RP420: Oligarchia magnacka
In this episode of Learn Real Polish podcast I talk about oligarchy, especially about a period in the history of the First Polish Republic in the 16th-18th centuries when a group of magnates dominated the political life of the country. Full Polish transcription is available for all premium users. For more information, please visit realpolish.pl The post RP420: Oligarchia magnacka appeared first on Learn Polish Language Online Resource.
Jak to zrobić? Trzeba było wymyślić formę komunikacji. I powołano pewne instytucje, które to pozwalały robić. To były tak zwane sejmy i sejmiki, czyli można powiedzieć takie narady. Szlachta naradzała się, co powiedzieć królowi. Nie od razu to wszystko działało, ale powoli ustalano zasady i prawa po to, żeby komunikacja między królem i szlachtą była możliwa i żeby była efektywna. Pamiętacie, że Rzeczpospolita była dosyć dużym krajem. Wtedy nie było telefonów, nie było internetu i komunikacja na tak wielkim terenie była bardzo wolna.
Wymyślono, że będą organizowane lokalne zebrania szlachty, takie narady. Szlachta z pewnego terenu przyjeżdżała w jedno miejsce na to zebranie i tam rozmawiali ze sobą, tam radzili, myśleli, co zrobić. Te zebrania nazywały się sejmikami. Jeśli w jakimś regionie, województwie trzeba było podjąć jakąś decyzję, to robiło się to właśnie podczas sejmiku. Jeśli decyzja dotyczyła całego państwa, to szlachta z całej Rzeczpospolitej przyjeżdżała w jedno miejsce. I wtedy to nazywało się Sejm.
Duży Sejm i małe, lokalne sejmiki. Wyobraźcie sobie, że wszyscy szlachcice, cała szlachta z Rzeczpospolitej przyjeżdża w jedno miejsce. To było dużo ludzi. Więc to było bardzo, bardzo niewygodne. Dlatego wymyślono instytucje reprezentacji. Zamiast Wielu ludzi na Sejm jechał ich jeden reprezentant. Ok? Jeśli gramy w piłkę nożną, na przykład Polska gra z Niemcami w piłkę. Niedługo będą Mistrzostwa Świata. To na taki mecz nie jadą wszyscy piłkarze z Polski i wszyscy piłkarze z Niebiec.
Jadą tylko ich reprezentanci. I tak samo było właśnie na Sejmach Rzeczypospolitej pod koniec XV wieku. Reprezentanci na Sejm po polsku nazywają się posłami. Posłowie reprezentowali całą szlachtę. Zatem, jeśli było coś ważnego, trzeba było podjąć jakąś ważną decyzję, wtedy zwoływało się tak zwany Sejm Walny. Tak to się nazywało, Sejm Walny. Na ten Sejm przyjeżdżali ludzie możni, czyli Rada Królewska.
Później z nich powstaną senatorowie. I oprócz ludzi możnych przyjeżdżali posłowie na Sejm, czyli reprezentanci szlachty. Zatem podczas Sejmu była reprezentacja króla i reprezentacja szlachty. Sejm walny. Wtedy, tak jak teraz. Miał dwie izby, dwie części. To był senat i izba poselska. Tak samo jest teraz w Sejmie w Polsce. Posłowie na ten Sejm byli wybierani na tych lokalnych sejmikach, o których Wam wcześniej mówiłem. Podczas jednego z Sejmów na początku XVI wieku uchwalono konstytucję.
która mówiła o tym, że wszystkie sprawy dotyczące Rzeczypospolitej muszą być decydowane za wspólną zgodą. Nie może powstać żadne nowe prawo bez wspólnej zgody Sejmu. Wszyscy posłowie i senatorowie musieli być zgodni. W ten sposób tworzono prawo Rzeczypospolitej. Przypomnę, że to był XVI wiek. A wtedy królami byli Jagiellonowie. Później, kiedy Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie połączyły się w jedną Rzeczpospolitą Obojga Narodów, na Sejm Walny przyjeżdżali także senatorowie i posłowie litewscy.
Zatem na tym Walnym Sejmie było mnóstwo, mnóstwo ludzi. Tak jak widzicie, w Rzeczypospolitej obojga narodów król nie ustanawiał prawa, tylko robił to właśnie sejm, a pośrednio również szlachta. Ten ustrój nazywa się w naszej historii demokracją szlachecką. To wydaje się bardzo piękne, prawda? Każdy szlachcic miał takie same prawa i miał wpływ na rządzenie państwem. Tak było w teorii. W praktyce po pewnym czasie okazało się, że bogata szlachta miała o wiele większe możliwości.
Nie od dziś wiemy, że pieniądze dają władzę. W Rzeczpospolitej oczywiście istniała szlachta biedna, szlachta średnio zamożna i szlachta niezwykle, niezwykle bogata, czyli tzw. magnaci. Magnaci nie mieli osobnych praw. Nie, oni mieli identyczne prawa jak biedna szlachta. W teorii każdy szlachcic miał takie same prawa, nieważne czy był biedny czy był bogaty. Jednak magnaci swoimi pieniędzmi potrafili przekupywać biedniejszą szlachtę, żeby na Sejmie podjąć jakąś decyzję Oligarchia magnacka.
Że jeśli na jakimś terenie był magnat, to wszyscy posłowie z tego terenu głosowali tak jak ich magnat im kazał. Ponieważ oni dostali od niego za to pieniądze, byli kupieni. Albo jeśli nie pieniądze, to jakieś stanowisko urzędnicze albo kościelne. Myślę, że to rozumiecie. Bogaci magnaci kupowali głosy w Sejmie który ustanawiał prawa dobre dla tych magnatów. W ten sposób magnaci stawali się coraz bardziej bogatsi, a skoro byli coraz bardziej bogatsi, to mieli coraz większy wpływ na prawo, jakie było ustanawiane w naszym kraju.
Zatem szlachta miała coraz większy wpływ na to, jakie prawa zatwierdzał Sejm i miała coraz więcej przywilejów. Bycie szlachcicem było bardzo wygodne. To było łatwe życie. Na początku XVII wieku szlachta zaczęła myśleć nawet o sobie jak o ludziach pochodzących od lepszych przodków niż na przykład chłopi. Wśród szlachty powstało przekonanie, że pochodzą od legendarnego, starożytnego ludu Sarmatów. Powstała legenda, która mówiła o tym, że dawno, dawno temu waleczny lud Sarmatów opuścił stepy nad Morzem Czarnym i przyjechał na nasze ziemie.
Pokazano wszystkie 10 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Piotr przedstawia temat i metody nauki języka polskiego.
Piotr opisuje oligarchię magnacką w I Rzeczypospolitej i jej wpływ na rządzenie.
Piotr opisuje praktyki i styl życia szlacheckiego, w tym kuliki.
Piotr omawia konsekwencje oligarchii magnackiej i jej wpływ na upadek Rzeczypospolitej.
Oleg, mieszkający w Kijowie, wyraził wdzięczność za pomoc polaków uchodźcjom z Ukrainy i podzielił się swoim doświadczeniem.
Oligarchia magnacka. Oligarchia magnacka. Oligarchia magnacka.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
„Oligarchia magnacka. Oligarchia magnacka. Oligarchia magnacka."
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.