SPINacz #011: Honorowy Południk Krakowski
Czym jest geodezja? Czy słusznie mówi się, że geodeci to spadkobiercy Wielkich Odkrywców? O tym czym zajmuje się geodeta, rozmawiamy z Mariuszem Meus, który nazywany jest odkrywcą nowego środka Polski oraz popularyzatorem geodezji. Od wielu lat pokazuje nam Kraków oczyma geodety i miłośnika astronomii, dowodząc, że nasze miasto to prawdziwie niezwykłe miejsce na Ziemi. Gdzie znajduje się środek […] Artykuł SPINacz #011: Honorowy Południk Krakowski pochodzi z serwisu MiMcast.
Dziś na pokładzie spinacza Mariusz Meus, krakowski technik geodeta, popularyzator geodezji, badacz historii pomiaru Ziemi, specjalista od południków i środków, na przykład całkiem nowego serca Polski, wyznaczonego w Nowej Wsi Podkutnym. Do tego spektakularnego wydarzenia oczywiście wrócimy, ale trochę później. Witam cię serdecznie. I wzajemnie, i wzajemnie. Witam Państwa serdecznie, witam wszystkich słuchaczy, kłaniam się. To, żeby tradycji spinaczy stało się zadość, zacznę od pytania startowego. Skąd wziął się pomysł, żeby zająć się właśnie tą dziedziną nauki? Inaczej mówiąc, jak zaczęła się ta twoja przygoda z geodezją? Przyznam szczerze, że zaczęło się bardzo dawno, ponieważ już jako dziecko uwielbiałem mapy, uwielbiałem geografię i zawsze miałem sentyment do nauk geograficznych.
Ale wiadomo, z czasem jakoś to gdzieś zanikło i człowiek skupił się bardziej na takim pragmatycznym podejściu. W tym momencie postanowiłem przekuć to w zawód i postanowiłem zostać geodetą. No i wtedy właściwie ta moja pasja eksplodowała. To było to. Znalazłem swoje miejsce na ziemi, nomen omen, i poczułem, że geodezja to jest właśnie to, czym chciałbym się zajmować w życiu. No cóż, sama praca zawodowa niestety nie dawała zbyt wielkich perspektyw, Ale nie zraziło mnie to i postanowiłem, że będę się zajmował geodezją tak, jak nikt dotąd się nią nie zajmował, czyli właśnie zajmę się popularyzacją wiedzy o tej niezwykłej nauce geograficznej wśród zwykłych ludzi, aby pokazać im, dlaczego geodezja jest ciekawa, jest ważna i przede wszystkim jest potrzebna.
Młodzi chłopcy, gdy planują swoją zawodową przyszłość, to myślą raczej o zostaniu pilotem, strażakiem, żołnierzem, o astronautom. A geodeta? W piaskownicy się tym trudno pochwalić. Tu się nie zgodzę. Można, jak najbardziej. Geodeta to przede wszystkim odkrywca, ponieważ opisuje świat, który nas otacza w najbardziej merytoryczny i obiektywny sposób ze wszystkich możliwych. Poprzez pomiar. Zawsze można powiedzieć, że coś jest daleko albo coś jest blisko. Geodeta powie, że coś jest 673 kilometry, 172 metry i 23 centymetry stopni. Więc bardziej merytorycznego opisu otaczającego nas świata nie można wykonać. Tak samo wszystko co nas otacza można opisać w dość subiektywny sposób, że jest ładne, brzydkie, że jest takie albo siakie.
Nie działa to na geodetów. Geodeta opisze świat precyzyjnie, czyli poprzez pomiar, czyli liczbami. Dlatego świat, który jest dynamiczny, który bez przerwy się zmienia, gwarantuje, że geodeci nigdy nie będą się nudzić i zawsze będą tymi odkrywcami. Bo kiedy cokolwiek na naszym świecie się zmieni, co trzeba zrobić? Trzeba to zmierzyć, trzeba to wykreślić na mapach, a nie da się tego zrobić, Wielkie dzieło opisywania świata
W jednej z twoich publikacji znalazłem bardzo ładne zdanie, które teraz zacytuję i poproszę cię o rozwinięcie, bo jest ono ciekawie pokrętne. Geodezja jaka jest, każdy widzi. No właśnie, nie każdy. No cóż, o geodezji krąży oczywiście wiele mitów. No przede wszystkim taki, że w geodezji można dobrze zarabiać. To jest podstawowy mit. O drugie, no wielu ludzi geodetów kojarzy właściwie tylko z tymi ludźmi, którzy gdzieś tam mierzą granice działek albo robią pomiary dróg, jak są drogi budowane albo remontowane.
