9. Tax Governance, czyli jak zarządzać polityką podatkową w aspekcie ESG?

Witam, nazywam się Robert Sroka, jestem członkiem zarządu Polsif oraz partnerem w funduszu private equity Abris Capital Partners. Dzisiaj moim gościem w kolejnym odcinku Polsif Talks jest Michał Borowski. Michał, jeśli chciałbyś kilka słów na swój temat powiedzieć, to zapraszam. Jak tylko kilka, to nie wiem, czy się zmieszczę, ale bardzo mi miło. Ja jestem doradcą podatkowym, zajmuję się podatkami, jestem też wspólnikiem w firmie Credo, a w ramach Credo odpowiadam za rozwój obszaru Tax Governance, czyli takiego dobrego, dojrzałego zarządzania podatkami. Tak, i pewnie nasi słuchacze się zastanawiają, dlaczego w Polsif Talks, gdzie mówimy o zrównoważonych finansach, będziemy rozmawiać na temat podatków.

Ponadto, w ramach tak zwanych PAI, czyli Principles Adverse Impact, mamy tak zwany wskaźnik numer 11, który mówi, że trzeba zaraportować dla inwestycji zgodnych z artykułem 9, 3. Spółka, w której dokonano inwestycji, posiada strategię nadzorowania przestrzegania zasad związanych z wytycznymi OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych, a przypomnę, że jedną z tych zasad jest właśnie zasada dotycząca kwestii podatkowej. Więc zatem w sami treści SFDR mamy element Tax Compliance, a w ramach RTS-u, czyli PAI-11, mamy element dotyczący Tax Governance.

I teraz Michał, Ciebie jako eksperta w tym zakresie chciałbym zapytać na początku w ogóle co to oznacza, czy jak możemy zdefiniować Good Tax Governance w takiej praktyce właśnie w kontekście SFDR. To jest zagadnienie dużo szersze i też wynikające z trendu, który my obserwujemy już od kilku co najmniej lat w podatkach. To znaczy w szczególności jeżeli chodzi o rozwój organizacji, o taki odpowiedzialny, zrównoważony rozwój i działalność, no to w tym zakresie również pojawiają się podatki w bardzo wielu wymiarach. Ja to lubię zawsze mówić, że Podatki są wszędzie, ale tak trochę jest, dlatego że jeżeli mówimy o takim odpowiedzialnym, zrównoważonym rozwoju i to oczywiście w różnych kontekstach możemy to postrzegać, no to organizacje powinny również być w stanie pokazać, że podchodzą do obszaru podatkowego jako obszaru kluczowego, istotnego w ich działalności, w ich funkcjonowaniu.

Nie stosują różnych niedozwolonych działań, takich związanych z unikaniem opodatkowania czy nadużywaniem prawa podatkowego, ale też jednocześnie coś, co bardzo wyraźnie, czy to właśnie na poziomie Unii Europejskiej, OECD, również polskich regulacji podatkowych i podejścia ministerstw finansów chyba, bo polskie ministerstwo finansów w tym zakresie nie jest Oczekiwanie dobrego zarządzania podatkami, czyli nie mówimy o takim podejściu, że jak już przyjdzie urząd skarbowy to się wtedy będziemy martwić, a tak poza tym to jakoś to będzie w tych podatkach, tylko właśnie dlatego, że podatki Są jakby widoczne i one wynikają z bardzo wielu aktywności biznesu, w bardzo wielu jakby obszarach, prawda?

Sprzedaży, marketingu, zakupów, kwestii magazynowych, HR-owych, bardzo wielu. To chodzi o takie podejście bardziej holistyczne, całościowe właśnie dojrzałego zarządzania podatkami Tax Governance, czyli zbudowania pewnych wewnętrznych mechanizmów, wewnętrznych procesów, procedur, które dadzą rękojmie drugiej stronie, a tą drugą stroną oczywiście to może być administracja skarbowa, to mogą być inwestorzy, to mogą być Inni interesariusze. Dajemy tą rękojmię, że nasze podatki są zarządzane w sposób prawidłowy, czyli że po pierwsze rozliczamy je terminowo i prawidłowo, ale również, że podejmując różne decyzje, też te strategiczne, czy prowadząc operacyjną działalność, że w tym zakresie mamy na względzie konsekwencje podatkowe naszych działań, czy ryzyka podatkowe naszych działań i zawczasu nimi zarządzamy, zawczasu na nie reagujemy.

