest na Pacyfiku i generalnie plany, słynna strategia Baracka Obamy, zwiększenia obecności amerykańskiej w regionie Azji i Pacyfiku, to był ten moment, gdzie Chińczycy powiedzieli stop. Tutaj wpływy amerykańskie. Amerykanie oczywiście widzieli co się dzieje, bo to jest niezwykle ważny kontekst. Chiny są niezwykle ekspansywne. Chiny mówią o tym, że sprzeciwiają się, że nigdy nikogo nie podbiły, nie chcą zajmować żadnych innych państw, ale Chiny są niezwykle ekspansywne w swoim regionie.

Wiemy dlaczego. Dwa przykłady Morze Południowochińskie i Morze Wschodniochińskie. Słynne sporne wyspy Diaoyi i Senkaku na Morzu Wschodniochińskim i Morze Południowochińskie, gdzie Filipiny skierowały sprawę do arbitrażu w Hadze. Który został przegrany stromotnie. Co Chiny zrobiły? Stwierdziły, że nie uznają wyroku Międzynarodowego Trybunału Arbitrażowego. To jest zagrożenie, którym trzeba się liczyć współpracując z Chinami. Ale powtórzę raz jeszcze, to jest też właśnie to miejsce i te sytuacje na obydwu morzach pokazują, że Chiny niezwykle zaczęły się rozrastać, mówiąc wprost.

Do tego oceanów niszcząc ekosystemy. No tak, Chiny się specjalnie tym nie przejmują, ekosystemami, emisjami. Mają własny ekosystem polityczny. No właśnie, ten system polityczny, ekosystem polityczny jest absolutnie fascynujący i im bardziej się wczytywałem w waszą książkę, tym bardziej mnie to wszystko ciekawiło. Z jednej strony jest to komunistyczna partia, która jedzie na turbokapitalizmie, a więc ma tak naprawdę tę sprzeczność wpisaną w siebie nieodzownie, a z drugiej strony też ciekawy wątek z waszej książki, jak silne są regiony w stosunku do samej góry. Właśnie wiedziałeś o tym czy nie? Nie, nie wiedziałem tego. Ale słyszałem, że tak w Rosji jest i to, że my trochę nie doceniamy jak wiele potrafi czasami tam jakiś lokalny, nie wiem jak go nazwać, tak?

20:47 · Struktura władzy w Chinach 2

To wyjaśnijmy. W stosunku do Moskwy, tak samo w Chinach. I widzę o co chodzi, bo chodzi generalnie o to, że rzeczywiście Chiny są konglomeratem 31 Jednostek, prowincji, regionów administracyjnych i rzeczywiście jest tak, że szczególnie w tych najbardziej oddalonych i takich już biedniejszych, każdy czuje się takim małym cesarzem, każdy gubernator. Ten sposób myślenia schodzi na coraz niższy poziom i w książce ja podaję przykład kolegów, dziennikarzy, którzy pojechali robić materiał o tym właśnie, jak w Chinach likwidowano biedę. Fajny temat dla chińskich władz powinien być, prawda? Ale generalnie jak zagraniczni dziennikarze gdziekolwiek przyjeżdżają, to już jest problem, bo na pewno chcą coś złego napisać o nas.

Korporacyjnie mi to przypomina taką turbo z kolei korporację tak naprawdę. A czy porówno? No nie jest tam porówno chyba, co? Wydaje mi się, że to o czym wspomniałeś wcześniej, czy tam w pytaniach, czy w swoich wypowiedziach, że Chiny, sama komunistyczna partia jest takim dosyć fascynującym tworem, od razu mówię, nie mylić się z fascynacją w pozytywnym słowatego znaczeniu, ale takim analitycznym fascynującym, bo to jest Struktura z jednej strony korporacyjna, z innej strony struktura, która jako żywo mogłaby przypominać pewne struktury zorganizowanych organizacji, że tak się wyrażę, jakby nie wchodząc dalej. Tak jak tam piszecie, czy mówi profesor Góralczyk, to jeszcze kilkanaście lat temu tam kwitło życie intelektualne. Oni analizowali nawet bardzo krytyczne pisma i wyciągali z nich wnioski.

24:38 · Kult jednostki i krytyka 1

Sam Xi Jinping, to sprawa jeszcze nie jest przesądzona. To też jest ważny kontekst. W Chinach jest coraz większy nie to, że sprzeciw, ale taki kuchenny sprzeciw wobec tego, wobec polityki Xi Jinpinga, szczególnie w elitach władzy. Dobra, ale na czym ten sprzeciw miałby polegać, jak nikt nie odważy się powiedzieć ani słowa? Jakiś pałacowy przewrót? W sumie też Chiny mają taką tradycję. To jest wróżenie z fusu w tym momencie. Dla Chin ważnym Ważne jest, że w ogóle Chińczycy zaczęli nawet, jak to mówimy, na kuchni rozmawiać na te tematy, krytykując się Jinpinga, bo rzeczywiście tak jest. Ja mam znajomych, którzy są dosyć mocno, dosyć wysoko, to jest kolejne pokolenie dzieci z generalskich rodzin.

