Jaco Pastorius – Jaco Pastorius (1976)
Playlista: Jaco Pastorius – Portrait of Tracy, JP – Opus Pocus, Weather Report – Birdland, JP – Donna Lee i […]
Wtorek, godzina 19. Studenckie Radio Żak Politechniki Łódzkiej, czyli... Czyli co? Czyli audycja Kind of Jazz, na którą dzisiaj zapraszamy w składzie dwuosobowym. Tak jest. Nie ma z nami Mateusza. Pozdrawiamy Cię Mateusz. Mamy nadzieję, że z Tobą wszystko dobrze, a tymczasem wita Państwa Szymon Stępnik oraz Jędrek Janicki oraz Jaco Pastorius, a tak mówiąc zupełnie poważnie Grażyna Bąk, która będzie naszą dzisiejszą realizatorką i będzie realizowała wszystkie nasze audycje dopóki Studenckie Radio ŻAK Politechniki Łódzkie będzie istniało, dopóki będziemy prowadzili naszą audycję, dopóki będziemy żywi, zdrowi, a żywi. Czyli miejmy nadzieję, że to jeszcze ten okres trochę będzie trwał. Tak, jeszcze troszeczkę. No właśnie, ale tutaj tak zapowiedziałem hucznie, że z nami Jaco Pastorius. Faktycznie, faktycznie z nami Jaco Pastorius. I co chyba jest trochę kompromitujące dla nas, Szymon.
Jaco Pastorius, nie mam przekonania, czy przypadkiem nie pojawia się w naszej audycji po raz pierwszy. Tak jest, skaza się, pojawia się po raz pierwszy, ale to wiesz dlaczego. Nie wiem. Jak był ten etap, kiedy ty nie mogłeś prowadzić audycji w poprzednim sezonie. Był taki etap. Często pojawiał się temat Jaco Pastoriusa. Mateusz chciał grać, ale ja mówiłem nie, nie, nie. Ten pierwszy raz, jak Jaco się pojawi, to musi być Jędrek Janicki. Ależ mi się miło zrobiło, naprawdę. Tak, bo Jaco Pastorius nie ukrywam, że dla mnie jest muzykiem ekstremalnie ważnym. I też nie tylko dla mnie, bo wydaje mi się, że dla całej całej rzeszy basistów i adeptów gry na gitarze basowej to jest jakiś taki niedościgniony wzór, można powiedzieć. Ale też ja bym chciał, żebyśmy dzisiaj Szymon tego Pastoriusa przedstawili nie w sposób tylko jako takiego wirtuoza i frika swojego instrumentu, ale jako pełnoprawnego artysty, kompozytora i chciałem powiedzieć wokalistę.
No wokalistę to może trochę gorzej akurat, ale takiego, wiesz, muzyka pełną gębą. Że to nie chodzi tylko o gitarę basową, ale chodzi też o kompozycję i cały pomysł na muzę. Bo to jest ciekawe podejście, bo też powiem ci szczerze, zawsze go jednak utożsamiałem z tym wirtuozerstwem, ale może inaczej, on był po prostu tak genialny w swojej grze, że nawet te kompozycje schodziły w mojej ocenie trochę na dalszy plan. Więc jestem ciekaw tej naszej dyskusji, jestem ciekaw naszej dzisiejszej rozmowy. No właśnie, a może zacznijmy od czegoś takiej popisówy, można powiedzieć, Jaco Pastoriusa i utworu chyba najbardziej takiego kajożanego właśnie z tą To jest bardzo specyficzna, trzeba powiedzieć szczerze, postać z tym muzykiem, o tym później powiemy, czyli z kompozycją Portrait of Tracy, która pochodzi z płyty, w zasadzie nie wiem jak ta płyta się nazywa, ona się nazywa Jaco Pastorius po prostu, która jest debiutancką płytą tego instrumentalisty, o której dzisiaj będziemy w zasadniczej mierze opowiadać.
