Mentionsy Mentionsy
Klientomania
Klientomania

UX design - projektowanie doświadczeń klienta

12.03.2024 ·51 min 21 s

To co widzimy na ekranie smartfona, komputera czy większych urządzeń nie jest / nie powinno być przypadkowym rozmieszczeniem przycisków, napisów i grafik. Za użyteczność aplikacji stoją User Experience Designerzy czyli projektanci doświadczeń użytkowników. UX czy CX są powiązanymi ze sobą ściśle dziedzinami, które rozwijane są profesjonalnie od wielu lat. Dlaczego więc na rynku tak często spotykamy jako użytkownicy / klienci tak wiele nieczytelnych, niedostosowanych interfejsów? Dlaczego mimo dostępności wiedzy na temat projektowania usług, serwisów wprowadzanych jest tak wiele produktów, których nie potrafimy obsłużyć?  Do kolejnego odcinka Klientomanii zaprosiłem Jakuba Matwiejczyka - doświadczonego UX Designera, projektanta doświadczeń użytkowników aplikacji, systemów, użytkownika usług i klienta marek. Postanowiliśmy porozmawiać o UX i CX bez zbędnego zadęcia i bufonady - jak wyglądają te procesy w praktyce. Jak to jest być projektantem doświadczeń, w jaki sposób pracować, na co zwracać uwagę. Autor odcinka: Arek Cempura

Dzień dobry, wieczór się z Państwem, bo nigdy nie wiem, kiedy tego słuchacie. Psyl marnotrawny powrócił. Witam wszystkich słuchających Klientomanii. Wróciłem po wielu miesiącach nieobecności. Maciej dał mi zielone światło i myślę, że będę tutaj częściej. A dzisiaj wracam z takim odcinkiem, którym zainspirowałem się przy okazji innego podcastu, gdzie rozmawiałem z człowiekiem na temat UX-a i CX-a. I tak sobie pomyślałem, że właściwie Maciej od wielu lat robi ciężką robotę. Uczy nas wszystkich, Was wszystkich na temat właśnie User Experience, Customer Experience. I tak właściwie już nie powinno być miejsca dla takich nauczycieli. Nie powinno być miejsca dla popełnianych błędów.

Ale z drugiej strony potem stwierdziłem, że człowiek jest tak niedoskonały jak wszystko to, czego nie potrafi zrobić, więc usiadłem i korzystając już z komputera, przeszedłem przez ten system, który tam prowadził mnie, przez pewne manowce mojej wiedzy, moich kompetencji, niekompetencji, po to, aby można mi było dobrać mentee w tym programie. Miałem okazję potem podzielić się z twórcą tego programu właśnie pewnymi swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi właśnie takiego user experience. No i trochę mnie zastanowiło, że nadal zdarzają się takie sytuacje, że jakoś wszyscy popełniają pewne błędy, które już dawno zostały opisane. Których już nie powinno być. No i pomyślałem sobie, że też zaproszę tutaj gościa do Klientomanii i tak sobie z nim porozmawiam na temat tego UX-a, CX-a, bo to człowiek, który też w tym robi od lat, kiedyś tam się na to załapał, wciągnął, mówi, że go to bawi, a jednocześnie mówi, że z tego żyje.

Tak. Trochę powstał taki zmasowany atak, bo właściwie wszyscy do ciebie dzwonili. Co można byłoby poprawić w tym rozwiązaniu? Jakbyś tak teraz miał na szybko udzielić porady takiego UX-owca w tym procesie, tak? Akurat to była dosyć zabawna sytuacja, że akurat wszyscy dostali powiadomienie, że mają się ze mną skontaktować, ale wydaje mi się, że ogólnie taka funkcjonalność, zresztą która jest wciąż coraz bardziej popularna, czyli to, że my dzwonimy i automatycznie jest wywoływany numer Żeby od razu połączyć w ciągu kilkunastu sekund klienta i dział obsługi. To jest bardzo fajne. Czyli ta szybkość podjęcia tego kontaktu to jest pierwsza rzecz. Możliwość zapisania się na późniejszy kontakt. Czy tutaj coś bym poprawił?

