Albańskie podsumowanie 2025

Zaczniemy od tego, o czym najczęściej mówię w podcastach ostatnio, zwłaszcza tych związanych z polityką, czyli o takiej klamrze, która otworzyła i zamknęła tak naprawdę ten rok i jest to klamra związana ze skandalami korupcyjnymi. Mówimy konkretnie o aresztowaniu burmistrza, tirany Riona Veljaja i aktualnie o prawie aresztowaniu ministra infrastruktury, energii, czyli Belindy Baluku. Jak chodzi o Veljaja, oczywiście tutaj do aresztu doszło. Został zatrzymany przez to specjalne takie biuro, nazwijmy to biurem antykorupcyjnym, specjalną tutaj właśnie związaną jednostkę z korupcją, niezależną jednostkę z korupcją.

Na wysokich szczeblach oraz też tutaj badającą wszelkiego rodzaju przestępczość zorganizowaną. I SPAK tak zwany, ten skrót będzie się pojawiał, już nie będę go rozwijała, więc SPAK rzeczywiście doprowadził do aresztowania burmistrza. Później miały być wybory na burmistrza Tirany. Nie doszły do skutku, dlatego że Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że samo Usunięcie go ze stanowiska mimo aresztowania jest niekonstytucyjne. I w takim jesteśmy momencie w Tiranie, że jest burmistrz, ale tak jakby go nie było. Teraz nawet taki absurd się pojawił, że niektórzy urzędnicy zgłosili się do SPAK-u, do tak naprawdę tutaj służb związanych z więzieniem.

Słowackie podsumowanie 2025. Jest związana z niejasnościami wokół przetargów przede wszystkim, rozbudowy Tirany, kolejnych inwestycji. No Tirana rośnie w oczach, nie ma się co oszukiwać, ale jednak tutaj struktury, łańcuchy związane z wydawaniem funduszy, z robieniem przetargów i tak dalej i tak dalej po prostu są niejasne i tutaj sam właśnie tutaj włodarz Tirany. Jak również jego żona mogli prawdopodobnie uczestniczyć w takim właśnie procederze korupcyjnym, zbudować, stworzyć ten łańcuch, udoskonalić go i to był główny powód aresztowania i jest aktualnie właśnie w L.I.A.

Wciąż w areszcie jest przesłuchiwany, co jakiś czas znowu się tutaj po prostu o nim mówi. No i to było tak naprawdę coś, co wyznaczyło drogę całego roku, dlatego że kolejny tutaj chyba nawet większy, jak chodzi o Może, znaczy większe jak chodzi o sumę. To już jest jakby chyba jasna sprawa, czyli Belinda Baluku i budowanie wszelkiego rodzaju tutaj dróg, obwodnic, obwodnica Tirany. Sazan, Sazan, Sazan.

Też stworzony został korupcyjny łańcuch i aktualnie SPAC wzywa do aresztowania Belindy Baruku, ale żeby to zrobić musi wcześniej parlament przegłosować uchylenie jej immunitetu. Dlatego, że nie tylko jest parlamentarzystką, chroni immunitet, ale jest także ministrą wciąż. Wciąż zasiada w rządzie Ediego Ramy. I ta sprawa w tym momencie jest taką chyba najważniejszą sprawą w mediach albańskich. Pod koniec roku, czyli myślę, że w kolejnym roku ta sprawa też będzie się ciągnęła. Teoretycznie Paramen ma trzy miesiące nawet, żeby zdecydować o losach Belindy Baluku. Nie wiem, czy tyle będą czekać.

Z jednej strony na pewno opozycji, razem mniejszości, zależy jak na najszybszym głosowaniu, chociaż wczoraj tego do końca nie pokazali, bo przy okazji rozpoczęcia obrad stało się tak, że rozpalono flarę, zaczęto się kłócić, przepychać. W parlamencie albańskim po prostu do tego głosowania nie doszło, a ono było w porządku obrad, więc nie wiem kto komu tutaj przeszkadza, ale zdecydowanie dużo się dzieje wokół tych skandali korupcyjnych i od nich będę też tutaj wychodzić w wielu kontekstach. I jeszcze jedno wydarzenie, o którym bardzo często mówiono w kontekście początku tak naprawdę roku, przełomu 2024 i 2025, to było zamknięcie TikToka, Snapchata w Albanii.