To są mierniczy geodezyjni, czyli faktycznie ludzie, którzy zajmują się raczej taką gałęzią bardziej administracyjną czy często inżynieryjną w ramach geodezji. Ale geodezja przede wszystkim to jest nauka o Ziemi, nauka geograficzna, która zajmuje się pomiarami Ziemi zarówno tej małej skali, tymi pomiarami o charakterze katastralnym, a więc granice działek, położenie budynków, wyznaczanie miejsc pod budowę i tak dalej, czyli takie bardzo pragmatyczne podejście Ale także w tej wielkiej skali, skali globalnej, a więc pomiary całej planety, kontynentu, pomiary, które pozwalają nam na obserwację dynamiki naszej planety, a więc prawdziwie naukowa praca. Bo mało kto wie, że bez geodezji nie mielibyśmy map, nie mielibyśmy popularnych portali z mapami, ze zdjęciami satelitarnymi, nie byłoby oczywiście samego GPS-a.
To wszystko tak naprawdę dzieła geodezji, tylko połączone z innymi naukami. I to też jest wspaniałe w geodezji, że geodezja jest nauką interdyscyplinarną. To znaczy, że łączy się ściśle z innymi wielkimi dziedzinami nauki, takimi właśnie jak astronomia, fizyka, geologia, informatyka współcześnie. I geodezja spaja je wszystkie właśnie w wielkim dziele opisania świata, który nas otacza. Wspomniałeś o tych skojarzeniach, które ma prawie każdy człowiek niezainteresowany zawodowo tematem, a to z kolei nasuwa obrazy znane choćby z filmów, ale też z codzienności. Geodeci przyjeżdżający w teren, realizujący prace miernicze przez miejscowych obywateli,
Zdjęcia i montaż Nie było geodezji polskiej. Była geodezja krajów zaborczych. Dlatego kiedy geodeci przychodzili w teren, byli to geodeci pruscy, austriacy albo rosyjscy. Dlatego przez cały XIX wiek i początek XX wieku ludziom geodeta kojarzył się z zaborczym urzędnikiem, który przychodzi, aby nakładać podatki dla cara albo cesarza, który tak naprawdę był
... na ziemiach Polski i do dziś pokutuje to. Tak samo w PRL-u, to było dokładnie to samo. Geodeci byli tak naprawdę urzędnikami komunistycznymi często, którzy działali na szkodę, a nie na pożytek i to wciąż pokutuje. Mało kto jednak dostrzegał to, że tak naprawdę znacząca większość tych ludzi to byli po prostu zwyczajni mierniczy geodezyjni, którzy wykonywali swoją pracę I niestety musieli się liczyć z agresją, ze strachem ze strony ludzi. Sam się z tym wielokrotnie spotykałem. Miałem przypadki, w których ludzie po prostu płakali na widok przychodzących geodetów i błagali, żeby im ziemi nie zabierać, mimo że wykonywaliśmy tylko pomiary na rzecz zaktualizowania map choćby pasa drogowego, więc tak naprawdę kwestie zupełnie niezwiązane ze stanem własności terenów prywatnych.
No ale niestety, ludzie takie mieli po prostu skojarzenie. Dlatego także te doświadczenia dały mi do myślenia i wtedy właśnie zrozumiałem, że potrzebna jest edukacja, że tej edukacji zwyczajnie brakuje, że ludzie nie rozumieją czym jest geodezja, co robi geodeta, na czym to wszystko polega i że tak naprawdę geodezji nie można się bać. Geodezję należałoby kochać, bo jest wspaniała. A jaki wymyśliłeś sposób na to opowiadanie ludziom o tej dziedzinie nauki, żeby ją poznali i może nawet pokochali? Przecież z geodezją jest trochę jak z fizyką kwantową. Operuje ona tak dużą ilością abstrakcyjnych pojęć, które nie mają odpowiedników w otaczającej rzeczywistości. No do tego ta matematyka, która też jest nauką średnio lubianą przez zwykłych obywateli.
Jakim językiem mówisz zatem do ludzi, żeby bawiąc uczyć? To babcio Chmiel wprowadził tę zasadę w życie dawno temu, ale wszyscy popularyzatorzy nauki powinni się jej trzymać. Cóż, przede wszystkim należy mówić prostym językiem. Nawet trudne pojęcia można łatwo wytłumaczyć. Ja mam akurat ten plus, że jedną nogą jestem w tym świecie geodezji, w świecie fachowej, fachowego nazewnictwa tej kwestii czysto zawodowej, ale drugą nogą stoję w świecie zwykłych ludzi, zwykłych kowalskich. Dlatego bardzo dobrze rozumiem to, że ludzie Nie rozumieją, czym jest jakieś pojęcie, ponieważ nikt im tego nie wytłumaczył. To jest pierwsza rzecz. Trzeba tłumaczyć podstawowe pojęcia, cierpliwie, spokojnie.