Customer Experience to było fajne, jesteś zadowolony z tego, co się wydarzyło. W temacie tzw. UX moglibyśmy coś jeszcze poprawić, doszlifować, ale to pewnie też byłaby kwestia dotycząca tego, czy warto wydać te pieniądze i ilu tych klientów jest zirytowanych takim podejściem, że tutaj można by powiedzieć, ty chcesz zamówić dźwig, a tu czterech jeźdźców apokalipsy się pojawia. To tak by mogło wyglądać. Dobra, to teraz w temacie takiego właśnie UX-a, ECX-a. Ostatnio zastanawiałem się i przychodzi mi do głowy, czy taki User Experience ma narodowość i czy Customer Experience też ma narodowość. Czy jest tak coś, że jak zaprojektujemy to, nie wiem, w Nowym Jorku albo w Krzemowej Dolinie? To co na pewno przyjmie się na całym świecie, bo po prostu tak jest?

I tak i nie. Ze względu na to, że jeżeli mówimy o różnych narzędziach UX-owych, o sposobie postrzegania świata przez ludzi, o percepcję i to w jaki sposób nasz mózg reaguje na określone bodźce, czy wchodzi w interakcję z urządzeniami bądź aplikacjami, no to tak naprawdę to jest takie samo dla każdego człowieka na całym świecie. Więc projektanci doświadczeń, aplikacji korzystają z takiego samego zasobu narzędzi i różnych sposobów w ramach projektowania konkretnych usług, aplikacji bądź doznań. Ale z drugiej strony, no to trzeba po prostu nałożyć kontekst lokalny określonej, czy to usługi, czy jakiejś aplikacji.

No bo wiadomo, że zupełnie inaczej dana usługa, czy aplikacja, czy cokolwiek jest osadzone w zupełnie innych realiach, więc to też później wpływa na powodzenie i jakiś tam biznesowy sukces konkretnego rozwiązania. Skracając i odpowiadając, jak najbardziej z jednej strony UX nie ma narodowości jako zestaw narzędzi i sposoby projektowania różnych doświadczeń, ale z drugiej strony jednak zawsze trzeba to wszystko osadzać w kontekście lokalnym. Przyszły mi do głowy takie dwie rzeczy. Po pierwsze, czy to nie jest trochę tak, że jednak ten UX został jakby narzucony prawem silniejszego? Takiego, który, nie wiem, miał większy wpływ na rynek i, nie wiem, naraz... Jednak wszyscy się uczymy czegoś, nie wiem, powiedzmy z tego San Francisco czy tam, nie wiem, z Londynu.

Kiedy wydawało się, że Zaletą, którą Uber głosi największą jest to, że to jest samo zatrudnienie, że sam sobie wybierasz godziny, że w ogóle jest super i jeszcze ta płatność jest elektroniczna. A tu się naraz okazało, że dostosowano Ubera do warunków lokalnych. Po pierwsze, pojawiło się przedsiębiorstwo, które zarządzało tymi taksówkami. Zresztą w Polsce też już mamy coraz więcej takich firm, które kompleksowo zarządzają i tam mają napisane, tak? Jeżeli chcesz pracować, nie wiem, Uber, Bolt czy cokolwiek jeszcze innego, to po prostu zadzwoń do nas, damy ci pracę. I w Polsce też chyba już jest możliwość płacenia gotówką, nie? Tak, tak, tak. Więc teraz pytanie, czy ktoś siedział... Tutaj jak najbardziej po prostu były przeprowadzone jakieś badania UX-owe, badania klientów i nagle wyszło.

