#69 Polska lewica w ciekawych czasach (4) // Piotr Ciszewski, Historia Czerwona

No różne takie krytyki, które są już dosyć oczywiste. Ale jak się przejdzie do różnych kwestii, zwłaszcza kwestii związanych z historią PRL-u albo z historią Związku Radzieckiego i tak dalej, no to się okaże, że właściwie IPN, który tam wydaje Roberta Conquesta i różne takie rzeczy, no to to jest jakby obowiązująca norma. I tutaj bym się zastanawiał też jak z tym walczyć myślisz, to znaczy w jaki sposób nie tylko ten IPN, no ty mówisz o tym, że nie jesteście anty IPN-em i to ja uważam, że to jest też bardzo dobrze, bo po prostu historia jest ciekawa wtedy, kiedy jest jakby przestrzenią dociekliwości różnych, a nie jakiegoś tam betonu, tylko zastanawiam się po prostu wiesz, jak to demaskować w taki sposób, który byłby skuteczny, a nie tylko właśnie tą fasadę dotykać.

No bo oprócz tego, że to jest zakaz prawny, silna instytucja podpięta pod polityków, czyli IPN, I wpływ tego IPN-u na wszystko, aż po coś takiego, co nazwałbym popkulturową, takim IPN-em w popkulturze, prawda? Nie wiem, jak się ogląda serial w Polsce, zrobiony w Polsce, no to jak jest PRL, no to wiesz, to Panie Boże, po prostu... Wóz drabiniasty jadący po tnisku drogów. Nie, nie, no to jest całowanie, wiesz, to jest ten, jak się pojawia... Ja nie wiem, czy jest w ogóle polski film jakiś, zrobiony przez ostatnie, nie wiem, 30 lat, gdzie jak się pojawia jakiś czerwonoarmista, to on nie jest pijany. Ja nie wiem, albo Napalony, żeby gwałcić kobiety, jest nawet film, w którym oni gwałcą obrazy. No wiesz, jakby to jest jakiś katalog, już takiego mam poczucie no właśnie konformizmu, który się staje wręcz karykaturalną próbą jakby wpisania się w to okno Uwertona.

Wydawnictw takich jak wspomniana przez Ciebie Oratio Recta, czasami krytyka polityczna, ale to też tak przy okazji wbrew sobie puści coś, co zahacza o pozytywny wizerunek. Czy nie tak demoniczny wizerunek ruchu komunistycznego jak na przykład dwa tomy historii Komunistycznej Partii Polski przez Andrzeja Friszkę napisane i wydane przez Krytykę Polityczną, które są rzeczywiście dobrymi historiami, ponieważ unikają tego IPN-owskiego moralizatorstwa i czarno-białej wizji historii. Jeszcze wydawnictwo Trio miało taką serię o życiu codziennym w PRL-u.

No bo wiesz, cierpienie chłopa pańszczyźnianego to jest coś, co łatwo się podpiąć, bo to jest dawno. To jest tak jak ludzie kochają stare rewolucje, Nelson Mandela, bo Nelson Mandela już nie żyje. To może być wielkim bohaterem. Natomiast jak on żył, to niespecjalnie był tak kochany i był nazywany mniej więcej tak jak dzisiaj Hamas. I tak samo mam poczucie z tą Polską Ludową, no bo Polska Ludowa po prostu to jest upolityczniony ten człowiek pracy, który się wikła w różne kontrowersje, w różne kompromisy, Przestępstwa, różne przegięcia, prawda, no wszystko to, co się na politykę składa, a zwłaszcza politykę w czasach takich trudnych, w jakich się PRL rodził zwłaszcza, a później rozwijał też.

Więc wydaje mi się, że tu jest też jakaś taka potrzeba uniku, że gdybyśmy weszli na teren historii Polski Ludowej, no to zaraz by się okazało, że my w ogóle nie jesteśmy tam, gdzie Grzeczne i odpowiedzialne towarzystwo się głównie znajduje. Czyli tam, gdzie jest jednak dosyć bezpiecznie. To znaczy, że można od biedy ponucić międzynarodówkę, ale zaraz potem jednak zapłacić Cezarowi co cesarskie. Ty też tak myślisz, że ten PRL to jest taki słoń w pokoju trochę, albo nawet tabu, które po prostu wyznacza linię czerwoną, której się nie przekracza, żeby nie wypaść na jakiegoś radykała. Trochę tak, ponieważ wracając tu jeszcze do ludowej historii Polski, dla wielu zwłaszcza czytelników pozycji z cyklu ludowej historii Polski, to ten czerwony sztandar walka chłopa robotnika to jest taki rekwizyt teatralny.

Ja myślę, że jest też coś takiego w historii samej transformacji, że też jest jakiś taki rodzaj akcentów rozłożonych w postaci tego, że możesz opowiedzieć historię transformacji jako katastrofę zamykanych zakładów, możesz opowiedzieć o wyludniających się przemysłowych miastach, możesz opowiedzieć o Wałbrzychu, w którym upadły zakłady i nastała wieloletnia bieda itd. Ale to, że w ogóle transformacja była dobrym pomysłem, to tego się nie da ruszyć. No bo jak to? Ja nie wiem, jak to miałoby wyglądać, wiesz, bo jakbym to wiedział, to bym pewnie powiedział, ale wiesz, że jest jakby taki, to się czuje, że możesz to powiedzieć, możesz powiedzieć, że no tak, tam był neoliberalizm, że Balcerowicz i tak dalej, i tak dalej, ale i tak pozytywnym bohaterem będzie opozycjonista demokratyczny, a nie jakiś urzędasz PRL-owski, prawda?

No to jest... To jest matnia jakaś. Moim zdaniem z tego się wyrostać nie da. To są dziesięciolecia tresury. Ja pamiętam, gdy w Gazecie Wyborczej pisano, iż lewicy mniej wolno, dlatego on musi udowodnić, że jest wolnorynkowa, że jest wolnościowa, odcina się od PRL-u, nie chce powrotu do dawnego systemu i za każdym razem, kiedy chcieli zostać dopuszczeni do salonów, to liderzy najpierw SLD, a później nowej lewicy musieli Rytualnie odcinać się od swojej przeszłości, odcinać od Polski Ludowej, w ogóle nie wspominać o historii, ale jeżeli już, to w sposób taki, no właśnie stereotypowy, nie wychodzący poza to, czego oczekuje liberalny odbiorca.