Na to tak naprawdę ludzie, którzy pracują w geodezji, nawet na uniwersytetach, nie mają zwyczajnie czasu, nie mają ochoty. To nie daje żadnych dodatkowych punktów, więc się tym zwyczajnie nie zajmują. I przez to powstaje ta pustka, którą postanowiłem zagospodarować. Po drugie, Dzień dobry. Oto na ścianie budynku jest jakiś taki dziwny metalowy bolec.
Co to jest? Czy to jest resztka po pracach budowlanych, czy został jakiś element uzbrojenia budynku, którego po prostu nie ucięto? Okazuje się, że to jest znak geodezyjny, tak zwany reper, czyli znak, który geodeci umieszczają na murach budynków, aby w ten sposób zastabilizować, utrwalić w fizyczny, materialny sposób punkt pomiaru wysokości Ludzie nie wiedzą co to jest i dlatego potem, nie wiedząc czym są takie metalowe bolce, bezpowrotnie je niszczą. A to są bardzo ważne obiekty, bo dzięki nim geodeci mogą zmierzyć czy chodnik równoleży, czy nawierzchnia ulicy została położona prawidłowo, wreszcie czy rury kanalizacyjne zostały położone pod odpowiednim spadkiem, tak żeby woda z ich posesji mogła potem spływać, a nie stać i zalewać ludziom piwnicę.
Dlatego właśnie, kiedy takie Małe, niepozorne, metalowe bolce są niszczone, tracimy bezpowrotnie bardzo cenne narzędzie pomiarów terenu, które jest bardzo ważne także dla zwykłych ludzi, zwykłych obywateli. I mnie bardzo cieszy to, że po kilku moich artykułach właśnie na temat reperów, ludzie zaczęli mi przysyłać zdjęcia, że zauważyli taki obiekt, że był na ich domu, czy nadal jest właśnie taki metalowy bolec, jakaś gałka i nie wiedzieli, co to jest. A po moim artykule już wiedzą, jak będą ocieplać sobie dom, zostawią wolne miejsce tak, żeby ten reper mógł nadal służyć pomiarom geodezyjnym. I to jest taki mały sukces na tej długiej drodze do popularyzacji wiedzy o geodezji, ale także do budowania szacunku dla geodezy, dla jego pracy, bo nie ma szacunku bez
Tak sobie myślę, że być może po wysłuchaniu tej naszej pogawędki niektórzy znów odkryją repery, a może nawet ocalą jakieś dla siebie i dla nauki. Obiekty materialne, które mogą być znakomitym pretekstem do geodezyjnej popularyzacji. A czy w dalszym ciągu ludziom się wydaje, że gdy pod osłoną nocy przesuną sobie słupek graniczny na działce, to powiększą automatycznie teren? No bo przecież taki słupek to granica. Oczywiście jest to jeden z popularnych mitów geodezyjnych, dokładnie taki sam jak twierdzenie, że na rzekach granicznych granica państwa pływa razem ze środkiem tej rzeki i jak rzeka zmieni bieg, to granica państwa się przesuwa. No niestety tak nie jest. Ponieważ granice działek, a także granica państwa jest zdefiniowana geodezyjnie.
To znaczy, że mamy punkty o konkretnych, ściśle określonych co do centymetra współrzędnych, które definiują nam przebieg tej granicy. No i możemy sobie przestawić betonowy słupek wkopany w ziemię, w inne miejsce, ale w dokumentacji geodezyjnej, która jest w urzędzie i tak samo posiadają ją Jest wskazana dokładna współrzędna, jedna, druga, trzecia czasami, która definiuje nam, gdzie jest punkt graniczny. A ten betonowy słupek jest tylko znakiem granicznym, który nam materializuje, oznacza w terenie, w fizycznym świecie, lokalizację tego punktu. Ale to nadal jest punkt, obiekt matematyczny, a więc czysto abstrakcyjny.