Dlaczego nie chcesz skorzystać z danej usługi? No bo na przykład nie można zapłacić gotówką. I z tego powodu być może wyszło, że faktycznie to jest jakiś problem, który powoduje, że nasi klienci czy też użytkownicy aplikacji nie chcą z niej korzystać. Wolą albo mają jakieś przyzwyczajenia, których nie chcą zmienić. Więc tutaj zawsze tak naprawdę ten kontekst globalny jakiejś aplikacji czy jakiejś usługi trzeba dostosowywać do lokalnych wymogów, ale jeszcze odpowiadając na to wcześniejsze pytanie, tak troszeczkę nawiązując, no przecież projektanci z Polski tak samo tworzą UX designerzy, pracują dla zespołów w Arabii Saudyjskiej, dla Stanów Zjednoczonych. Tak naprawdę znając język angielski jako UX designer możesz pracować

Jakub Matwiejczyk. To, że IK w ten, a nie inny sposób buduje sklepy, w ten, a nie inny sposób ustawia kasy, w ten, a nie inny sposób też tworzy takie, a nie inne parkingi, to wszystko ma wpływ na to, jak tam klient się porusza, bo oni chcą, żeby poruszał się odpowiednią ścieżką. Po to, żeby pewne rzeczy do niego trafiały, tak? Więc to też jest pewien element dotyczący właśnie tego UX-a, a potem na bazie tego wychodzi nam jakby element dotyczący Customer Experience, tak?

Dokładnie tak. Zaprojektowaliśmy pewne rzeczy, no i teraz patrzymy, czy przynoszą takie efekty, jakie byśmy oczekiwali. Jeden z lepszych jakiś, nie wiem, powiedziałeś tutaj Customer Experience miałeś dobry, a taki jakiś UX, nie wiem, czym się kierujesz? Ty w swojej pracy, co takiego powoduje, że to jest takie zawsze twoje odniesienie, taka twoja może Biblia? Czyli wiesz, a wrócę tam, bo to był fajny kiedyś tam UX i mam go w głowie. Na pewno produkty i aplikacje tworzone przez Apple są takim nowy znacznikiem w branży dobrze zaprojektowanych aplikacji i doznań klientów i konsumentów. Tutaj naprawdę to, jak wiele uwagi ta firma przykłada do zaprojektowania wszystkiego, jest godne podziwu. Więc na pewno staram się w mojej pracy zawsze sprawdzić najwięcej źródeł i rozwiązań, jakie są na rynku.

Także tutaj, ale to jest a propos tych ciekawostek, aczkolwiek tak, faktycznie, doświadczenie takie zakupowe, to tutaj taki, dla tego UX-a, duży plus. Wchodzę, wrzucam, biorę, wychodzę i to faktycznie, moje pierwsze doświadczenia, byłem bardzo pozytywnie zaskoczony. Dobrze, ponarzekaliśmy sobie i pochwaliliśmy kwestie dotyczące tutaj kas samousługowych i takich jakby tematów. To powiedz mi, co jest nie tak z ludzkością, że ciągle faktycznie popełniamy te błędy, że się pojawiają, wiesz, startupowe aplikacje, które mają całe mnóstwo błędów, jakby nie można było zobaczyć innej dobrej aplikacji. Przecież wydawałoby się, ty już pracujesz chwilę, tutaj Maciej Buś też już pracuje wiele lat, to właściwie wydawało się, że powinniście już umierać z głodu.

Ale teraz już trochę inne się rzeczy projektuje, usługi, aplikacje, no i tu już ten dział marketingu... No tak, a ten UX też jest z marketingiem. Co, UX też jest z marketingiem? No bo tak naprawdę marketing jest wszystkim tym, Czym firma się prezentuje? Ten element dotyczący też jakby UX-owy projekt sprzedaży. Jak wygląda proces sprzedaży? Czy robimy go dobrze? Czy robimy go elegancko? Gdyby dzisiaj żył pan Łukasiewicz, który był twórcą Lukas Banku, To można by powiedzieć, że stworzył fintech, tak? Że to po prostu była rewolucja, no bo jakby byśmy w tej chwili na to spojrzeli, no to Lukas Bank zaprojektował jakby taki CX, w ogóle UX, taki super, tak? To jakby nie te banki z marmuru, niedostępne panie, panowie, tylko po prostu coś, że przychodzisz, siadasz, pijesz kawę, możesz przyjść z dzieckiem i tak dalej.

