Mentionsy Mentionsy
Mroczne Kroniki
Mroczne Kroniki

Ludobójstwo w Rwandzie

15.09.2021 ·45 min 55 s

W niniejszym odcinku opowiadamy o przerażającym ludobójstwie, które miało miejsce w 1994r. na terenie Rwandy. W ciągu umownych „100 dni” pomiędzy kwietniem a lipcem tego roku, na terenie tego afrykańskiego kraju zamordowano około miliona osób, a głównym kryterium tego kto może żyć, a kto na to życie nie zasługuje, była przynależność do Hutu lub do Tutsi… Jakie było podłoże i geneza tego konfliktu? Jak przebiegało ludobójstwo i czy stanowiło ono spontaniczny wybuch nastrojów społecznych, lub też może zostało starannie zaplanowane? Kim w ogóle są Hutu oraz Tutsi? O tym wszystkim można posłuchać w niniejszym materiale przygotowanym przez MROCZNE KRONIKI. Uwaga! Odcinek zawiera opisy brutalnych zbrodni. Materiał nie jest odpowiedni dla małoletnich lub wrażliwych słuchaczy.

To wydarzyło się naprawdę. Strach, przerażenie, intrygi i tajemnice. Takie historie piszą się same. Zapraszamy na Mroczne Kroniki. Odcinek czwarty. Hutu i Tutsi. Ludobójstwo w Rwandzie. Dzisiejszy odcinek zawiera opisy brutalnych zbrodni.

Kraj ten w 2016 roku zamieszkiwało prawie 12 milionów ludzi stłoczonych na niewielkiej powierzchni, jako że dużą część kraju zajmują wspomniane góry trudne do zamieszkania. Wielu podróżników wspomina, że pierwszym słowem jakie przychodzi im na myśl o Rwandzie jest... tłok. Wszędzie panuje wszechobecny ścisk i przeludnienie. Miasta są przepełnione, podobnie jak komunikacja miejska, ulice i tak dalej. Wedle szacunków ponad 90% ludności Rwandy to chrześcijanie. Większość obywateli zamieszkuje na wsi i utrzymuje się z rolnictwa. Pierwszymi mieszkańcami terytorium dzisiejszej Rwandy byli Pigmejetwa. Następnie osiedlały się tutaj ludy Hutu oraz pasterze-koczownicy z plemienia Tutsi.

Zapamiętajmy nazwy zwłaszcza tych dwóch ostatnich plemion, jako że to pomiędzy nimi doszło do bratobójczych walk i ludobójstwa w 1994 roku, o którym opowiada dzisiejszy odcinek. W XIX wieku Rwanda stała się kolonią niemiecką, by następnie po I wojnie światowej przyjść pod panowanie belgijskie. W 1962 roku Rwanda proklamowała niepodległość. Tradycyjnie przyjmuje się, że już od czasów zamierzchłych większość mieszkańców kraju stanowili Hutu. Jednak to przedstawiciele Tutsi, którzy zajmowali się głównie uprawą bydła i zarządzaniem ziemią, dzierżyli władzę i de facto podporządkowali sobie ludność Hutu,

Trudniącą się z kolei głównie rolnictwem na dzierżawionych od Tutsi terenach. Społeczeństwo ukształtowane było w swoisty system kastowy, z czego najniższą pozycję zajmował ludtwa, stanowiący jednak stosunkowo niewielki odsetek ludności, a rolę swoistej arystokracji pełnili przedstawiciele Tutsi. Hutu stanowili przeważnie około 80% ludności Rwandy. Tutsi i Twa byli zawsze w mniejszości. Co istotne, często zarządca Tutsi był swego rodzaju patronem dla Hutu, dawał mu stabilizację i ochronę kiedy wymagała tego sytuacja. Kolonizatorzy niemieccy i belgijscy podtrzymywali podziały istniejące pomiędzy wspomnianymi grupami, a nawet umacniali je, np. poprzez wprowadzenie w latach 30.