No właśnie, temat wydaje się być dość szeroki i obszerny i się zastanawiam z punktu widzenia inwestora, który chce zbudować portfel inwestycyjny, pod którym nazwie zrównoważonym. Czy intuicyjnie wydaje mi się, że chyba nie wystarczy zadać pytanie spółce, która będzie wchodziła do tego portfela, czy przestrzega przepisów prawa podatkowego i trzymać informację, tak nie. Więc pytanie, żeby dochować tej należytej sprawiedliwości od strony inwestorskiej, mam pytanie do Ciebie, co byś nam podpowiedział jako inwestorom, jak weryfikować poziom dojrzałości zarządzania podatkami, żebyśmy otrzymali Taką informację od spółki, która nam da tą pewność, że rzeczywiście ta odpowiedź na pytanie, czy przestrzega spółka przepisów prawa podatkowego jest właściwa, wyczerpująca i nie wpadamy tutaj w ryzyko niesprawdzenia w odpowiedni sposób tego zakresu.

To jest w ogóle kwestia, moim zdaniem, sposobu zapytania, czy też tego zakresu, o który pytamy, który, jeżeli mówimy o tym obszarze Tax Governance, on się trochę wymyka tym klasycznym sposobom pracy, również tej naszej pracy doradców podatkowych przy rozmowie z biznesem. Jeżeli mówimy o obszarze Tax Governance, czyli dobrego zarządzania podatkami, to my de facto w spółkach nie szukamy błędów, które już wystąpiły, tylko raczej przyczyn, dla których tego typu błędy czy ryzyka się pojawiły i czy te przyczyny, albo jakby innymi słowy, czy przypadkiem te przyczyny nie wynikają właśnie z Czy to braku takiego wewnętrznego ładu korporacyjnego, w tym wypadku podatkowego?

Czy to z braku odpowiedniego nadzoru nad obszarem podatkowym na poziomie zarządu chociażby? Czy to z braku spisanych różnych procesów, procedur, które pozwalałyby odpowiednio tutaj zareagować, zarządzić tymi ryzkami albo w ogóle wcześniej je zidentyfikować? No dobrze, ale żeby, przepraszam, że ci przerwę, ale żeby będąc pragmatycznym, O co powinniśmy zapytać? To jest bardzo dobre pytanie. Cieszę się. A tak przechodząc na szczegóły, myślę, że dobrze byłoby taką rozmowę w zasadzie zacząć od właśnie tej chociażby strategii podatkowej. Czy firma w sposób, tak bym powiedział, świadomy i uporządkowany jakby patrzy na obszar podatkowy, czy też jest to po prostu gdzieś tam na marginesie jakby core biznesu i na marginesie tym, czym się

Czyli pytamy, czy jest strategia podatkowa. Tak, myślę, że to jest jakby dobry punkt wyjścia. No oczywiście może być i dobrze jak jest spisana, ale nie musi oczywiście być. Natomiast jeżeli nie jest spisana, no to wtedy musimy pytać dalej, bo nie mamy czego czytać, tak mówiąc wprost. Oczywiście ta strategia podatkowa dla niektórych podmiotów w Polsce jest już obowiązkowa, dla tych dużych, natomiast wiele mniejszych podmiotów również takie dokumenty przygotowuje, więc to jest na pewno dobry początek. No bo jeżeli nie ma takiej strategii, to znaczy, że działamy ad hoc, to znaczy, że działamy w tym obszarze podatkowym Pani księgowa jakoś tam to rozliczy. I w zasadzie na tym się kończy ta dbałość, życzułość, jeżeli chodzi o obszar podatkowy, a to zupełnie nie o to chodzi.

Czyli ta strategia jest, myślę, dobrym punktem wyjścia. No oczywiście, jak odpowiedź brzmi tak, to się powinny pojawić kolejne pytania. No właśnie, jakie? Przede wszystkim, w jaki sposób ta przyjęta strategia jest realizowana. No i tu już wchodzimy w szczegół. Tu już oczekiwałbym tego, że ta odpowiedź nie zakończy się na poziomie spółki odpowiedzią pani główna księgowa, czy pani księgowa, czy zewnętrzna księgowość o to dba, bo to w ogóle nie o to chodzi. Więc tu zaczynamy już jakby dyskusję, tu zaczynamy rozmowę. No i ona oczywiście może nas doprowadzić w różne miejsca. Natomiast też taki poziom, w którym znaleźlibyśmy bardzo jasne takie wskaźniki, KPI, wszyscy lubią takie KPI,

Nie jest taki prosty, on jest możliwy, natomiast bardziej bym powiedział wtedy, to zależy z kim rozmawiamy, czyli innymi słowy te dalsze pytania zależą od tego, czy rozmawiamy z małym biznesem, który dopiero startuje, będzie się rozwijał, czy mówimy już o biznesie dojrzałym, który No już odpowiedni też poziom tych zasobów administracyjnych, zasobów finansowo-księgowych posiada. Czy jest to jakiś podmiot, mówiąc tak kolokwialnie, pomiędzy, który gdzieś w tej swojej drodze rozwoju jest już nie takim bym powiedział startupem, ale jednak jeszcze niedużym, dojrzałym podmiotem. I to wtedy się zaczyna ta najciekawsza część rozmowy. No właśnie, to przejdźmy do tej najciekawszej części, bo jednak to, co z naszego punktu widzenia, mając w portfelu wiele takich podmiotów, potrzebujemy zrobić pewną standaryzację i pewien zestaw pytań, który mógłby być takim zestawem początkowym, który pozwalałby nam powiedzieć, no dobrze, tutaj ten tax compliance i tax governance jest na odpowiednim poziomie,