Tak jest i może trening jeśli chodzi o państwa uszy, ponieważ tutaj z Jędrzejem mamy taki pewien spór, właściwie to może nawet nie spór, ale mówiąc kolokwialnie rabini są niezgodni. Tak jest. Ponieważ znaleźliśmy pewien wywiad, w którym Jaco powiedział, że w tym utworze wcale nie grał na basie bezprodowym. A z tym jest kojarzony. A z tym jest kojarzony. I tutaj wyjątkowo jest bas progowy. Ale czy tak jest? No to proszę się tutaj wsłuchać. Czy będziemy słyszeć jakieś tam nawet minimalne fret bazy, czy może wręcz przeciwnie? Jestem też ciekaw, jak państwo będą ten utwór słyszeć. Natomiast co zdumiewające, tak czy inaczej, czy jest to bas progowy, czy bezprogowy, to nie ma tutaj żadnego innego instrumentu i wszystko jest basówką Jaco Pastoriusa. Zatem posłuchajmy.
No i wybrzmiały ostatnie dźwięki, w zasadzie ciężko powiedzieć, że dźwięki, ostatnie tony utworu Portrait of Tracy, czyli takiej sztampowej, to na pewno nie, ale legendarnej, ikonicznej kompozycji Jaco Pastoriusa. Najbardziej rozpoznawalny, popkulturowo przynajmniej, fragment jego debiutanckiej płyty Jaco Pastorius wydanej w 1976 roku. No i wydaje się, że ci rabini, którzy mówią, że to była jednak gitara progowa, chyba mają rację. Chyba to nie był ten fretless legendarny. Właśnie też mi się tak wydaje. Ale ciekawi mnie, dlaczego akurat to tego utworu i chyba to jest jeden z dwóch utworów na tej płycie, w której użył właśnie basu progowego. Znaczy rzeczywiście jest to utwór, zwróćcie Państwo uwagę, który wymaga takiej wręcz perfekcyjnej artykulacji i perfekcyjnego trafienia w odpowiedni dźwięk, no bo on tutaj bardzo gęsto posługuje się flażoletami tymi naturalnymi, sztucznymi.
Tak, to prawda. Zresztą w ogóle cała historia tej płyty, z której fragmentu posłuchaliśmy, jest dość zaskakująca, bym powiedział. No bo to jest płyta, co by nie mówić, debiutancka Jaco Pastoriusa, a jakimś cudem, zaraz powiemy o to, jakim cudem, udało mu się zgromadzić fantastycznych muzyków. którzy grają na tej płycie, no bo przede wszystkim Herbie Hancock, który gra na większości kompozycji, bracia Brecker, musimy kiedyś powiedzieć też o Brecker Brothers, tak w ogóle, Don Alias, Lenny White, kto tam jeszcze, Sam & Dave i wiele, wiele innych nazwisk, takich naprawdę, David Sanborn, czołówki muzyki jazzowej, to wynika z pewnej takiej pewności siebie Jaco Pastoriusa, bym powiedział. Właśnie, bo to jest chyba bardzo ciekawa historia. Historia, której nie znam i mam nadzieję, że nam tutaj, Jędrzeju, opowiesz. W ogóle, właśnie jakim cudem zebrał tak wspaniałych muzyków?
Czytałem pewną anegdotę, że producent Bobby Colombi... To jest zresztą bardzo ciekawa postać, bo to jest perkusista zespołu Blood, Sweat & Tears i tego pierwotnego składu Blood, Sweat & Tears. I on tak naprawdę na początku poznał żonę Jaco Pastoriusa, która siedziała na plaży i powiedziała, że jej mąż jest najlepszym balsistą na świecie. Tak. A wiesz skąd pochodzi to hasło, że Jaco Pastorius jest najlepszym balsistą na świecie? Nie wiesz pewnie, bo mało kto to wie, ale ja to wiem i zaraz wam powiem. Natomiast to jest ta historia, w której poproszę cię, żebyś był Zapowiadałem ci, że będziesz Wayne'em Shorterem, ale będziesz jednak Josephine'ulem. Bo Jaco Pastorius był anonimowym kompletnie muzykiem, który grał, no może nie takim kompletnie, ale na Florydzie pomagał solowym i funkowym tam jakimś The Supremes, The Temptations. Takim sobie niezauważanym basistą. I w siedemdziesiątym bodajże czwartym roku do Miami przyjechał zespół Weather Report.
