46 - Ammon cz. 2

Witam Was w podcaście Historie Biblijne, odcinek 46 i dzisiaj druga część poświęcona Ammonowi, Ammonitom. Dzisiejsza część będzie skupiona na tym, co się działo z tym narodem, z Ammonitami, co się działo właśnie za rządów Dawida i później. O tym, że początkowo Dawid miał bardzo dobre stosunki z Ammonitami, mówi II Samuela, 10 rozdział, werset 2. Czytamy tam, co zrobił Dawid po śmierci tego drugiego Nachasza. Gdybyście chcieli posłuchać o pierwszym Nachaszu, odsyłam do odcinka 45. Z II Samuela 10.2 czytamy Niestety, jak czytamy w kolejnych wersetach, syn Nachasza doprowadził do wojny tym, jak potraktował tych posłów.

Podczas tej wojny zdarzyło się wiele rzeczy ważnych dla historii Izraela. Dawid nie wyruszył na tą wojnę. Wysłał tam Joaba z armią. Joab i jego brat Abishaj pokonali Ammonitów oraz Syryjczyków, których do tej wojny właśnie wynajęli Ammonici. Joabowi poświęciłem odcinki 5 i 6, a Abishajowi odcinek 7. Dawid później ponownie pokonał Syryjczyków, tak więc przestali oni pomagać Ammonitom. Izraelici mogli więc się teraz na nich skoncentrować. Z II Samuela, jedenasty rozdział, werset pierwszy czytamy. Następnego roku, w czasie kiedy królowie zwykli wyruszać na wojnę, wysłał Dawid i Joaba wraz ze swoimi wojownikami i z całym Izraelem, i ci splądrowali ziemię Ammonitów i oblegli Rabbę.

Dawid wszakże pozostał w Jeruzalemie. Ammonici byli już pokonani. Izraelici mogli plądrować ich ziemię, bo wszyscy Ammonici schronili się w stolicy, czyli w Rabbie Ammonickiej. Ale jak długo trwało to oblężenie? Nie wiemy dokładnie, jednak podczas gdy Joab oblegał Rabbę Ammonicką, zdarzyło się wiele rzeczy. Po pierwsze, król Dawid wlał się w romans z Batrzebą. Później kazał doprowadzić do śmierci jej męża. Joab wysłał Uriasza w bardzo groźne miejsce pod murami Rabby i tam Uriasz zginął. Później prorok karcący króla powiedział, że zabił on Uriasza, męża Batrzeby, mieczem Ammonitów.

Batrzeba zdążyła jeszcze urodzić Dawidowi syna, ale ten chłopiec szybko zmarł. Cały ten czas trwało właśnie oblężenie rabby. Co się wydarzyło, gdy ona padła? Druga Księga Samuela mówi, że Joab wezwał Dawida. W 12 rozdziale, wersecie 30 czytamy, że Dawid włożył tam sobie na głowę koronę Milcoma, która ważyła talent złota. Milcom to był bożek Ammonitów. Ta korona ważyła talent, czyli jakieś 34 kg. Możemy więc przypuszczać, że Dawid raczej nie nosił tej korony. Był to jednak taki symboliczny gest tego, że pokonał Ammonitów. Ale nasuwa się tutaj pytanie. Jaką religię wyznawali Ammonici?

Sędzia Jefte wspomniał, że Bogiem Ammonitów jest Kemosz, podczas gdy inne fragmenty biblijne, np. właśnie ten, który przeczytałem, mówią o bożku Milkomie, który jest także nazywanym Molochem. Czy jest to sprzeczność? Niekoniecznie. Ammonici byli przecież politelistami, czyli czcili wielu bogów. Poza tym określenie milkom lub moloch pochodzi od słowa król. Król po hebrajsku to melek w zapisie te trzy litery m, l i k. Być może więc Ammonici naprawdę czcili Kemosha, którego nazywali królem. Być może mieli Kemosha, którego koronowali właśnie tą koroną ze złota. Dawid właśnie z posągu molocha ściągnął tą 34-kilogramową koronę.