Uwzględnić te odpowiedzi i powiedzieć, dobra, na tej bazie takich warunków początkowych ta inwestycja może być inwestycją zakwalifikowaną jako inwestycja zrównoważona. I czy jesteś w stanie nam podpowiedzieć, jaki mógłby być taki zestaw kilku najbardziej oczywistych pytań, które pozwoliłyby nam powiedzieć, No dobra, to nam wystarczy, albo jednak musimy drążyć dalej, bo ryzyko jest zbyt duże. Tak, ja bym powiedział, że chyba są takie trzy najważniejsze aspekty czy pytania, od których warto zacząć, bo oczywiście Później możemy dopytywać. Pierwszy obszar, czy pierwsze pytanie, ja bym zadał takie, często takie zadajemy, czy w spółce, czy w podmiocie jest podział obowiązków, podział ról obszaru podatkowego, czyli innymi słowy, czy

Każdy wie, za co odpowiada. To odpowiada za odpowiednią kwalifikację zdarzeń dla celów podatkowych, to odpowiada za decyzje dotyczące konsekwencji podatkowych związanych tutaj z określonymi naszymi działaniami czy z rozliczeniem podatkowym. Bardzo często mówimy tutaj o takiej matrycy racji. To jest bardzo pomocny model, według którego można taką dojrzałość budować. Drugie pytanie byłoby dotyczące rejestru ryzyk podatkowych, czyli innymi słowy czy organizacja ma zidentyfikowane te ryzyka podatkowe, które w ich przypadku, w ich branży, w ich specyfice działalności są istotne i jeżeli tak, no to też jakie to są ryzyka, w jaki sposób organizacja nimi zarządza, czyli co podejmuje, jakie podejmuje działania, żeby te ryzyka minimalizować.

No i trzecie pytanie, które myślę, że też jest dobrym pytaniem i warto od niego zaczynać. Jaki jest apetyt na ryzyko podatkowe? I tutaj to nie chodzi o to, żeby wszyscy odpowiadali, że mój apetyt na ryzyko jest zerowy, tylko żeby opowiedzieli, w jaki sposób podchodzą do właśnie tych zagadnień, które mogą kreować ryzyko podatkowe i co wtedy robimy. Czyli jaki mamy apetyt? Czy, mówiąc kolokwialnie, jedziemy dalej i zobaczymy, jak się Urząd Skarbowy przyczepi, no to wtedy się będziemy martwić. Czy jednak mając takie ryzyka podejmujemy jakieś działania nie po to, żeby zapłacić wyższy podatek, bo to nie o to chodzi, tylko czy podejmujemy jakieś świadome działania związane z zarządzeniem tym ryzykiem, żeby ono było zminimalizowane, wyłączone, zabezpieczone w jakiś sposób? Czyli tak naprawdę podsumowując taki zestaw pytań, to były cztery, czyli polityka podatkowa, odpowiedzialności, ryzyka i czwarte dotyczące apetytu na ryzyko.

Czy dobrze podsumowałem? Tak, dokładnie. I to często też w tym takim powiedzmy ujęciu, o którym chociażby mówi OECD, Skupia się w takim pojęciu Tax Control Framework, czyli ramy wewnętrznego nadzoru podatkowego. Oczywiście one mają również inne, bardziej szczegółowe elementy, ale to są takie cztery aspekty, na które warto zwrócić uwagę na początek. To myślę jest bardzo pomocne. Czy widziałeś może jakieś dobre opracowania albo praktyki zastosowania już przez fundusze, które działają pod SFDR-em tego punktu dotyczącego przestrzegania przepisów prawa podatkowego przez spółki, w które zainwestowali?