Dlatego słupek można sobie przekopać, Geodeta nadal będzie wiedział, gdzie ten punkt graniczny poprawnie jest i raz, dwa wykryje jakieś Schachermacher robione w terenie. No to teraz będzie pytanie z gatunku tych klasycznych. Gdzie leży środek Polski? Krótka odpowiedź. Nowa wieś pod Kutnem. Wbrew temu, co przez grubo ponad 50 lat zgodnie twierdziły właściwie wszystkie możliwe źródła, że jest to piątek w powiecie łańczyckim, W 2018 roku w związku ze stuleciem obchodów odzyskania niepodległości przez Polskę oraz rokiem polskiej geografii, bo również to był rok właśnie polskiej geografii, a geodezja jest częścią geografii, ponieważ opisuje świat poprzez pomiar,
No to może inna definicja, bardziej merytoryczna, bo Polska to nie jest kwadrat, to nie jest trójkąt, to nie jest prosta figura geometryczna na płaszczyźnie. Tylko bardzo skomplikowana, nieregularna figura w dodatku na zakrzywionej powierzchni globu ziemskiego. Więc jedyną właściwie sensowną definicją dla takiego obszaru, dla takiego kształtu jest środek geodezyjny, czyli centroid. W skrócie mówiąc środek ciężkości figury geometrycznej. No to policzyliśmy, gdzie jest środek geodezyjny całego obszaru naszego kraju, ponieważ tutaj trzeba zaznaczyć, terytorium państwa to nie jest to samo co kraina. To nie jest jakiś obszar lądowy. To jest abstrakcyjnie wydzielona część powierzchni Ziemi, naszej planety, a więc także część morza.
Twierdzenia, że jest się geometrycznym środkiem Polski są absolutnie niczym w porównaniu z pomysłowością naszych południowych sąsiadów. Wiele jest takich mitów, naprawdę znalazłem na całym świecie mnóstwo historii, że jakaś miejscowość uważała się za środek kraju, czy najdalej na zachód, czy na wschód, czy na północ, czy na południe wysunięty kraniec jakiegoś państwa. No i w pewnym momencie pojawiały się oficjalne pomiary, oficjalne obliczenia geodezyjne, które no niestety musiały ich z tego błędu wyprowadzić. Geodeci są takimi specyficznymi naukowcami, którzy pokazują, jak faktycznie wygląda nasz świat. Nadal pełnią tę funkcję odkrywców geograficznych w nowym sensie, poprzez bardzo precyzyjne opisanie otaczającej nas rzeczywistości, bo teraz już nie opisujemy świata w skali makro, że odkrywamy nowy kontynent.
I już, i wystarczy. Nie, teraz odkrywamy ile dokładnie ma wysepek ten kontynent na swoich wybrzeżach, ile ma zatok, jaka jest dokładna długość linii brzegowej, jaka jest dokładna powierzchnia, który szczyt jest najwyższy, która depresja jest najniżej, czyli bardzo precyzyjne opisanie świata teraz ma miejsce i to jest właśnie opisanie stricte geodezyjne. A skoro zatem środek Polski mamy zaliczony, to proszę powiedzieć teraz, gdzie leży środek Krakowa? Środek Krakowa owszem jest wyznaczony dokładnie tą samą metodą, czyli właśnie metodą centroidu, a więc środka ciężkości. Wyznaczony także środek Krakowa. Wypada on na terenie nowo budowanego osiedla przy starym porcie rzecznym.
Na plaży od strony Pragi tuż nad Wisłą, gdzie umieściliśmy wtedy taki symboliczny znak informacyjny, że w tym miejscu właśnie wypada geodezyjny środek Warszawy. Wiem, że były z swojego czasu plany, aby pobliską plażę Saską rozszerzyć właśnie w tamtym kierunku i środek miasta oznaczyć ozdobną kolumną zwieńczoną miniaturką syrenki warszawskiej. Na razie niestety pandemia te plany zdusiła, ale na pewno będziemy się z przyjaciółmi z Warszawy przypominać, kiedy tylko znów te plany dotyczące plaży nad Wisłą odżyją. A teraz przyszło mi do głowy alternatywne rozwiązanie. Może zamiast budowy obelisków czy znaczników akcentujących środek miasta, przesunąć granice tak, żeby ten środek wypadł na przykład idealnie w Pałacu Kultury i Nauki.
O, jest koncepcja? No to musiała być naprawdę spora zmiana granicy, no ale na przykład są miasta, które z tym nie mają większego problemu, na przykład właśnie Rzeszów, który niemalże co dwa lata zmienia granicę rozszerzając swoje włości, no i ten środek Rzeszowa nieustająco wędruje. Więc kiedy miałem przyjemność odwiedzić Rzeszów i właśnie w związku z Dniem Odkrywców oznaczyć geodezyjny środek Rzeszowa, no to już przemyśleliśmy to, że trzeba to zrobić w taki sposób, żeby ten pomnik środka Rzeszowa był możliwie wędrowny, ponieważ na pewno Rzeszów wkrótce znów się poszerzy i ten środek
Może pasowałoby na chwilę zatrzymać to poszerzanie granicy, żeby ten środek miasta mógł się ugościć wreszcie w jakimś ładnym, urokliwym miejscu. Dobra, to może jednak nie drążmy w tym kierunku, bo granice miasta to kierunek dość delikatny. Zmienimy kolejny raz temat, chociaż środek miasta, środek państwa, o właśnie, a środek ziemi. Gdzie jest? W środku bryły. Geometryczny środek Ziemi to tak naprawdę środek ciężkości naszej planety. Jest to punkt, który stanowi początek osi układów współrzędnych stosowanych w geodezji, ale także w astronomii, więc jest to bardzo ważny punkt. Monitorowanie jego położenia w obrębie naszej planety jest kwestią absolutnie fundamentalną.