Było to po kłosie wydarzeń, kiedy dwóch w jakimś stopniu skonfliktowanych nastolatków, no niestety jakby ich konflikt doprowadził do tragedii. Jeden z chłopców zabił, po prostu I zwalono wszystko na te okropne social media. Nie na wychowanie, nie na brak psychologów w szkołach, nie na tradycyjne modele czy modele jakie przedstawiają dorośli. Nie, absolutnie albańska rodzina nie może być niczemu winna i też tutaj tradycja tym bardziej, więc... Te nowoczesne narzędzia są winne i w tym wypadku osądzono TikToka i Snapchata.

Prosta jest sprawa. Każdy młody człowiek wie na czym polega VPN i ta cała blokada istnieje, a z drugiej strony No jest mrzonką, a czy tragedie przestały istnieć? Nie, niestety. Wśród młodych nadal są konflikty, nadal są konflikty bardzo takie niestety burzliwe, często kończące się użyciem nawet broni. Taka jest prawda. Bardziej mówimy oczywiście tutaj o broni białej. Natomiast czy jakieś bójki, czy wszelkiego rodzaju tego kwestie? Tak, to się nadal zdarza. Nadal jakby ta agresja wśród młodzieży istnieje. To nie jest problem tylko albański oczywiście. Jest to problem globalny jak świat światem, gdzie kolejne jakieś tutaj problemy są.

Społeczeństwo musi stawić czoła. Też rozwojowi technologii, no ale prawda jest taka, że niestety, ale TikTok, blokada TikToka, no niczego tak naprawdę nie zmieniła. Oprócz faktu, że nie można sobie głupich filmików tam pooglądać, to jest to. I to jest jedna strona medalu, czyli teoretycznie można zrobić tutaj, o jajku, Albania robi się za cofananie, właśnie, nie? Dlatego, że jednym z ważniejszych wydarzeń 2025 roku było coś związane z sztuczną inteligencją. Ale zaraz do tego dojdę, bo chciałabym krok po kroku, w miarę tutaj po kolei opowiedzieć o tych wydarzeniach z 2025.

I ważna sprawa, bo mówimy o Baluku, ale prawda jest taka, że Baluku ma kontynuację, tak naprawdę Belinda Baluku, swojej bytności i w parlamencie, i w rządzie, dlatego że w maju odbyły się wybory parlamentarne. Po raz czwarty wygrała partia socjalistyczna, partia Ediego Ramy. Edi Rama znają już myślę, że wszyscy. To imię i nazwisko na pamięć, premier Albanii od 2013 roku. Ja tak naprawdę, jak teraz sobie pomyślałam, że większość bytności mojej w Albanii to jest Edi Rama. Zaczęłam pracę w 2011 roku, to już były czasy schyłkowe Beriszy

Wpadłam już tak naprawdę w okres rządu w Ediego Ramę. To był też przełom, kiedy Edi Rama przestał być, jak dobrze pamiętam, 2010-2011 burmistrzem Tirany, później cała kwestia liczenia głosów, później właśnie uderzył już w erbole parlamentarnej, stał się premierem. No bardzo długa kadencja, jak widzimy. I też wszystko to jakby o czym mówię jest związane konkretnie z tym premierem. Każda jakby tutaj decyzja, każdy skandal z trochę przedłużeniem tej całej ciągłości jego rządów. Oczywiście w trakcie tutaj przed wyborami, po wyborach, teraz także odbywają się protesty opozycji, gdzieś tam ta opozycja jest widoczna, ale jest nieskuteczna.

Oczywiście bardzo mocno jest środowisko takie spolaryzowane. To na pewno trzeba powiedzieć, to jest coś co Co jest widoczne? No ale tutaj też o tym wspominałam już w odcinku o panoramie albańskiej polityki. I mamy ten przełom kwestie wyborów parlamentarnych. To jest taki bardzo ważny moment. Wszystko co działo się po tej cenzurze jest jakby już na nową kartę trochę wpisywane. Z drugiej strony ten taki moment przełomu dlatego, że od maja do września Był jeszcze stary tak naprawdę rząd, później się zmienił na nowy i widać było kto tak naprawdę wywindował, kto zdobył zaufanie, kto jakby spadł też z rowerka, to jest to.