Więc to jest ten element dotyczący tego, że jakby przełamujesz też pewne standardy z tym UX-em i CX-em, więc myślę, że to, co powiedziałeś, że ci ludzie dalej będą potrzebni, bo trochę mi się narysowała taka postać w głowie, kiedy ty powiedziałeś, że przychodzi ciągle ktoś taki... Masz jakiś problem? No bo tak naprawdę to jest ta osoba, która szuka tego problemu u ciebie i go rozwiązuje. Czy to nie jest trochę tak? To nie jest tylko wyszukiwanie problemów, ale to jest po prostu polepszanie. Poczekaj, poczekaj, do generowania przejdziemy. Więc wydaje mi się, że to jest po prostu poprawianie jakości różnych usług czy czegokolwiek, doświadczeń, doznań. A jeżeli mówiłeś o marketingu, no jednak podstawowym celem marketingu jest sprzedawać, czy wzmacniać sprzedaż, czy wymyślać jak sprzedawać i na to nakładać jakieś strategie marketingowe.

No a tak naprawdę w tym momencie ten UX, CX, Wszelkie prawa zastrzeżone. W której marketingowo zwrócono uwagę na UX i CX. Gdzie tak naprawdę, nie wiem czy kojarzysz tą reklamę, ale tam właśnie byli ludzie z tzw. research and development. Tak, też twórcy, którzy testowali te urządzenia, którzy pokazywali, że to odkurzacz, że coś tam, że czajnik, że się otwiera ileś razy w taki, taki inny sposób, że jest odporny. Więc chyba to nie jest tak, że marketing jest taką sobą wyspą, która tam tylko pilnuje sprzedaży.

Zatknąłem za coś uwagę i wiedzą, że to nie tylko cena czyni cuda. Tak, to nie tylko ten marketing i cena. Trzeba postawić jakieś sobie wymagania. Dobrze, ale teraz wracając do generowania problemu. To nie jest trochę tak, że czasami ci UX-owscy siedzą, coś kombinują i wygenerowują problem u klientów, bo naraz klienci, przepraszam, dostają irytacji. Bo komu to przeszkadzało? To zawsze mi się też jednak tu akurat aplikacje kojarzą, bo ta kolejna wersja i naraz się okazuje, że nie wiem, jakiś portal społecznościowy naraz sobie wymyślił, że to będzie tak i w ogóle i wszyscy, a kurka. No bo ja wiem, że przeszkodą tak naprawdę wchnięcia nas do przodu jest przyzwyczajenie. Przyzwyczajenie z drugą naturą człowieka. Jeżeli się do tego przyzwyczailiśmy i to, co powiedziałem, że komu to przeszkadzało, było dobrze, ale czasami te zmiany są takie...

No takie, przepraszam, no takie rozwalające system i ludzie wcale nad nimi dobrze nie przechodzą. I zdarzyło się w historii ludzkości, że wiele firm zrobiło zamiast upgrade'u downgrade, tak? Wrócili do pewnych rzeczy. No znaczy, na pewno za każdą zmianą i w ogóle za rozwojem jakiegoś... Stoi jakiś UX-owiec. To na pewno, nawet niekiedy nie jeden, ale no stoją jakieś decyzje biznesowe, więc no to wszystko. A jesteś pewien, że to są biznesowe? Czy znowu nie dochodzimy do tego, że coś musielibyśmy zrobić nowego, konkurencja zrobiła, zróbmy nową butelkę. To nic, że tam napój jest taki sam, jak był, ale butelka jest nowa. Wydaje mi się, że nie, bardziej mówimy o różnych obszarach rozwoju, o zwiększaniu jakiejś liczby dostępnych opcji czy usług, no i to jest wszystko później łączone, mieszane, więc wydaje mi się, że trochę wynikają te zmiany proponowane w różnych aplikacjach, w różnych usługach, no właśnie z takiej chęci rozwoju.