No i właśnie astronomowie ramię w ramię z geodetami nieustająco prowadzą nadzór i obserwacje położenia środka Ziemi, a ten się przemieszcza, ponieważ każde nawet większe trzęsienie Ziemi czy topnienie lodowców powoduje, że masa w obrębie naszej planety się przemieszcza. A skoro przemieszcza się masa, to zmienia się Środek ciężkości całej planety. Właśnie geodeci wraz z astronomami dzięki precyzyjnym obserwacjom są w stanie nieustająco monitorować ruch tego środka ciężkości naszej planety, a wraz z ruchem środka ciężkości Ziemi zmienia się także położenie osi naszej planety. Mniej więcej zdajemy sobie wszyscy sprawę z tego, że sama oś Ziemi jest nachylona
I to nachylenie się delikatnie zmienia w czasie, co powoduje długoterminowe, liczone w dziesiątkach tysięcy lat, zmiany klimatyczne. Ale mało kto wie, że nie dość, że ta oś Ziemi się delikatnie chybocze i to w bardzo krótkich cyklach, bo liczonych w kilka miesięcy niejednokrotnie, Ale także zmienia się położenie osi Ziemi względem fizycznej bryły naszej planety. Tym samym świat niemalże codziennie kręci się wokół nieco innego punktu, czyli biegunów Ziemi. No i okazuje się, że bieguny Ziemi kreślą taką spiralę o średnicy dochodzącej maksymalnie do 14 metrów i środek tej spirali powolutku, powolutku, dekada za dekadą mniej więcej w tempie 10 centymetrów rocznie przesuwa się od bieguna geodezyjnego, czyli bieguna układów współrzędnych, z których korzystamy na przykład korzystając z GPS-a,
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Mariusz Meus opowiada o swojej pasji do geodezji i jej zastosowaniach w codziennym życiu.
Meus omawia mity związane z geodezją i jej zastosowania w praktyce.
Meus opisuje historię geodezji w Polsce i jej zastosowania w praktyce.
Meus opowiada o znaczeniu reperów w geodezji i ich zniszczeniu przez obywateli.
Meus omawia mity geodezyjne, takie jak zmiana granic działek i geodezyjny środek Polski.
Meus opowiada o badaniach nad geodezyjnym środkiem Polski i jego znalezieniu w Nowej Wsi Podkutnym.
Meus omawia geodezyjne środki innych miast, takie jak Kraków i Rzeszów.
Meus omawia geodezyjny środek Ziemi i jego zmiany ze względu na przemieszczanie się mas.
Meus omawia argumenty płaskoziemców i ich kontrargumenty oparte na geodezji.
Meus podsumowuje rozmowę i planuje dalsze badania nad kształtem Ziemi.
Rozmowa o klimacie i wodzie na Ziemi, w tym o wodę na powierzchni i w wnętrzu planety.
Opis historii i znaczenia krakowskiego południka zerowego jako atrakcji turystycznej i geodezyjnej.
Informacje o realizacji projektu oznaczania południka krakowskiego w terenie i plany na przyszłość.
Zapraszam serdecznie na fanpage akcji Honorowy Południk Krakowski na Facebooku
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
„Zapraszam serdecznie na fanpage akcji Honorowy Południk Krakowski na Facebooku"
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Czym jest geodezja? Czy słusznie mówi się, że geodeci to spadkobiercy Wielkich Odkrywców? O tym czym zajmuje się geodeta, rozmawiamy z Mariuszem Meus, który nazywany jest odkrywcą nowego środka Polski oraz popularyzatorem geodezji. Od wielu lat pokazuje nam Kraków oczyma geodety i miłośnika astronomii, dowodząc, że nasze miasto to prawdziwie niezwykłe miejsce na Ziemi. Gdzie znajduje się środek […]
Artykuł SPINacz #011: Honorowy Południk Krakowski pochodzi z serwisu MiMcast.