No chyba największa porażka to pani Kumbaro, czyli Ministra Turystyki i Środowiska. Teraz środowisko jest przesunięte w inny tutaj rejon i połączono Ministerstwo Kultury i Ministerstwo Turystyki. Natomiast ten rok turystyczny... Przyznam szczerze, przyzwoity, ale to już nie są te wzrosty, które były. To już troszeczkę humory są mniejsze. Okazuje się, że przyjeżdża bardzo dużo turystów, którzy wcale nie chcą kasy wydawać. To jest coś, co jakby w pewnym sensie Chce stawiać Albania na turystykę elitarną, jak oni o tym mówią, a tutaj się okazuje, że przyjeżdżają backpackersi albo ekipy kamperami, albo pod namiotem ze swoim jedzeniem i wcale nie chcą wydawać po prostu miliona monet na najbardziej nowoczesne hotele i nie wiadomo tutaj jaki standard restauracji.

ekspanci bardzo często, czyli ludzie, którzy pracują online, którzy mają wolne zawody, którzy uważają tutaj, nie wiem, Albanię z jakichś tam różnych powodów zarali na ziemi, którzy są nieraz też takimi antysystemowcami, więc do Albanii uciekają i oni winują np. Ceny mieszkań, ceny wynajmów. Tirana już stała się na przykład koszmarnie droga, mimo że nie jest miastem łatwym do życia. I to tak naprawdę też ten rok bardzo mocno pokazuje, te statystyki są coraz silniej przez media mielone i mówi się o tym. Więc mamy tu kwestię tej turystyki, która w tym roku nie ma raju już, to już troszeczkę trzeba się bardziej postarać, napracować i te wzrosty już nie będą tak, musi nastąpić wypłaszczenie, nie może rosnąć cały czas tak naprawdę.

Znaczy fantastyczny, no tak fantastyczny, bo o Albanii się mówi, że tutaj niby tak właśnie nowocześnie, a jak to jest w rzeczywistości, to zapraszam też do innych Odcinków podcastu. Natomiast to jest jakby tutaj jedna sprawa, która gdzieś tam w tych mediach się pojawiła. Kolejna rzecz, która jest też, dotyczy polityki międzynarodowej, to na pewno otworzenie tych rozdziałów wszystkich Unii Europejskiej zapowiedzi, że w 2030 roku będzie już Albania do Unii wstępować. Więcej też właśnie tutaj w poprzednim odcinku informacji na ten temat. No ale jest to też ważna kwestia. I chociażby tutaj też na tym tle jest widoczna współpraca bardzo ścisła Albanii z Włochami w tym roku. Pierwszy raz w historii zostały takie obrady, faktycznie wspólne obrady rządów włoskiego i albańskiego.

Takie posiedzenie miał miejsce. I podpisanie wielu umów, więc ta współpraca z WUH-ami bardzo mocno się staliła, mimo skandali związanych z obozem w Dziader, czyli umową podpisaną między WUH-ami a Albanią, która zakładała Tak naprawdę ogromne koszty i tak i tak poniesiono, próbowano tam kogoś umieścić, jednakże to koniec końców po wielkim też skandalu, bo tutaj była też kwestia.

W pierwszej połowie roku o tym mówiono bardzo często, a jakoś tutaj się właśnie to wszystko trochę uspokoiło. Myślę, że z tej polityki zagranicznej to taka najważniejsza sprawa. Natomiast jeżeli jesteśmy przy kwestiach kontrowersji zagranicznych, to na pewno warto powiedzieć o kontrowersjach wokół lotniska we Wlorze. Było blisko, znaczy taka jest prawda, że po wyborach Rama przecinał wstęgę kartofliska, dlatego że musiał jakby tutaj się popisać, że niby to lotnisko jest gotowe, nie jest gotowe, miało być gotowe. Również wokół lotniska są jakieś niejasności i cały czas ten skandal dotyczący lotniska się ciągnie.

Co jakiś czas pojawia się Informacja o opóźnieniu, o jakichś tutaj problemach, o problemach z ekologami, o problemach z różnymi firmami, więc to też gdzieś poruszało na pewno struny różne dotyczące chociażby tutaj właśnie tego, czy to lotnisko będzie otwarte, czy nie będzie. Myślę, że w 2026 roku też trochę o tym lotnisku posłuchamy. I następna sprawa, też bardzo ważna i bardzo mocno rozpropagowana, też słynna, czyli znowu oczywiście mąż Iwanki Trump, czyli córki Donalda Trumpa, Jared Kushner i inwestycja.

Też już wielokrotnie poruszany przeze mnie temat, warto się z nim zapoznać, ale dlaczego nie wspominam? Oprócz faktu, że byli państwo Kushner w tym roku w Albanii w wakacje, działo się naprawdę tutaj o wow, że super. Iwanka czyta książki o Albanii, wrzuca to na swojego tutaj nie wiem, Instagrama chyba, czy X-a, już też nie pamiętam. No jest jakby cały ten hype wokół Albanii rośnie, ale ciekawostką jest to, że drugi projekt był dla też tutaj Jareda Kushnera bardzo ważny, to był projekt w Belgradzie. Bardzo tak naprawdę kontrowersyjny, bo na pozostałościach tutaj takich symbolicznych po wojnie w byłej Jugosławii miał być wybudowany i co?

