KNA: Lekcja 429 (słowotwórstwo: czasowniki)

No to daj jakiś nam konkretny przykład na start. Proszę bardzo, weźmy sobie przedmiotnik short, krótki. Jeżeli chcemy powiedzieć, skrócić na przykład prezentację, to zamiast mówić make the presentation shorter, powiemy shorten the presentation. Short in the presentation, czyli po prostu short plus n. To jest super proste. No jasne, że tak. To jak powiesz tą samą metodą poszerzyć drogę, wiedząc, że wide to szeroki? Wide kończy się na e, więc dodaję samo n. Wide in the road. Super, dobra obserwacja, tak jest. Widen, widen the road, tak jest.

No i ta sama zasada zadziała przy kolorach i jasności, czyli na przykład ciemny, dark oraz jasny, bright. To spróbujmy powiedzieć ściemnić pokój oraz rozjaśnić zdjęcie. Wciemnić pokój to będzie darken the room, a rozjaśnić zdjęcie to będzie brighten the picture. Perfect, tak jest. I zwróćmy uwagę tutaj na wymowę. To n będziemy mocno doklejać do spółgłoski przednią, czyli w efekcie wyjdzie nam to takie shorten, widen, darken. Shorten, widen, darken. Perfect, tak. To trochę jak w wymowie rock'n'roll, prawda?

Hmm... "-worse plus "-en", czyli będzie "-worsen"? That's it. Worsen the situation. No, schemat z N jest dość logiczny, ale coś czuję, że są jakieś pułapki. No, jak zawsze. Wyjątek potwierdza regułę. To kilka drobnych wyjątków. Czekam. Otóż czasami będziemy zmieniać tą samogłoskę w rdzeniu, gdy dodajemy N. A bazą staje się rzeczownik z TH. Na przykład? Na przykład long, długi. Na przykład we frazie wydłużyć spódnicę. No to czy longen, the skirt, brzmi dla ciebie poprawnie? Nie, to brzmi jakby było po niemiecku raczej. Longen.

No to czas na przedrostki, czyli stawiamy je na początku słowa. No i znowu zrobię sobie nasze EN. A w niektórych sytuacjach to będzie EM. Fantastycznie. Dobra, ale to EN to chyba tak kojarzysz. Czy widujesz czasem wyrazy? No właśnie, na przykład słówko enable, czyli umożliwić od able. Dokładnie tak. Able, czyli zdolny, mogący coś zrobić, i enable, to coś włączyć, umożliwić. Więc możemy na przykład enable users to pay, umożliwić użytkownikom płatność. I ten przedrostek N oznacza dosłownie, że coś wprowadzamy w stan czegoś, dajemy jakąś cechę. Inny przykład to od słowa courage, odwaga. Będziemy mieli, jak dodamy n? N-courage?

N-courage? N-courage. N-courage. N-courage them to speak? Yeah. Zachęcić ich do mówienia. Mhm, tak. Dodać odwagi, prawda? Dodać kurażu. N-courage. Kurażu, piękne słowo. Right. Dobrze, albo z przymiotnikiem rich, bogaty, powstanie nam? Zbogacić coś, czyli enrich? Dodać jakąś wartość, enrich. Jak we frazie enrich the course, zbogacić kurs, wiesz, o nowe treści, to w ten sposób. Podobnie zadziała też sure, pewny, będziemy mieli ensure, upewnić się lub zapewnić. We frazie ensure the door is locked, upewnić się, że drzwi są zamknięte. Ensure the door is locked. A mogę też powiedzieć to z make?

Tak, do ust. I to jest takie niewygodne. I wtedy powstanie nam właśnie Empower. Ok, rzeczywiście. Empower wymawia się o wiele płynniej. Empower employees, czyli wzmocnić pozycję pracowników, nadać im uprawnienia. Yeah, give them power, tak. Empower employees, to bardzo dobry przykład. No i na koniec tej grupy mamy jeszcze rzeczownik danger, niebezpieczeństwo, od którego tworzymy czasownik endanger, czyli narażać na niebezpieczeństwo. Na przykład jak we frazie endanger wild animals. Wild Animals. Ok, super. Czyli mamy grupę z N i M, czyli Enable, Encourage, Enrich, Ensure, Enlarge, Empower oraz Endanger.

Gdy opatrzycie się już, że na przykład przedrostek N pozwala tworzyć czasowniki i zobaczycie jak działa na kilku przykładach, to zaczniecie go zauważać w wielu miejscach w angielskim, a i sami pewnie intuicyjnie będziecie go doczepiać do właściwych wyrazów. Oczywiście będą się zdarzać błędy. To część uczenia się. That's all for today. Talk to you again next week in a review episode.