I tak się składało, że Weather Report no wyrzucało basistę. Nie, nie wyrzucało basistę, tylko Alfred Johnson chciał już odejść z Weather Report i swoją karierę rozwijać. No i wiadomo było, że szukają basisty. I nikomu nieznany Jaco Pastorius po koncercie Weather Report podszedł do Joe Zawiniula, który to szefował zresztą zespołowi Weather Report wówczas razem z Wayne Shorterem. No i jakby podszedł do ciebie taki natręt, który coś tam do ciebie gada, a ty byś był Joe Zawiniulem, co byś odpowiedział? To jest ten twój moment, w którym będziesz tym wybitnym. A weź idź ode mnie z tym gadaniem, nie mam czasu, jestem zmęczony. A ja jako Jaco Pastorius mówię coś takiego. Cześć, nazywam się Jaco Pastorius i jestem najlepszym basistą na świecie. Co dalej mówisz, jak ja Joe zawiniłem? Ja powiedziałbym stary, daj spokój.
Dobra, dobra Joe, dobra, dobra. Wiem, że trochę głupio wyszło, wiem, że głupio wyszło, może trochę przegrałem, ale tu jest moja taśma. Na której to taśmie znalazł się utwór Continuum. Powiem Ci, że to mi przypomina jak kiedyś podrywałem dziewczyny będąc na studiach. Tak jak Jaco zagadał do Józefa Winiula. Tak, trochę tak. A udało Ci się kiedyś? Nigdy mi się nie udało, dlatego jestem zszokowany. A Pastoriusowi się udało. Nie jest to jedyna taka historia z jego życia, natomiast skoro Pastoriusowi się udało dołączyć do tego Weather Report i nagrać już z nimi płytę Black Market, która tam chyba rok później wyszła. To ciekawa jest też historia utworu, który zaraz zagramy. I może zagramy ten utwór. Opus Pocus, kompozycja z płyty Jaco Pastoriusa, na której znalazł się saksofonista, Weather Report, Wayne Shorter.
Też wybitne nazwisko, niesamowite połączenie. Ale historia, czemu Shorter zgodził się zagrać na płycie Pastoriusa jest naprawdę zaskakująca. Posłuchajmy utworu i później o tym pogadamy. Wielkie Dzieci
Opus Pocus z debiutanckiej płyty Jaco Pastoriusa z takim, no nie chcę powiedzieć gościnnym występem, bo tutaj kradnie show w dużym zakresie. Wayne Shorter. Wayne Shorter, tak jest. A właśnie Jędrzeju, z czym ci się kojarzył ten utwór, z jakim klimatem? No, jakiegoś takiego trochę jam session, ale z drugiej strony takiego poukładanego, w którym jakby struktura jest założona, ale muzycy mają sporo tutaj przestrzeni na jakieś pokombinowanie. Zapytałem się ciebie o to, bo ja tutaj, nie wiem, może trochę przesadnie, ale widziałem takie morze karaibskie przed sobą. Trochę takie karaibskie inspiracje, mam wrażenie, u Jaco. Tak, tak, tak. Te karaibskie inspiracje tutaj nie są przypadkiem. A patrz, jak mieliśmy słuchaczom powiedzieć, dlaczego tu się Wayne Shorter znalazł.
No właśnie, no. Dlaczego? Bo jesteśmy w takim momencie historii życia Pastoriusa, gdzie on nagabuje Josa Vignola z zespołu Weather Report, że chce dołączyć do Weather Report. Tę scenkę, żeś brawurowo odegrał, grając Josa Vignola. Josa Vignola słucha ze zdziwieniem taśm, które Pastorius mu wręczył utwór Continuum. No i stwierdza, że są niezłe, ale że akurat nie mógł zagrać na prośbę Bobiego Colombi na tej płycie Jaco Pastoriusa, no to mówi, ty pojedź i go sprawdź, czy on jest faktycznie dobry, czy to nie jest jakiś fejk, czy to nie jest jakaś ściema. No i shorter pojechał, zagrał, mówi, dobry jest. No i w taki sposób, w taki sposób przyjęli go później do Weather Report i był stałym członkiem tego zespołu. Powiedziałeś o Karaibach. To jest ciekawe, bo on się wychowywał w dużej mierze na Florydzie. A, to stąd te takie karaibskie klimaty. I na Florydzie, jak wiesz, te mniejszości kubańskie, właśnie jakiejś tam ludności pochodzącej z Karaibów, R'n'B, to bardzo mocno ukształtowało jego granie.