No wszystko się opiera o to, żeby oczywiście nie blokować firmy, no i jakby pozwalać jej się rozwijać i projektować takie usługi, czy aplikacje, czy takie doznania, no które będą pomagały temu rozwojowi. No bo jak sobie spojrzymy na Facebooka. No to przecież pewnie do tego piłeś, że wprowadzenie tak zwanego feedu, tablicy, no to był jeden z gorszych momentów dla Facebooka, w sensie ludzie nie wiedzieli zupełnie, co się dzieje, co jest, jakby coś się nagle wyświetliło. No nikt nie wpadł na to, że funkcja, której nikt wcześniej nie widział, nie została zaprezentowana, nie została odpowiednio przedstawiona, Czyli, przepraszam, tutaj UX...

Czyli tak naprawdę, jak można jednak wysterować społeczeństwem. To niestety dzisiaj jest siła tych mediów i one w żaden sposób nie pozwalają na swobodny przepływ informacji, wymianę opinii, tylko po prostu ktoś, kto jest dobry, W tym zna algorytmy, albo wie w jakim kierunku iść, albo ma duży zasób środków, to jest to w stanie zrobić, więc to jest też przerażające. I to jest ten jakby kwestia, kiedy właśnie UX-owce generują problemy, tak? Więc to też jest taka istotna wada, która się pojawi. Ale powiedziałeś o tym, że coś robią, sprawdzają. Czyli na ile, myślisz, UX-owcy spędzają swój czas, nawet z gośćmi od CX-u, robiąc testy A-B? Czy to jest coś, co już weszło na stałe, czy po prostu jest na zasadzie tak będzie?

I czy reklamacja w dzisiejszych czasach nie jest wyzwaniem, bo klienci ją składają czasami w miejscach, których się nie spodziewasz i tak naprawdę to ty musisz obserwować te wszystkie social media i patrzeć, czy ktoś tam nie ponarzekał, bo nie napisał do ciebie, tylko wrzucił to na jakiegoś fejsa albo insta, bo chce być gwiazdą i on tam teraz narzeka. Zresztą przykładem takim pierwszej takiej zbiorowego wpływu na pewne rzeczy związane chociażby ze zmianą cen albo z UX-em to nie wiem, czy kiedyś nie był Bank of America, gdzie ludzie właśnie poprzez Facebooka wyrazili swoje niezadowolenie ze zmian stawek jakichś tam, nie wiem, kredytów czy czegoś. Jak to wygląda z punktu widzenia właśnie takiego UX-owca, CX-owca? Czy to powinni obserwować w jakiś sposób te rzeczy czy nie?

I to właściwie jest takie dosyć optymistyczne zakończenie, aczkolwiek zwracając uwagę na jeden istotny aspekt. Jakub Matwiejczyka. Tak, no bo zmuszamy ludzi do pewnych zmian, czasami one może przychodzą za wcześnie, ale czasami w dobrym tempie, więc to się trafia. Czyli biorąc pod uwagę, ten UX i CX będzie dalej istotny w tym całym procesie, cokolwiek będziemy kupowali, szklanki, meble, krzesła i tak dalej, tak, bo ciągle my będziemy mieli coraz większe oczekiwania, tak, no mamy coraz większe oczekiwania, tak, oczekujemy...

Co coraz ciekawszych rzeczy, lepszych, pomysłowych, takich, które nam się przydadzą w naszym życiu. I to jest jakby ta fajna rzecz. Czyli to nie jest jednak tak, jak postawiłem tezę na początku, że właściwie można byłoby to już zamknąć, bo wszystko zostało zrobione. Jedyne, co trzeba zrobić, to żeby nie popełniano błędów, które już ktoś popełnił. Czyli nie tylko powinny być księgi sukcesów, ale również taki duży zbiór wszystkich tam porażek, co nam nie wyszło. I pewnie takich jest wiele gdzieś tam poukrywanych i w pewnych branżach one krążą. Dziękuję Ci za rozmowę i takie moje pytanie, jakbyś chciał jakoś tak zakończyć, zachęcić ludzi do tego, żeby w ogóle poszli w takim kierunku, nie wiem, UX-owców, CX-owców, dlaczego warto? Co z tego jest? Poza ciężką pracą, znojem i skargami klientów.

Pokazano wszystkie 21 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.