Co się jednak stało z tymi pokonanymi Ammonitami? W II Samuela 12 rozdział 131 czytamy. Następnie kazał wyprowadzić mieszkańców miasta i zatrudnił ich przy piłach do obróbki kamienia i przy żelaznych zębatych mockarniach, i przy żelaznych siekierach zapędził ich też do wyrobu cegieł. Tak postąpił Dawid ze wszystkimi miastami Ammonitów, po czym Dawid powrócił wraz z całym zbrojnym ludem do Jeruzalemu. Ten fragment w starszych przekładach Biblii brzmiał tak, jakby Ammonitów torturowano przecinając piłami. Oni byli jednak zmuszani do pracy. Jeżeli macie może współczesną Biblię i starszą, to możecie porównać sobie te fragmenty.

W starszych Bibliach będzie to brzmiało najprawdopodobniej tak, jakby Dawid kazał torturować tych Ammonitów. Nowsze Biblie jednak dają taki przekład, że kazał im po prostu pracować. Czy jednak wszyscy Ammonici byli wrogami Izraelitów? Wśród najlepszych wojowników Dawida był także celek Ammonita. I był on wojownikiem Dawida zanim doszło do tej wojny z Ammonem. Nas jednak najbardziej będzie interesować Ammonitka o imieniu Nama. Jeszcze zanim Salomon został królem, ożenił się właśnie z Ammonitką. Ta jego żona Nama urodziła mu syna Rehoboama, który został królem po Salomonie. Ten Syn był w połowie Ammonitą.

Tak więc od Niego pochodzą wszyscy kolejni królowie. Ta linia prowadzi też do Jezusa. Co się jednak później stało z Ammonitami? Ammonici byli pod władzą Dawida i później jego syna Salomona. Później jednak królestwo Żydów podzieliło się na Izrael i Judę. Ammonici wyrwali się wtedy spod ich władzy. W czasach judzkiego króla Jehoszafata wyruszyli na Judę wraz z Moabitami i Edomitami. Ponownie podporządkował ich sobie dopiero judzki król Uzjasz. Wtedy Juda porodziła sobie z Amonem. Później jednak nadciągnęli Asyryjczycy. Uprowadzili oni ludzi z północnego królestwa Izraela do niewoli.

Amonici mogli w końcu odzyskać ziemię, którą zabrali im jeszcze Amoryci. Mówiłem o tym w odcinku 45. Amoryci zabrali Gilead Amonitom, później przyszli Izraelici i zabrali Amorytom Gilead. Ale Ammonici twierdzili, że to jest ich, ponieważ oni kiedyś jeszcze przed Amorytami władali tą ziemią. I także właśnie o ten Gilead tam się kłócono. Mówiłem o tym właśnie w odcinku 45. Teraz właśnie Asyryjczycy zabrali Żydów mieszkających w Gileadzie. I właśnie teraz Ammonici mogli odzyskać tą ziemię. W Jeremiasza 49 rozdział 101 czytamy o Ammonitach. Tak mówi Pan, czy Izrael nie ma synów, czy nie ma dziedzica? Dlaczego Milkom objął dziedzictwo Gada, a jego lud osiadł w jego miastach?

Żydzi byli podzieleni na północne królestwo Izraela, które miało 10 plemion oraz południowe królestwo Judy. Asyryjczycy pokonali to północne królestwo. Do jego terytorium należały także ziemie na wschód od Jordanu, między innymi ziemie, które po pokonaniu Amorytów przypadły żydowskiemu plemieniu Gada. Gdy jednak te 10 plemion, w tym plemię Gada, zostało uprowadzone do Asyrii, wykorzystali to Ammonici i zajęli puste miasta Gada. Właśnie o tym pisał prorok Jeremiasz i za to głosił zagładę Ammonitom. Czy to się spełniło? Po Asyrii na te tereny najechali Babilończycy. Pomagali im wszyscy wrogowie Judy, w tym także Ammonici.

W Amosa 1 rozdział 13 czytamy. Tak mówi Pan, z powodu trzech zbrodni Ammonitów i z powodu czterech nie cofnę tego, ponieważ rozprówali brzemienne w Gileadzie, aby rozszerzyć swoje granice. Tak więc Ammonici pomagali Babilończykom, aby pozbyć się Żydów z Gileadu. Jednak to był tylko krótkotrwały sojusz. Księga Ezechiela, rozdział 21 mówi o tym, że babiloński król Nabuchodonozor stał na rozdrożu. Jedna droga prowadziła do Jerozolimy, a druga do Raby, stolicy Ammonitów. Nabuchodonozor wybrał najpierw Jerozolimę, oblegał ją i zniszczył. Ale później ruszył także na Ammonitów. Józef Flawiusz podaje, że 5 lat po zniszczeniu Jerozolimy Nabuchodonozor zniszczył także miasta Ammonitów i także ich uprowadził do niewoli w Babilonie.