To może z tego w ogóle ten trop etno jakoś tutaj pochodzić w tej muzyce. Takie rozbujane to jest bardzo. Tak, to jest w ogóle też bardzo fajny i ciekawy trop. Teraz tylko przypominam, że GTA 6 wychodzi i akcja będzie działała się na Florydzie. Stąd pewnie Lepiej słyszę te czarajckie klimaty. Jesteś wyczulony teraz. Tak, jestem wyczulony. No GTA 6 pograło by się, pograło. Ale trzeba mówić o Jaco Pastoriusie. Nie ma wyjścia. Lubimy mówić o Jaco Pastoriusie. Lubimy, ale w GTA też lubimy grać. Natomiast wracając, wracając do tematu. Wiesz co, bo wydaje mi się, że tak jasne, bo jeszcze się pozachwycamy, jaki to był basista i tak dalej. Ale ten groove, zwróć uwagę, że czy gra popisówę w stylu Portrait of Tracy na flażoletach, czy gra jakieś takie jam session, czy będzie grał jakieś popowo-funkowe utwory, cały czas to jest potężnie osadzone w groovie, te jego linie basowe.
To prawda, ja w ogóle jestem w szoczu, jak opowiadasz o tej płycie, że ona trochę tak jakby powstała przez przypadek, mam wrażenie. Może inaczej, że tam jest dużo przypadkowych elementów, jak na przykład ten udział Wayne'a Shortera. Tak, tak. Ale jakim cudem ona stała się jedną z najważniejszych płyt w historii jazzu, to ja nie wiem. W sensie zgadzam się z tym, ale ja po prostu nie wiem, jak z takiego przypadku powstała taka płyta. Jak z tego, że człowiek, który tak naprawdę wcześniej miał półprofesjonalną sesję, tylko nagraną z Patem Mettenim zresztą, bo to byli dość bliscy znajomi, przyjaciele być może, chociaż tym słowem się teraz tak dość mocno szafuje w świecie, więc może nie nadużywajmy, ale znali się dobrze w każdym razie Metteni z Pastoriusem. No i on w zasadzie bez doświadczenia studyjnego, tylko jako taki fascynat gitary basowej, głównie gitary bezprogowej basowej, wchodzi do studia i nagrywa coś takiego.
A wiem, że jutro grałeś kiedyś na bezprodowej gitarze. No to jest doświadczenie okropne, muszę ci powiedzieć. No to chyba nie jest łatwe właśnie. Nie, to jest tak jak na kontrabasie, bo to zupełnie gubi się artykulację. Tak naprawdę. Tam chyba niesamowitej precyzji trzeba. Tak, tak, tak. I dla mnie jest zdumiewające, że te niektóre ultraszybkie pochody, które Pastorius potrafi wykonywać, No są właśnie tak precyzyjnie zagrane. To jest naprawdę zdumiewające. No właśnie, bo z taką bezprogową gitarą basową, też tak mi się wydaje, że bardzo łatwo popaść w przesadę, taką przesadę, wiesz, wirtuozerską, że często przesunięcia tych dźwięków, podwyższenia, że to brzmi tandetnie. I niechwytliwie. I niechwytliwie. Natomiast z Jaco mam wrażenie, że on potrafił
Bardzo subtelnie tymi możliwościami gitary bezprogowej operować, przez co wydobył z niej najlepsze, co tylko można. To jest też coś, co dojrzewało w nim, bo jak słuchamy tej pierwszej taśmy nagranej z Methenim i pianistą Paulem Blayem, takiej półprofesjonalnej, ale ona jest dostępna, wydana nawet na takim chyba kompilacyjnym boksie Jaco, No to tam nie jest tak dobrze. Tam ten bas bezprogowy brzmi tak bardzo kontrabasuje, bym powiedział. To jest takie jakby trochę naśladowanie kontrabasu. To brzmienie jest właśnie przebasowione. No i niespecjalnie dobrze się słucha Pastoriusa właśnie na tej płycie Jaco. Na tym Bright Size Life, jak już grał z Metenim, już jest lepiej. Ale on do tego dojrzewał. Ale to pytanie, czy może to bardziej kwestia produkcji była niż jego umiejętności? Kwestia produkcji, a może kwestia też bardziej osadzenia tego w takim funkowym groove, który cały tutaj tę płytę cały czas napędza.