Dopiero umacnianie tych podziałów przez Europejczyków sprawiło, że Hutu zaczęli zazdrośnie oglądać się na przywileje Tutsi, hojnie obdarowywanych i wywyższanych przez kolonizatorów. A sami Tutsi oczywiście chętnie korzystali z lepszej pozycji i możliwości zbudowania majątku. Pomiędzy plemionami zaczęła naradzać się prawdziwa nienawiść. Jak się wydaje, belgijscy osadnicy starali się stosować zasadę dziel i rządź, co jak widać wychodziło im całkiem nieźle, a uzasadniali to rzekomymi różnicami o charakterze, delikatnie mówiąc, rasistowskim. Na szczytach władzy mieli zasiadać Belgowie, poniżej nich rasy rwandyjskich panów, czyli Tutsi, niżej Hutu, a na samym dole drabiny społecznej ludność Twa.

Zanotujmy, że od wieków zdarzały się pomiędzy tymi plemionami także małżeństwa mieszane. W takim wypadku dzieci dziedziczyły przynależność plemienno-kastową po ojcu. Ponadto możliwe było swoiste przejście pomiędzy kastami. Wyjątkowo zaradny i bogaty Hutu mógł awansować na Tutsi, a z kolei kiepsko radzący sobie Tutsi mógł zostać zdegradowany do pozycji Hutu. Myliłby się ten, kto myślałby, że Hutu czy Tutsi różnili się pomiędzy sobą na pierwszy rzut oka, wszyscy w Rwandzie mówią bowiem tym samym językiem. Wierzą w te same rzeczy, tak samo jedzą i wedle tych samych zasad budują domy i urządzają obejścia. Niektórzy podróżnicy wspominają jednak, jakoby Tutsi mieli być, zwłaszcza w dawnych czasach, przeważnie wyżsi od Hutu, smuklejsi oraz jakoby mieli mieć odrobinę jaśniejszą skórę.

Jak się jednak wydaje, absolutnie nie jest to regułą i z całą pewnością na pierwszy rzut oka, Te dwie grupy ludzi nie różnią się w znaczący sposób pod względem fizycznym. Ponadto duża część tego typu poglądów głoszona była jeszcze przed II wojną światową, kiedy to szczególnym powodzeniem cieszyły się różnego rodzaju pseudonaukowe teorie oparte na rasizmie. Po ogłoszeniu niepodległości w 1962 roku i przeprowadzeniu wyborów, władze w Rwandzie objęli Hutu, zastępując Tutsich. Oczywiście nie wszystko odbyło się w sposób bezkrwawy. Przyjmuje się, że w walkach o władzę mogło zginąć nawet 70 tysięcy ludzi.

Jak się wydaje, do tych wydarzeń Europejczycy dołożyli trzy grosze, Przenosząc swoje poparcie w pewnym momencie z przedstawicieli Tutsi na Hutu. Co konkretnie mamy na myśli? Otóż w czasie kiedy Tutsi pełniąc władzę w Rwandzie z ramienia Belgów coraz głośniej zaczęli nawoływać do ogłoszenia niepodległości, Belgowie wpadli na pomysł, że w takiej sytuacji najlepiej odsunąć ich od władzy, a swoje poparcie okazać przedstawicielom Hutu. Następnie, jak się nie trudno domyślić, wybory parlamentarne wygrali Hutu, gdyż stanowili oni zdecydowaną większość społeczeństwa. Tym samym od lat 60. zaczęło się odsuwanie Tutsi od wszelkiego rodzaju przywilejów, A po czasie przerodziło się to w ich jawną dyskryminację i poniżanie na każdym kroku.

Rozpoczęły się także jawne pogromy ludności Tutsi, które ciągnęły się aż do lat 90. Jednak żaden z nich nie osiągnął takiej skali jak wydarzenia z 1994 roku, o których za chwilę opowiemy. W 1973 roku miał miejsce zamach stanu i na czele państwa stanął Juwenal Habeja Rimana, umacniając jeszcze panowanie Hutu nad całym krajem. Wielu Tutsi było prześladowanych wtedy ze względu na nienawiść, żywioną do nich przez dominujących Hutu i zmuszeni zostali do emigracji. Sytuacja w kraju diametralnie się zmieniła i teraz to Hutu byli na szczycie drabiny społecznej,