Zanim jednak to się stało, Ammonici doprowadzili do całkowitego zniszczenia Judy. Gdy Babilończycy zniszczyli Jerozolimę, w Judzie dalej mieszkali Żydzi. Król Nabuchodonozor ustanowił Gedaliasza na zarządcę tego kraju. Gedaliasz był wnukiem Szafana. O tej rodzinie, rodzinie Szafana, w tym także Gedaliaszowi, poświęciłem odcinek 19. Gedaliasz rządził z miasta Micpa . Przybyli do niego dowódcy wojskowi rozproszeni podczas najazdu babilońskiego. Powiadomili go o spisku i rzekli do niego – Czy wiesz już, że Balis, król Ammonitów, posłał Ismaela, syna Netaniasza, aby cię zamordował?

Lecz Gedaliasz, syn Achikama, nie uwierzył im. Ten człowiek, chodzi o Ismaela, rzeczywiście przybył i rzeczywiście zamordował Gedaliasza. Prawdopodobny wydaje się więc fakt, że to co mówił początek tego wersetu, że to król Ammonitów posłał właśnie Ismaela, aby zamordował Gedaliasza, aby całkowicie zniszczyć państwo Żydów. I tak się właśnie stało. Po śmierci Gedaliasza Żydzi się rozproszyli, a większość, w tym Jeremiasz, udali się do Egiptu. Tak więc nie po zburzeniu Jerozolimy, ale dopiero w tym momencie Juda opustoszała. Biblia wspomina, że perski król Cyrus pozwolił Żydom wrócić do Jerozolimy i odbudować świątynię.

Persowie byli tolerancyjni. Takie same dekrety wydano także dla innych narodów. Prawdopodobnie także dla Ammonitów. Na przykład prorok Jeremiasz opisywał w 49 rozdziale zajęcie Gileadu przez Ammonitów, Później karę, jaka miała na nich spaść. Jednak w wersecie 6 jest mowa, że ta kara się skończy. Czytamy tam. Lecz potem odmienię los Ammonitów, mówi Pan. Jeremiasza 49, rozdział 6. Biblia oczywiście skupia się na powrocie Żydów do Ziemi Obiecanej. Pojawiają się tam jednak także Ammonici. We Zdrasza 9 rozdział, werset 1 czytamy. Lud Izraelski oraz kapłani i lewici nie stronili od ludów tej ziemi, jak też od obrzydliwości Kananejczyków, Chetyjczyków, Peryzyjczyków, Jebuzejczyków, Ammonitów, Moabitów, Egipcjan i Amorejczyków.

Brali bowiem ich córki za żony dla siebie i dla swoich synów. Także święte potomstwo zmieszało się z ludami tych ziem, a w tym wiarołomstwie przodowali naczelnicy i przełożeni. Ten fragment mówi o istnieniu różnych narodów, w tym Ammonitów. Mówił też o ich obrzydliwości. To słowo obrzydliwość jest w Biblii zarezerwowane do opisu bożków. Mowa też o małżeństwach Izraelitów z nimi. Powiązanie tych dwóch rzeczy wskazuje, że te żony Izraelitów nie przechodziły na judaizm. Żydzi brali sobie za żony amonitki, ale amonici żenili się też z Żydówkami. Jednym z takich amonitów był Tobiasz.

Tobiasza nazwano w Nehemiasza 2 rozdział 19 sługą ammonickim. Najwyraźniej był urzędnikiem w państwie perskim. Był on głównym przeciwnikiem Żydów w okresie odbudowy murów. W odcinku 44 poświęconym Ezdraszowi mówiłem o wielokrotnym odprawianiu cudzoziemskich żon. Zdarzało się to zawsze w obecności Ezdrasza i później także Nehemiasza, ale gdy ich brakowało, Żydzi ponownie brali sobie te żony. Zarówno ten Tobiasz, Ammonita, jak i jego syn ożenili się z Żydówkami. Dzięki temu otrzymywali informacje o tym, co się dzieje w Jerozolimie, bo krewni ich rząd szpiegowali dla nich Nehemiasza. Czytamy o tym w Nehemiasza, rozdziale 6.