Wiesz, bo różnica między dobrym gitarzystą basowym, a gitarzystą basowym wybitnym czy nawet genialnym, Wcale nie jest taka wielka. Jakby posłuchać sobie takich wyizolowanych ścieżek, nie wiem, przyzwoitego basisty w jakimś tam lokalnym zespole i, nie wiem, Jaco Pastoriusa, Jamesa Jamersona, który może nam wrócić, czy wielu innych basistów, na pierwszy rzut ucha te różnice nie są takie wielkie. To brzmi podobnie. Da się odegrać te dźwięki dość swobodnie, jak masz podstawową tam sprawność w palcach. Natomiast właśnie osadzenie tego w tej takiej specyficznej rytmice i albo potwornie precyzyjne zagranie tych dźwięków, albo wręcz przeciwnie, takie intencjonalne ich przesunięcie względem bitu perkusyjnego, no to wtedy jakby rozpoznaje się wielkiego basistę. Rzadko kiedy w palcach tak naprawdę chodzi o to, co gra basista, tylko w tym, jak jest w stanie przesuwać się w czasie ze swoją linią basu i do perkusji jak gra.
Dopiero jak bas gra z perkusją, to można powiedzieć moim zdaniem, czy ktoś jest wielkim basistą, czy nie. Też przypomina mi się, jak w muzyce rockowej typowo, te jedne z najsłynniejszych linii basowych, to też nie są zbyt takie skomplikowane. Nie, oczywiście. Tutaj mam na myśli oczywiście Under Pressure od Queen. Tak jest. To są tylko dwa dźwięki tak naprawdę. Czy też Another One Bites The Dust, które wydaje się banalne, nie? Znowu dźwięki najbardziej oczywiste z możliwych. Tak, ale żebyś to osadził, tak, ale osadzając to w gruwie, to jest bardzo ciężko. Tak, tak, tak. No i w ogóle, wiesz co, Może zagramy też jakiś utwór i potem jeszcze pogadamy chwilę o Jaco i gitarze basowej. Bo ja zaryzykuję taką tezę, że Pastorius wcale nie jest najważniejszym gitarzystą basowym w historii. Ani w ogóle kontrabasistą, ani tym, który obsługuje niskie rejestry w zespołach.
Bo tym muzykiem dla mnie jest... Ingus. A nie powiem kto. Będziemy się zastanawiać, kto jest kim dla Andrzeja. Tak jest, a w międzyczasie zagramy kompozycję Birdland zespołu Weather Report. Pastoriusowi do tego Weather Report udało się dołączyć, z sukcesami nagrywali płyty i to jest chyba najbardziej znany utwór Weather Report z Jaco Pastoriusem. Birdland. Jacek Makarewicz
Jaco Pastorius 1996.
Birdland, końcowe fragmenty utworu Birdland, otwierającego płytę Heavy Weather zespołu Weather Report. A tutaj ta charakterystyczna partia, która mogła wam się wydawać na samym początku utworu, że była grana na gitarze czy syntezatorach, to była właśnie basówka Jaco Pastoriusa. Takie piskliwe, wręcz wysokie tony uzyskane z tych sztucznych flażoletów, którymi operował po mistrzowsku. Mi się bardzo podoba, że Zagraliśmy dla kontekstu Jaco Pastoriusa z Weather Report, bo tak fajnie widać różnicę pomiędzy tym, co robił solo, a tym, co robił razem z zespołem. I co ciekawe, zarówno tu, jak i tam, sprawdzał się wyśmienicie. No, to prawda. A jak byś widział tę różnicę pomiędzy jego pracą solową na tej płycie, o której opowiadamy głównie, i tym, jak w Weather Report się
Wiesz co, na tej solowej płycie to ta gitara jednak była gitara basowa, była takim instrumentem wiodącym. Instrumentem, który grał melodię i to on przewodził niemal każdemu utworowi na tej płycie. Nawet jak tam był Wayne Shorter, to w mojej ocenie to Witam. Witam. I inne instrumenty były zepchnięte na pierwszy plan. Tak, pełna zgoda, absolutnie pełna zgoda i cieszę się, że o tym powiedziałeś właśnie, że na płycie Jaco Pastorius, bo tak się formalnie nazywa ta płyta, ta gitara basowa jest wiodąca.
