Obsypywał niebo cudzymi księżycami [Poetycki piątek]

Czas na Poetycki piątek. Gościem jest pan Adam Wideman, poeta, prozaik, tłumacz i krytyk literacki. Dzień dobry. Dzień dobry, witam państwa. I pan Adam Wideman przygotował, wybrał wiersze Witolda Wirbszy. Witold Wirbsza być może nie aż tak Dobrze znany jakby na to zasługiwał? Poeta? Oczywiście, że nie aż tak dobrze. Zresztą sam sobie na to zasłużył, po części. Bo jego życiorys jest dość skomplikowany. Ale swoją poezją ewidentnie zasłużył na to, żeby być znanym lepiej. Więc... No tak się zastanawiałem, jaki wiersz wybrać na dzisiaj. I rzeczywiście, no bo niby to znam wszystko na pamięć.

Na pamięć? Będę sprawdzał. No, żartowałem. Ale... No ale mam trochę ulubionych wierszy wirprzy, przy czym postanowiłem, żeby żadnego z nich tutaj dzisiaj nie czytać, bo już o nich gadałem, pisałem, to bym się powtarzał pewnie gorzej. Nie, to jeżeli chodzi o poezję, to nie ma nic złego w powtarzaniu, więc proszę czytać, jak najbardziej. No nie wiedziałem, że będę musiał aż tak dużo czytać, w związku z czym przygotowałem jeden wiersz wirprzy, a potem sobie o nim pogadamy. Jest to wiersz, na który natrafiłem właśnie tak przeglądając jego książki i starając się znaleźć coś, czego nie pamiętam.

No dobrze, ja też odsyłam Państwa do biografii czy życiorysu Witolda Wirbszy, który, tak jak Pan wspomniał, jest dość ciekawy, trochę w łuczęgi po świecie, od Odessy do Berlina. Od Odessy, gdzie się urodził, tak. Ponieważ jego ojciec był handlowcem, jego matka pochodziła bodajże z Armenii, Później jednak zawędrowali do Polski. Tutaj przed wojną Wilprza ukończył zarówno studia pianistyczne, jak i prawnicze. Później trafił w czasie wojny do obozu jenieckiego. Tam na poważnie zajął się zarówno twórczością poetycką, jak i przekładową, bo się nauczył doskonale języka niemieckiego.

No tam w Szczecinie zresztą wtedy mieszkał również Gałczyński, Andrzejewski, no była to całkiem żwawa taka grupa literacka. Poetycki piątek, w studio pan Adam Wideman, poeta, prozaik, tłumacz, krytyk literacki, rozpoczęliśmy od Wiersza Witolda Wirbszy, latawiec i nasz słuchacz postanowił też skomentować ten wiersz. O proszę. Tak. Czyli ktoś nas słucha jednak. Podmiot liryczny użył zbyt krótkiego sznurka w mocowaniu ogona, w wyniku czego przedmiot liryczny, czyli latawiec, ześlizgiwał się w bok. Zbyt duży kąt natarcia.

No ja raczej myślałem zawsze, że chodziło o te trzy sznurki, żeby je tak dokładnie podwiązać, żeby on właśnie się nie przekrzywiał w powietrzu. No, ale to jeszcze wchodził w grę ciężar tego latawca, jakość papieru, która w czasach mojego dzieciństwa nie była zbyt wysoka. Czyli nie korzystał Pan z papieru czerpanego? Korzystałem niestety z pakowego. Pakowy chyba był dobry. No właśnie nie był za bardzo dobry. Tutaj bohater wiersza Wirbszy korzysta z pergaminowego, czyli to już taki porządniejszy, droższy i cieńszy papier. Ale wracając do biografii Wirbszy, bo tutaj urwaliśmy ją w najciekawszym momencie.

Właśnie podczas swojego epizodu socrealistycznego Witold Wirbsza strasznie sobie nagrabił, pisząc traktat polemiczny przeciwko Czesławowi Miłoszowi, który już wtedy był autorem też dwóch traktatów, poetyckiego i moralnego, a później wyemigrował, pozostał w USA. No i polscy poeci zareagowali na ten fakt. Bo też by chcieli. Nie powiedziałbym, czy na przykład Gałczyński albo Iwaszkiewicz chcieliby emigrować akurat do USA. Myślę, że inne kraje im były bliższe. Natomiast Wilprza podjął rzeczywiście dyskusję intelektualną.

Także cały czas Wilprze czeka na ponowne odkrycie i zwłaszcza ponowne wydanie w takim aparacie naukowym. I pan się tym nie zajmie? Czy zajmie? Ja chciałem się tym zająć, ale syn Witalda Wilprzy, Leszek Szaruga, akurat zdecydował się na innego wydawcę. I myślę, że była to decyzja błędna. Leszek już nie żyje i już nie możemy z nim Tutaj polemizować. A my podążamy tropem... Latawca. Latawca, czyli Witold Wirbsza i można by rzec, w naszym programie odpowiada mu Stanisław Grochowiak. No to jest taki pendant, powiedzmy, do Latawca Wirbszy.

Cóż tu powiedzieć. Kwef to jest walka wdowy. W związku z czym można to porównać do mogiłki. Tutaj zresztą też mi się nasuwa skojarzenie z twórczością Józefa Kurylaka, u którego ta tematyka cmentarna i grobowa jest wszechobecna. Za chwilę będę się zajmował wydaniem wierszy wybranych Kurylaka, więc tak... Za chwilę to kiedy? No za chwilę. Myślę, że rozpocznę pisanie posłowia w dzień zaduszny. Bo właśnie, gdzie Kurylak, tam groby, kwefy i trumny. Czyli to będzie taka praca tylko raz w roku? To będzie jednorazowa praca.

Mam nadzieję, że szybko mi pójdzie. No bo Kurylak miał się ukazać w serii, w wydawnictwie Con Vivo. Tam jest taka seria 111 wierszy. No ale niestety uparł się i wybrał aż 159. No więc jest to cięższa robota niż gdyby było ich 111. Zwłaszcza, że jego poezja jest wyjątkowo ponura. I trochę mnie kosztowało to pierwsze przebrnięcie, teraz czeka mnie drugie. Ale kosztowało, bo przygnębia? No tak, tak. To jest wysiłek emocjonalny. A jeżeli już się przebrnie przez 100 dołujących, to jaka różnica, czy jest 111 czy 159? To jest na dobicie.

To jest niestety, tak samo jak się jest jurorem w konkursach poetyckich, tam ludzie się dzielą takimi dojmującymi emocjami, traumatycznymi zazwyczaj, że no człowiek tak mniej więcej w połowie już sam jest doszczętnie straumatyzowany, a tu musi czytać jeszcze drugie pół czy tam jeszcze. Ale czy to jest dobra poezja? No, w przypadku Kurylaka bardzo dobra, a w przypadku konkursów poetyckich, no to... Mniej dobra. Zdarzają się rodzynki, jak wiadomo. No dobrze, w takim razie to jest nasz dzisiejszy Poetycki piątek. Witold Wirbsza i latawiec Stanisław Grochowiak Puszcza. Tak.