29:58 · Tajwan i Hongkong 6

Mentalność tajwańska jest zupełnie inna od mentalności chińskiej. Z drugiej jednak strony, oddając trochę prawdy temu, co ty powiedziałeś, Hongkong był zupełnie inny niż kontynentalne Chiny. To była ta enklawa. Ja też przypomnę, jeszcze 2019 rok, ostatni przed pandemią. Park Wiktorii, 100 tysięcy osób, 100 tysięcy osób w Parku Wiktorii przypominało o zbrodniach popełnionych na placu Tiananmen. 100 tysięcy osób. W Pekinie każda jedna osoba, czy w jakikolwiek miejscu Chin trafiała do więzienia Najmniej na rok, jeśli się pojawiła z kwiatami tego dnia, gdziekolwiek. Hongkong 100 tysięcy osób. Gdzie jest Hongkong 4 lata później?

Nie ma go. Wszyscy uciekli z Hongkongu. Zostały Chiny wbrew zobowiązaniom międzynarodowym. Całkowicie podeptały wszelkie mechanizmy mające chronić jeszcze raptem do 2031 czy 2034 roku ten status quo w Hongkongu. Dla chińskich władz nie ma znaku stop. I o tym też trzeba pamiętać. Chiny wyszły bardzo daleko poza... To był trochę taki wewnętrzny zamach na ustrój, na system Hongkongu. Tłumaczono to oczywiście potrzebą ochrony bezpieczeństwa narodowego.

W dzisiejszych czasach to jest przepiękne słowo wytrych. Wszystko można wytłumaczyć potrzebą ochrony bezpieczeństwa narodowego. W dzisiejszych niespokojnych czasach nie ma wyższej wartości. Ta jest jedną z niewielu takich ostatecznych. To jest sprawa bezpieczeństwa narodowego. W ten sposób Chiny podeszły do kwestii, kiedy pojawiły się protesty. To jeszcze protesty związane jeszcze przed wyborami do miejscowego parlamentu. No a później zaczęło się regularne czyszczenie. Pomógł w tym COVID i w tej chwili Ja to wciąż staram się sobie w ogóle przyswoić. Ja byłem wielokrotnie w Parku Wiktorii 4 czerwca i teraz pojawienie się w Parku Wiktorii 4 czerwca z kwiatami równoznaczne jest może nie aż z takimi reperkusjami jak w kontynentalnych Chinach, ale wciąż człowiek jest aresztowany.

Cztery lata temu było 100 tysięcy osób. Rozumiesz? To powinno być takim wake up call. Co Chiny potrafią? I z drugiej też strony, jak my nie zwracamy na to uwagi? Bo moim zdaniem to jest niezwykle ważne. Czy nie zwracamy? Zaczęliśmy się tym interesować. To też widać, jak problem narasta i że mamy tam taki totalnie Orwellowski świat. Tylko jeszcze z tym... Bo to rzeczywiście, jak opowiadasz tę historię, to mi się przypomina, jak czytałem rok 1984. Zdumiewająco dużo analogii, a z drugiej strony czy są VPN w telefonach? Coś tam można chyba pokombinować jeszcze w tym kraju, ale chyba Chińczycy też nie mają tego w naturze, co?

Dane skrzynek mailowych kilku dysydentów to się ogromnym echem na świecie odbyło. Ja pamiętam tą sprawę, to jest bardzo taka, była symptomatyczna, bo to pokazywało do czego Chiny są zdolne, że już wtedy, po tym jak organizacje, głównie pozarządowe, bo oczywiście Yahoo przekazało te dane najpierw, To doprowadziło do reperkusji wobec obywateli chińskich, bo ujawniono dane w ich skrzynek mailowych, bo Chiny umotywowały to, że zapewne właśnie bezpieczeństwem narodowym, ale to pokazało do czego Chiny są zdolne. Tutaj nie ma też znaku stop, jeśli chodzi o realizację swoich działań, jeśli chodzi o uciszanie głosów nie współgrających z tym chórem komunistycznym grającym na Tinanmen.

Panie Tomaszu, zbliża się taki czas. Czy byłby Pan łaskaw spakować 20-kilogramową walizkę, żeby ona była w zasięgu ręki, jeśli trzeba by było tak w miarę natychmiast wyjeżdżać? Więc to są sytuacje, z którymi trzeba się liczyć. Kanadyjscy dziennikarze po aresztowaniu Kanadyjczyków musieli opuścić Chinę na jakiś czas. Ja przypomnę Państwu, że w Polsce aresztowano, nawet chyba ta sprawa jeszcze wciąż trwa, szefa PR-u firmy Huawei. I tam też wówczas Polska, moim zdaniem i dyplomacja, i polskie instytucje państwa zachowały się przezornie, tworząc listę nazwisk osób, które mogłyby być w ramach reperkusji Ja wiem, że Ty nie lubisz tych pytań, natomiast jak to wygląda w życiu codziennym, jeśli chodzi o współpracę z Chińczykami?

Pokazano wszystkie 22 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.