Złożonego głównie z Tutsi, którzy poprzednio emigrowali z kraju, a którzy teraz chcieli odzyskać Rwandę dla siebie. Co istotne, rządowi Rwandy, a więc Hutu, pomagały oddziały francuskie i belgijskie. Władze w kraju budowały atmosferę strachu na zasadzie, że z zagranicy nadciągają Tutsi, nadciągają oprawcy, żeby nas wszystkich zabić. Wróg się zbliża. Skutkowało to między innymi po raz kolejny pojedynczymi incydentami i wystąpieniami przeciwko Tutsim, zamieszkującym kraj. Zginęły tysiące ludzi. W 1993 udało się zawrzeć kruche porozumienie pomiędzy zwaśnionymi stronami, a proces pokojowy nadzorowały siły ONZ. Jednak wkrótce nadejść miały wydarzenia, na podstawie których można by stworzyć scenariusz niejednego horroru.

Wojna, pauperyzacja społeczeństwa, burzliwe nastroje nacjonalistyczne pomiędzy podzielonymi obywatelami. To wszystko spowodowało, że na początku 1994 Rwanda była prawdziwą beczką prochu, a co gorsza ląd w tej beczce został już podpalony. W ciągu umownych 100 dni pomiędzy kwietniem a lipcem 1994 roku zamordowano na terenie Rwandy w bestialski sposób około miliona osób. A głównym kryterium tego, kto może żyć, a kto na to życie nie zasługuje, Była przynależność do Hutu lub do Tutsi.

Podobnie jest z niniejszą opowieścią. Mimo iż zdecydowaną większość ofiar 1994 roku w Rwandzie stanowili Tutsi, zdarzały się także przypadki mordów na Hutu, zwłaszcza na skutek odwetowych akcji organizowanych przez Wielu Hutu ma dzisiaj żal do władz swojego kraju, że oficjalnie wspomina się i upamiętnia ludobójstwo dokonane na Tutsi, a nie wolno otwarcie rozmawiać na temat zbrodni popełnionych w odwecie na ludziach należących do Hutu. Wydarzenia te również były okrutnymi zbrodniami i nie zawsze było tak, że ginęli w nich tylko bezpośredni oprawcy zaangażowani w ludobójstwo. Jak to zwykle niestety bywa, często śmierć ponosili także niewinni obywatele, jak chociażby cywilni mieszkańcy obozów dla uchodźców, zamieszkiwanych przez Hutu po sierpniu 1994 roku, kiedy to uchodzili oni z kraju w obawie przed zemstą Tutski.

Ludobójstwo, gdyż jego oficjalne użycie oznaczałoby konieczność podjęcia przez ONZ natychmiastowych działań, do których, jak się wydaje, nikomu w Europie czy USA nie było spieszno. Zbliżające się ludobójstwo Po dojściu Hutu do władzy w latach 60. XX wieku, wielu polityków i wojskowych coraz śmielej zaczynało wspominać o konieczności rozwiązania problemu Tutsi. Powszechnie odwoływano się do haseł rasistowskich, a także przypominano pielęgnowane od lat podziały. Mimo iż Tutsi stanowili wtedy zdecydowaną mniejszość w kraju, nie sprawowali już realnej władzy oraz byli znacząco odsunięci od wszelkich przywilejów,

Dla dużej części Hutu było to za mało. Stworzono mit o tym, że rolnicy Hutu stanowią prawdziwy skarb Rwandy, a Tutsi są jedynie pasożytami. Hutu przedstawiani byli jako niewinne ofiary złych Tutsi. Począwszy od lat 80., rozpoczęła się epoka brutalnej propagandy skierowanej przeciwko Tutsi, opartej na hasłach rasistowskich. Społeczeństwo Hutu było oprogramowane do tego, aby karmić się nienawiścią do Tutsi I aby być gotowym złapać za broń w odpowiednim momencie. Głównym środkiem przekazu w Rwandzie w tamtych czasach było radio i prasa, całkowicie podporządkowane narzuconej ideologii. Prym wiodło szczególnie radio, jako że duża część Hutu nie potrafiła czytać.