Pamiętam też to, co powiedziałeś. Ja się z tobą kompletnie zgadzam, że po śmierci LaFaro, Bill Evans już nie był tym samym Billem Evansem. Tak mi się też wydaje. Też nie nagrał tak genialnych płyt, jak razem z nim. Tak mi się wydaje. A drugim muzykiem, i to jest dla mnie pewne, że to była duża inspiracja dla Pasteriusa. Nie wiem, czy świadoma, czy nieświadoma, bo to wiesz, nie zawsze jesteś świadomy, kto cię inspiruje. Ale drugim muzykiem, który moim zdaniem wywołał monstrualny wpływ na grę Jaco Pastoriusa, Mingus też na pewno, ale jest taki mało znany basista, a w zasadzie mało znany i bardzo znany, który się nazywał James Jamerson. I on był muzykiem sesyjnym w wytwórni Motown, grający muzykę soulową, funkową w latach 60-tych, 70-tych. I wszystkie największe soulowe hity z lat 60-tych, 70-tych to są partie basów właśnie Jamesa Jamersona. Mervyn Gay, chociażby płyta What's Going On, Four Dogs i bardzo wiele innych.
Więc wydaje mi się, że Pastorius tak naprawdę nie chcę powiedzieć produktem, ale wypadkową tych dwóch spojrzeń na rolę basowości w muzyce. Trochę tak, chociaż powiem ci szczerze, że to nazwisko, które wspomniałem tutaj mimochodem, czyli Charles Mingus, to on też chyba dużą rolę odegrał w popularyzacji basu. Wiesz, chociażby to, że bandleaderem takim legendarnym może być kontrabasista, tak? Że to nie jest zarezerwowane tylko dla tych instrumentów powszechnie uznanych za wiodące. Tak, ale nawet ta płyta, którą omawialiśmy Mingusa, przypomnij mi, Sergius. The Clown. The Clown, blisko było, tak. Sergiem się skojarzyło. Ale tam też właśnie kontrabas często wychodził na ten pierwszy plan, też wychodził poza inne instrumenty. Co prawda to nie było tak wyraziste jak na płycie Jaco Pastoriusa, ale jednak.
No właśnie, bo my mówimy cały czas, że Jaco Pastorius tutaj wychodzi na pierwszy plan i jest taką gwiazdą, liderem tego zespołu. Natomiast wydaje się, że on potrafił też się schować i moglibyśmy zagrać utwór, ale takie specyficzne podejście do tego utworu, zaraz powiemy o co chodzi, w którym właśnie basówka Pastoriusa jest schowana chyba za wokalem, za taką Tak, ja od razu powiem, że nie lubię tego utworu i nie rozumiem, czemu on znalazł się na tej płycie. To jest chyba jedyny utwór na tej płycie, w którym jest wokal. Tak, to jest też z tego co pamiętam jedyny utwór na tej płycie, w którym jest wokal. Natomiast dla zachowania moim zdaniem koncepcji oryginału tej płyty, Spróbujmy zagrać w takiej kolejności teraz dwa utwory, jak one się znalazły na płycie. Bo moim zdaniem one tworzą pewną spójną, efektowną bardzo całość.
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Podstawowe informacje o audycji i przedstawienie gościa, Szymona Stępnika, oraz gościa specjalnego, Jaco Pastoriusa.
Analiza utworu Portrait of Tracy, debiutanckiej płyty Jaco Pastoriusa, z uwzględnieniem jego używania basu progowego.
Opowieść o zagrajcie Jaco Pastoriusa do zespołu Weather Report i nagraniu utworu Opus Pocus.
Analiza utworu Opus Pocus z debiutanckiej płyty Jaco Pastoriusa, z uwzględnieniem jego inspiracji karaibskich.
Analiza albumu Jaco Pastoriusa, jego wpływ na historię jazzu i jego relacje z innymi muzykami.
Opowieść o Bassie of Doom, legendarnym basie Jaco Pastoriusa, jego historii i znalezieniu.
Analiza solówki saksofonu transponowanej na bas, porównanie stylu Jaco Pastoriusa z Garym Kingiem i Gary'ego Kinga w Black Frost.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.