Widziałem. Mógłbyś coś więcej o tym powiedzieć? Te zagadnienia i te aspekty w praktyce już funkcjonują, nie tylko w Polsce, myślę, że na zachodzie Europy nieco bardziej, gdzie korzysta się jakby z tych wytycznych, które już mamy, na których możemy bazować. Tutaj wytyczne OECD dla przedsiębiorstw międzynarodowych są bardzo W tym aspekcie mówi się właśnie o Tax Control Framework, czyli tych ramach wewnętrznego nadzoru podatkowego, które składają się z kilku takich oczekiwanych elementów. Na jego szczycie, tak jak też widzimy funkcjonowanie funduszy inwestycyjnych czy innych podmiotów pełniących rolę takiego właśnie inwestora w ramach tych zielonych funduszy, to jest to takie podejście, powiedzmy, że pewne minimum powinno być tutaj zapewnione, czyli właśnie strategia podatkowa,

To są takie, powiedzmy, dane czy informacje, które możemy uzyskać, natomiast oczywiście nie ma tutaj takich informacji dotyczących tej wewnętrznej struktury czy wewnętrznego porządku organizacji czy tej organizacji struktur wewnętrznych, czy ona spełnia tutaj określone kryteria, założenia czy nie. Jasne. To, co jest też istotne, to efektywny system raportowania pomiędzy inwestorem a spółkami, w które zainwestował, dlatego że wymaganie sprawdzania i przestrzegania przepisów prawa podatkowego nie dotyczy tylko tego, Czy mógłbyś nam podpowiedzieć, jak potencjalnie można by było ustawić takie efektywne raportowanie obszaru Tax Governance przez spółki portfelowe w oparciu o jakieś konkretne mierniki i wskaźniki podatkowe?

Wskaźniki raportowania. Możemy ustawić różne tego typu mierniki. Możemy zacząć od podstawowych, czyli terminowość składania deklaracji podatkowej, ilość korekt, które są składane w poszczególnych podatkach. Ta ilość korekt może pokazywać, Tak powiem, organizacja po pierwsze w ogóle dostrzega jakieś potrzeby czy konieczności korekt, ale też jak często one się pojawiają. Ilość czy kwoty odsetek od zaległości podatkowych, które są płacone. Ale można też wejść głębiej w te wskaźniki i do tego bym też zachęcał, czyli na przykład ile szkoleń osoby,

Szukam w głowie. Myślę, że takich aspektów jest na pewno wiele. Natomiast dla mnie to, co jest istotne, to że ten obszar Tax Governance, dobrego zarządzania podatkami, to jest obszar, który ewoluuje razem z organizacją, czyli innymi słowy, Tu nie chodzi o to, żeby każdej firmie nakładać ustandaryzowane jedne wymogi, bo one mogą być nieadekwatne do organizacji, mogą być zbyt daleko idące, mogą być uciążliwe i nie dawać nam tak naprawdę tego obrazu, który chcemy uzyskać, a w innych przypadkach mogą być nieadekwatne w drugą stronę, czyli z kolei dawać nam zbyt mało obrazu. Tu warto najpierw zacząć od takiego sprofilowania firmy, sprofilowania jej rozmiaru, branży, w której działa i dopiero w oparciu o to nałożyć pewne czy to wskaźniki, czy pewne cele związane z budowaniem dojrzałości podatkowej,

I też wraz ze wzrostem organizacji jakby te cele weryfikować, być może modyfikować tak, żeby organizacja rozwijając biznes również odpowiednio tutaj obszar podatkowy odpowiednio nim zarządzała. Czyli da się zrobić systematykę, która jest dość istotna, biorąc pod uwagę ilość podmiotów, które możemy mieć w portfelu inwestycyjnym, więc to jest dobra wiadomość, zwłaszcza w tej perspektywie, że tak jak wspominałem na początku naszej rozmowy, Nie możemy powiedzieć, że nasz produkt inwestycyjny jest zrównoważony, czyli zgodny albo z art. 8, albo z art. 9 SFDR, jeśli nie zapewnimy, że spółki, w których dokonano inwestycji przestrzegają przepisów prawa podatkowego.

Z jednej strony warto podkreślić, że Autorzy tej regulacji wprost wskazali i wprost zapisali to hasło przestrzeganie przepisów prawa podatkowego. To znaczy, że jest ono istotne, dlatego że tych wymogów wcale nie jest wiele tak konkretnie zapisanych jak ten właśnie dotyczący podatków. Z drugiej strony jest to tylko bardzo krótka fraza i nie jest w tej regulacji rozbudowana i podpowiada nam jako inwestorom w jaki sposób mamy ten wymóg spełnić. Zatem bardzo Ci dziękuję za rozmowę, bardzo dziękuję za te podpowiedzi, za konkretyktury, które mogliśmy od Ciebie usłyszeć. Da się to zrobić, da się zrobić w sposób efektywny, warto nie lekceważyć tematu zagadnienia związanego z tematem podatkowym, zwłaszcza, że też moim zdaniem w kontekście zrównoważonych finansów to będzie temat, który to jest temat, który już jest dyskutowany w przestrzeni międzynarodowej, ale to będzie temat, który będzie jednym z istotniejszych w kontekście rozwoju zrównoważonych finansów nie tylko na poziomie globalnym, ale