W pewnym momencie opublikowano nawet tak zwaną listę dziesięciu przykazań Hutu. Wśród których znalazły się między innymi takie zapisy jak. Będzie uznany za zdrajcę każdy kto poślubia kobietę Tutsi, przyjaźni się z kobietą Tutsi, zatrudnia kobietę Tutsi. Każdy Hutu powinien wiedzieć, że córki Hutu są właściwsze i bardziej sumienne w zadaniach kobiety, żony i matki. Czyż nie są one piękne i szczere? Każdy Hutu powinien wiedzieć, że każdy Tutsi jest nieuczciwy w interesach. Hutu nie powinien dłużej litować się nad Tutsi. Wszystkie strategiczne pozycje powinny być w rękach Hutu. Za zdrajcę będzie uznany każdy Hutu, który prowadzi interesy z Tutsi.

Po wybuchu wojny domowej w 1990 roku, propaganda przebrała na sile. Coraz częściej wobec Tutsi używano określenia Karaluchy. A jako, że wojna rozpoczęła się tak naprawdę od wejścia do Rwandy żołnierzy Rwandyjskiego Frontu Patriotycznego, a więc przedstawicieli Tutsi na emigracji, w kraju coraz częściej dochodziło do masakr ludności Tutsi, mających jakoby sprzyjać wrogowi. Wspominano także o rzekomej chęci przywrócenia monarchii przez Tutsi, czemu przeciwstawiano jedyny i słuszny republikaizm Hutu. Sytuacja na froncie wojny domowej uległa znacznemu zaostrzeniu na przełomie 1993 i 1994 roku.

Mimo formalnego zawieszenia broni i podpisania porozumienia, obydwie strony pozostawały w pełni uzbrojone, a na pograniczu cały czas dochodziło do potyczek, morderstw i gwałtów. Od początku 1994 roku ekstremiści Hutu przygotowywali się do tak zwanego ostatecznego rozwiązania problemu Tutsi. W kraju masowo gromadzono maczety sprowadzane z Chin, A następnie rozdawano je chłopom pod pretekstem prac rolniczych. Coraz częściej pojawiały się przecieki o tym, że planowane jest masowe ludobójstwo, co potwierdził po latach sam premier Rwandy zeznając, że ludobójstwo było otwarcie omawiane w dyskusjach parlamentarnych.

W nocy z 6 na 7 kwietnia 1994 roku zestrzelony został samolot, którym podróżował między innymi prezydent Rwandy Juvenal Habayrimana. Do dnia dzisiejszego nie zostało wyjaśnione kto bezpośrednio stał za tym atakiem, jednak biorąc pod uwagę fakt, Mimo, że prezydent należał do Hutu, propagandowe radio i prasa natychmiast podały informację, jakoby za morderstwem stali Tutsi z Rwandyjskiego Frontu Patriotycznego, mimo iż nie było ku temu żadnych dowodów. Co więcej, wielu badaczy sądzi dzisiaj, że samolot zestrzelony został przez ekstremistów Hutu, którym nie podobała się stosunkowo umiarkowana polityka prezydenta.

Zestrzelenie samolotu stało się nieoficjalnym sygnałem do rozpoczęcia mordowania Tutsi w całym kraju, a wojsko zaczęło wkraczać do domu w Tutsi już 45 minut po zestrzeleniu samolotu, Co niejako potwierdza teorię o tym, że sami Hutu zorganizowali ten zamach i byli przygotowani na wydarzenia, które miały bezpośrednio po nim nastąpić. Bojówki Hutu, a więc głównie oddziały złożone z członków organizacji takich jak Interahamwe oraz Impuza Mugambi rozpoczęły krwawy rajd po kraju, zabijając i torturując każdego napotkanego Tutsi. Znalezienie Tutsi nie było problemem, gdyż, jak pamiętamy, od wielu miesięcy sporządzano listę obywateli Tutsi, a każde mieszkanie z Rwandy miał ponadto dowód osobisty z wpisaną przynależnością plemienno-kastową.

Na drogach ustawiano blokady, a poszczególne dzielnice, miasta czy wsie były zamykane i przeszukiwane nie tylko przez bojowników hutu, ale także przez zwykłych obywateli, uzbrojonych najczęściej w prymitywne narzędzia, takie jak maczety, pałki nabijane gwoździami, motyki, sierpy, kije, siekiery i noże. Rozpoczęło się masowe ludobójstwo w najgorszym możliwym do wyobrażenia sobie wymiarze. Panowało pełne przyzwolenie na dowolne mordowanie każdego napotkanego Tutsi. Stali się oni zwierzyną młowną, na którą polowali obywatele Hutu, wśród nich żołnierze, członkowie bojówek i milicji, a także zwykli ludzie, rolnicy, ich żony i dzieci.

