Te straszne zaimki. Niebinarność i transpłciowość

Co więcej chcę powiedzieć, my też się mylimy. To właśnie miałem powiedzieć. Jakby między sobą rozmawiając często rzucamy źle i nikt się tym nie przejmuje. Na ogół jest to w ogóle, albo nikt tego nie zauważa, albo jest to ewentualnie powód, żeby się uśmiechnąć. Więc oczywiście ja nie chcę pozbawić teraz nikogo takiej motywacji, żeby się starać, bo to staranie jest ważne. I jest wyrazem szacunku, więc faktycznie postarajmy się pamiętać o tym, jakich kto używa zaimków, czy imienia, jeżeli ktoś zmienił imię. I to wcale nie musi być osoba transpłciowa, która zmieniła imię. Są po prostu ludzie, którzy nie lubią swojego imienia. Obie moje babcie używały zupełnie innych imion niż miałem w dowodzie. Więc jest wyrazem szacunku używanie tych form. Nic nas to nie kosztuje i bardzo, bardzo zachęcam, żeby właśnie tak robić. Ale jeżeli zdarzy się błąd, to po prostu nic się nie wydarzyło złego, idziemy dalej.

Więc jestem teraz w zupełnie innym miejscu. Wychodzę z takiego punktu empatii i takiego naprawdę zrozumienia, że jesteśmy tak bardzo przez tą kulturę, mówię kulturę w szerokim pojęciu, ale tak dociskani Wcale nie jest aż tak dużo naszym wyborem, trzeba być bardzo uważnym i też mieć taką refleksję nad różnymi mechanizmami, żeby się z tego uwolnić, więc myślę, że bardzo wiele osób, oczywiście absolutnie tutaj nie usprawiedliwiam osób, które są wprost transfobiczne, ale bardzo wiele osób pewnych rzeczy nie rozumie, bo po prostu nie rozumie, bo one nie są nigdzie wytłumaczone, no więc ktoś musi to zrobić, więc ja z radością to robię, ale trzeci taki komponent, dla którego jest mi łatwo, to ja to robię tylko wtedy, kiedy mam na to ochotę. O, to piękne. No, bo ja robię to głównie w mediach społecznościowych, w których widać jakiś ułamek mnie przecież. Jak nie mam ochoty, bo coś mnie dołuje albo, jak to się mówi w radiu, irytuje, to ja po prostu nie nagrywam wtedy.

Tak samo jak teksty o tym, że kobieta to jest osoba, która jest zdolna do rodzenia dzieci, no to wyklucza nam od razu kobiety, które na przykład musiały przejść... Histerektomię. Histerektomię, usunięcie macicy, tak? No i wtedy już nie spełniają tych wymagań społeczeństwa. Tak, kobieta musi na przykład umieć gotować, kobieta zajmuje się dziećmi, kobieta rodzi dzieci, kobieta jest bardziej taka i taka. Bardzo często zresztą te argumenty są też takie właśnie bardzo mocno osadzone w tym takim esencjonalizmie biologicznym, gdzie nagle osoby, które na przykład nazywają się feministkami, które rzekomo walczą o prawa kobiet i jakby Tymi prawami kobiet usprawiedliwiają swoją transfobię. Jednocześnie mówią o kobietach tak, jakby były po prostu konserwatywnymi posłami. I nagle się okazuje, że na przykład kobieta cis-płciowa, czyli nietranspłciowa i kobieta transpłciowa nie mogą razem uprawiać sportu, bo ta kobieta transpłciowa pewnie zrobi krzywdę, a ta kobieta cis-płciowa jest po prostu malutka, biedniutka, wrażliwa i ona w ogóle tak naprawdę nie powinna tego sportu uprawiać, tylko powinna siedzieć w kuchni.

Gdzie ta współczesna narracja antytrans, która jakby udaje, że tu chodzi o czyjeś dobro, a nie po prostu o pogardę i nienawiść dla inności, się kształtowały. I widzimy, chociażby w subwacji też były zmiany konstytucyjne, które ograniczyły możliwość oznaczenia płci. I tak naprawdę nawet to, że osoba, która przeszła tranzycję, musi cały czas korzystać z dowodu osobistego, który nie zgadza się z tym, kim ona jest naprawdę, jak ona wygląda i tak dalej, to już stawia ją w bardzo złej pozycji. To jest za każdym, przy każdym pokazywaniem dokumentem, jest tłumaczeniem się, o co chodzi. Tłumaczenie całej swojej historii życiowej. Nigdy nie wiadomo, na kogo się trafi. Nigdy nie wiadomo, czy się trafi na kogoś agresywnego, czy na kogoś, kto nie będzie rozumiał, czy na kogoś, kto na przykład

w Stanach Zjednoczonych przed wyborami prezydenckimi, gdzie osoby trans też po prostu były celem kampanii kosztujących miliony dolarów na celowniku. Najbogatszy człowiek świata, Elon Musk, kupił Twitter X i siał tam po prostu i ręcznie sterował narracjami anty-trans, ręcznie podbijał im zasięgi. Jesteśmy naprawdę w bardzo złej sytuacji, jeżeli chodzi o to, gdzie nas obecnie stawia taka zwyczajna kultura, zwyczajnego człowieka. Jesteśmy przedstawiane jako po prostu agresorzy, jako jakieś takie dziwadła, jako osoby, które trzeba traktować z podejrzliwością. No i niestety jesteśmy bardzo podatną grupą na takie rzeczy, tak jak właśnie osoby z niepełnosprawnościami, osoby migranckie, po prostu.

Chce się być postrzeganym, postrzeganą w jakiś konkretny sposób. Ale to nie jest tak, że jest uniwersalne dla osób transpłciowych, że one chcą wyglądać, zachowywać się, żyć jako osoby cis-płciowe. Że jakby naszym największym takim ostatecznym marzeniem jest to, żeby praktycznie nie być osobą transpłciową. Oczywiście będą osoby takie, które będą absolutnie marzyły o takiej sytuacji, ale są też takie, które Mówią, że one lubią być trans. One lubią być gdzieś tam na krawędzi pomiędzy płciami, bo na przykład są niebinarne. One lubią to, jak wygląda ich ciało i jakby wiedzą, że na przykład nie wyglądają jak typowe na przykład kobiety, ale nie mają z tym problemu i po prostu lubią to, jak wyglądają. I to jest coś może nie nowego, ale na pewno mniej obecnego w takich typowych dyskusjach o transpłciowości, że naprawdę to nie musi być doświadczenie definiowane przez to, kim się nie jest, jakim się nie jest.

Tylko to równie dobrze może działać. Z drugiej strony to może być po prostu coś pozytywnego, że jakby inne nie musi być gorsze, inne nie musi być wymagające poprawy. Dzięki piękne za tę rozmowę. Musimy niestety kończyć, czas nas ogranicza. Była ze mną Maja Heban, autorka książki Godność Proszę, którą wszystkim bardzo, bardzo polecam naprawdę, bo to jest kompendium wiedzy o transpłciowości, jakiego jeszcze nie było w Polsce. No i też członkini Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza. Dzięki Maja. Dziękuję bardzo. Rozmowę z Mają zrealizował Michał Daniłek. Queer. Poza szafą. To był podcast Polskiego Radia. Więcej naszych podcastów znajdziesz na polskieradio.pl i we wszystkich innych miejscach, gdzie słuchasz podcastów.