No i teraz w grudniu pod koniec roku zrezygnowano z tego projektu. Co się stało? No podobno właśnie kwestie korupcyjne, kwestie tego, że politycy są w korupcję zaangażowani, dotyczące oczywiście samego projektu Kushnera, chociaż o nim też się mówi, że jego lobowanie też ma znamiona korupcyjne po prostu, teraz to się tak ładnie nazywa. I on jakby rezygnuje z Serbii. Czy w obliczu kontrowersji korupcyjnych w Albanii, też z Albanii, tego projektu zrezygnuje? Ciekawa sprawa. To jest coś, o czym atalitycy też często wspominają, zastanawiają się.

Nie jest niczym nowym. Ja pracowałam we Wlorze, kiedy projekt Lungomare, czyli deptaka we Wlorze ruszył. Przebudowy całego, po prostu całej tej drogi nadmorskiej. Ja to pamiętam. Ja pamiętam, jak były wyburzane restauracje, restauracyjki, hotele, wszelkiego rodzaju jakieś takie budki, niebudki. Wszystko to było. I też na przełęczy Logara, tam gdzie jest teraz ten taki balkon, tam był pan, któremu też jakąś budkę, kiosk zniszczono. On biegał za wszystkimi przewodnikami, za wszystkimi ludźmi z papierami, płakał i pokazywał, że on miał na to pozwolenie. To jest coś, co Dla mnie naprawdę po prostu istnieje już od dawna, tylko falami nadchodzi.

Też wysadzanie jakichś dużych hoteli, no działo się przez wiele lat, więc ja już nie patrzę może na to z takim zdziwieniem. Natomiast ciekawostką było Seth, czyli tutaj najpopularniejsza chyba turystycznie wioska górska obok Walbony. Tam poszli ostro, rzeczywiście bardzo dużo budynków zostało zburzonych. Też jest coś takiego, że ja czuję tu pewien rodzaj zemsty też, bo północ zawsze taka mocno jest za partią demokratyczną, za Beriszą. Rama uderzył trochę też w ten taki tradycyjny model Takiego górala, który złapie za broń, no i co? No i nic. Żadna z tych tradycji, bez jakiejś tutaj właśnie tego typu rzeczy. To wszystko zupełnie on pokonał kwestiami prawnymi, policją i usunięto te zabudowania, pensjonaty z miejsc, które były tylko ojcowizną, gdzie nie było typowo jakichś tutaj pozwoleń, papierów, gdzie wtew

Trzeba przyznać sobie szczerze, troszeczkę budowano na pewniaka, więc to jest też pewnego typu tutaj sprawa. Więc gdzieś to jest troszeczkę symbol jakby pokazania, że ja teraz już cały kraj obejmuję I też będziecie jakby tutaj ten bastion albańskości po prostu. Tutaj kojarzę się z tym Imperium Osmańskim, które się zawsze przed nim broniło w tej, w tym regionie. Nie, sorry. Tak naprawdę jeden tutaj z takich ostrzejszych kwestii tradycji było to, że kilku starszych panów się w kółeczko zebrało, że niby będzie teraz takie posiedzenie tych mężczyzn ważnych we wsi.

No nic to nie dało. Po prostu oni sobie pogadali, usiedli na trawce i tyle. Taka jest prawda, no po prostu to też jakby to już zostało w pewnym sensie przemielone. Później w kolejnych miejscowościach, miastach także były te wyburzenia. Chodziło o to, żeby uwolnić przestrzeń wspólną, chodniki, deptaki, jakieś właśnie przestrzenie, na które restauracje, bary, nie wiem, hotele, Jakiekolwiek biznesy nie miały pozwolenia, a które zajmowały przeszkadzając turystom czy w ogóle mieszkańcom w przechodzeniu. I to był taki główny jakby tutaj przyświecająca idea. Oczywiście z tego się dość dużo jakichś takich kłótni porobiło i to test było też takim właśnie tutaj

Symbolem tego, bo oczywiście ktoś się poszarpał z policją, ktoś opowiedział jakąś buzawą historię do kamery. Wszystko to miało także sens i do tej pory te wyburzenia, to usuwanie publicznych, uwalnianie przestrzeni publicznej nadal trwa. Na pewno trzeba wspomnieć o tym, że pożary, ale to już też na całych Bałkanach były bardzo takie trawiące rzeczywiście połacie, obszary i lasów i byli ludzie zblokowani tak naprawdę w domach, w różnych częściach te pożary. No wyglądało to dość niestety groźnie, ale też jakby tutaj warto o tym wspomnieć, że to też tutaj głównie latem miało miejsce.