Później w 32 roku za panowania króla Persji, Artaxerxesa, Nehemiasz wrócił do stolicy państwa Persji. Wtedy ponownie rozpoczęło się mieszanie z narodami, a wpływy Tobiasza jeszcze urosły. W Nehemiasza 13 rozdział 24-5 czytamy co się stało, kiedy nie było Nehemiasza w Jerozolimie. Swego czasu kapłan Eliaszib, ustanowiony nadzorcą nad komnatami domu naszego Boga, bliski krewny Tobiasza, urządził dla niego przestronną komnatę tam, gdzie przedtem przechowywano rzeczy potrzebne do ofiar z pokarmów. Mamy tutaj kilka informacji. Kapłan Eliaszi był spokrewniony z Ammonitą Tobiaszem.

Pozwolił, aby ten Ammonita miał jadalnie na terenie świątyni. Jadalnie w świątyni były czymś normalnym, ale jadali w nich tylko wyznawcy religii żydowskiej. Gdy Nechemiasz ponownie przybył, wyrzucił z jadalni w świątyni te sprzęty Tobiasza. Przy tej okazji przypomniano też prawo dotyczące Ammonitów. W powtórzonego prawa, 23 rozdział, eset 4 czytamy Nie może Ammonita i Moabita wejść do Zgromadzenia Pańskiego. Również dziesiąte pokolenie po nich nie może wejść do Zgromadzenia Pańskiego, a więc po wszystkie czasy. Nehemiasz przypomniał przykład króla Salomona, który miał wiele żon z innych narodów.

Na przykład właśnie jego następcą został Rehoboam, który był synem Ammonitki. Tak więc Nehemiasz przypomniał nie tylko to prawo, ale także skutki przyjmowania żon Ammonitek. Czy jednak rzeczywiście nie wolno było Ammonitom wejść do zgromadzenia Żydów? Jak już mówiłem, w II Samuela rozdziale XXIII wymieniono najlepszych wojowników Dawida, w tym Seleka, w niektórych przykładach Celeka, Ammonitę. Ten zakaz powtórzonego prawa dotyczył nie tylko Ammonitów, ale także Moabitów, a przecież Moabitka Rut także weszła do zgromadzenia Izraelitów. Jak to wytłumaczyć? Na przykład dzisiaj słowo Żyd ma co najmniej dwa znaczenia.

Po pierwsze określa kogoś, kto jest z pochodzenia Żydem. Ale to słowo oznacza też kogoś, kto wyznaje religię żydowską. Podobnie należy rozumieć słowo Ammonita. To był ktoś z tego narodu, ale jednocześnie mogło to oznaczać kogoś wyznającego ich religię. Do zgromadzenia, czyli do zboru Izraela nie mógł wejść nikt wyznający obcą religię. Tak samo żony, które odprawiono to były amonitki, które dalej wyznawały swoją religię. To samo dotyczy Salomona. Problemem było nie to, że żenił się z kobietami z innych narodów. Problemem była religia tych kobiet. Jednak pojedyncze osoby takie jak Selek Ammonita czy właśnie Moabitka Rut najwyraźniej zmienili religię i określenie Ammonita czy Moabitka wskazywały tylko na ich pochodzenie, a nie wskazywały na ich religię.

Ta wzmianka o Ammonitach w księdze Nechemiasza to ostatnia wzmianka w Biblii protestanckiej. W Bibliach katolickich są jednak księgi, których nie ma w Bibliach protestanckich. Na przykład I Księga Machabejska, V rozdział, p. 6 mówi tak. Następnie przeprawił się do Ammonitów. Tam jednak zastał wojsko mocne i lud liczny, pod dowództwem Tymoteusza. Jak się pewnie domyślacie, ta Księga Machabejska, która jest tylko w Bibliach katolickich, dotyczy powstania Machabeuszy, zwanych także Hasmoneuszami. Z tego fragmentu wynika, że w tamtym momencie powstania Machabeuszy, Ammonici byli jeszcze osobnym narodem, byli osobnym ludem. Historia jednak mówi, że później zostali wchłonięci przez plemiona arabskie.