NIE JESTEŚ WYJĄTKOWY

Żyjemy w ekonomii uwagi, w której bycie zauważonym to waluta. W social media widzimy tysiące ludzi, którym się udało wybić z sumy. Pięknie utalentowani, charyzmatyczni, z rzeszą fanów. Dostajemy sygnał, ty też możesz zostać kimś wyjątkowym, musisz tylko bardziej się postarać. Ale za kulisami każdego takiego sukcesu stoją algorytmy i schematy. Viralowe treści są zazwyczaj dość podobne, optymalizowane pod to, co już wiadomo, że działa. Twórcy internetowi często powielają utarte formaty, challenge'e czy estetykę, no bo to zwiększa szanse na przebicie się. W efekcie wszyscy aspirują do unikalności w internecie, a kończą tańcząc ten sam viralowy taniec. Myśląc o tej pogoni, przypomina mi się przypowieść o Edypie. Freud uczynił mit o Edypie symbolem ludzkich dylematów, nie bez powodu. Edyp słysząc przepowiednie, że zabije ojca i poślubi własną matkę, postanowił uciec w przeznaczeniu.

Wierzył, że on jeden zdoła oszukać los. Uciekał więc, by nie dopuścić do spełnienia się tej okropnej wróżby. Im bardziej Edyp starał się być panem własnego losu, tym szybciej wpadał w sidła uniwersalnego wzorca. Zabił ojca, ożenił się z matką, nie wiedząc kim naprawdę są. Historia Edypa to ironiczny portret naszej kondycji. Walczymy, by być wyjątkowi i wyrwać się z utartych schematów, a często wpadamy prosto w ich ramiona. Psychoanalitycy widzą w tym metaforę uniwersalnego pragnienia. Chcemy być wyjątkowi, ale to pragnienie pcha nas do zachowań tak typowych, że aż banalnych. Edyp ostatecznie nie zdołał wypisać się z roli, którą miał w scenariuszu i my też często nie potrafimy. Co więcej, mit o Edypie to opowieść o poznaniu samego siebie. W momencie, gdy Edyp uświadamia sobie prawdę, kim jest i co zrobił, pęka bańka jego złudzeń.