Zdarzały się nawet potwierdzone przypadki duchownych, którzy pomagali w organizowaniu mordów. Jak nie trudno się domyślić, skoro panowało przyzwolenie na zabijanie, Hutu w bezlitosny sposób znęcali się nad swoimi ofiarami, torturowali je przed śmiercią oraz wykorzystywali seksualnie niezależnie od płci i wieku, w każdy możliwy do wyobrażenia sobie sposób, mordowali dzieci i starców. Mordowano nie tylko w sposób bezpośredni z użyciem wspomnianych wyżej narzędzi. Wielokrotnie zdarzało się bowiem, że ludność Tutsi była celowo gromadzona pod jakimś pretekstem w jednym miejscu, takim jak np. stadion czy kościół, który następnie był zamykany i podpalany,

Ludzie w nim płonęli żywcem, błagając o litość. Innym razem między zgromadzonych w takim miejscu Tutsi wchodzili żandarmi. Sprawdzali dowody osobiste i ukradkiem weryfikowali czy zgromadzone osoby nie są przypadkiem uzbrojone. Następnie oddawali ostrzegawcze strzały w powietrze, co było tak naprawdę sygnałem dla zgromadzonych niedaleko bojówek Interahamwe. Oznaczało to, że ofiary są rozbrojone i bezbronne i że w ruch mogą pójść maczety. Wśród opowieści ocalonych przytaczana jest także historia, kiedy to kilkadziesiąt tysięcy tucji zgromadziło się w kompleksie szkolnym w obawie przed zbliżającymi się bojówkami Interahamwe.

W pewnym momencie do szkoły weszło wojsko i zaczęło sprawdzać dowody osobiste oraz tworzyć listy zgromadzonych, rzekomo pod pretekstem rozpoznania sytuacji w celu dowiezienia odpowiedniej ilości pożywienia. Ludzie uwierzyli. Chcieli uwierzyć. W rzeczywistości miało to na celu sprawdzenie, kto z okolicznych Tutsi już jest na miejscu, a kogo należy jeszcze odszukać. Po jakimś czasie na teren szkoły wkroczyli egzekutorzy Hutu. Ci z Tutsi, którzy mieli szczęście, zginęli natychmiast od kul. Reszta ginała powoli, głównie od maczet. Część z nich zapewne została jeszcze okrutnie umęczona przed śmiercią oraz wykorzystana seksualnie.

W samym kwietniu 1994 roku zginęło około 300 tysięcy osób pochodzenia Tutsi. Państwowe radio oficjalnie nawoływało Hutu do wstępowania do bojówek, których człon stanowiła często młodzież, bezrobotni i rozmaitej maści przestępcy. Tysiące Hutu zjednoczyło się pod jednym hasłem – zetrzeć z powierzchni ziemi wszystkich Tutsi. Nawoływano do otwartej walki z wrogiem, oczyszczania kraju z wrogiego elementu, przypominano dawne czasy kiedy Hutu pozostawali pod rzekomym jarzmem Tutsi. Wszystkie te komunikaty obliczone były tylko i wyłącznie na obudzenie dodatkowej agresji i zawziętości, a mordowanie Tutsi przedstawiano niemalże jako obowiązek każdego prawowitego Hutu.

Na ulicach rozdawano alkohol, aby zachęcić mężczyzn do działania. Co istotne, także kobiety Hutu angażowały się w zbrodniczą działalność, zachęcając swoich mężów do wytrwałego działania na rzecz rozwiązania problemu Tutsi, niejednokrotnie kibicując im podczas masowych morderstw czy gwałtów. Nierzadkie były przypadki dzieci, które pomagały swoim ojcom znajdować poukrywanych w domach tucji, lub dzieci, które przechadzały się wśród ofiar szukając tych jeszcze żyjących i wskazywały następnie swoim tatusiom, kto jeszcze się rusza i kogo należy dobić. Sceny rodem z piekła.

Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.