Wolne Orły w boju
Dr hab. Piotr Kardela przybliża historię i działaność organizacji „Wolne Orły”. Działała ona w latach 70. w USA. Rekrutowała się z byłych żołnierzy AK, ZWZ i przybyłych po wojnie do USA uciekinierów politycznych z PRL. Przez wywiad PRL nazywana była „najbardziej ekstremistyczną, polską organizacją zbrojną w Ameryce”. Przygotował Mirosław Sochacki. https://radioolsztyn.pl/wp-content/uploads/2022/10/Wolne-Orły-w-boju.mp3
Osiemdziesiąta rocznica utworzenia Narodowych Sił Zbrojnych. Byli spadkobiercami idei Narodowych Sił Zbrojnych działającymi w latach 70. na terenie USA. Wolne Orły w boju. Wywiad PRL nazywał ich najbardziej ekstremistyczną polską organizacją zbrojną w Ameryce. Opowiada doktor habilitowany Piotr Kardela z IPN w Białymstoku. Po II wojnie światowej komuniści bezwzględnie tępili polskie podziemie niepodległościowe. Nie wszystkich jednak bojowników o wolność Polski udało się zabić lub pozamykać w więzieniach. Według dokumentów wywiadu cywilnego PRL część byłych żołnierzy polskiej konspiracji, w tym związanych z Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz uciekinierzy z Polski,
Wolne Orły przeprowadziły wtedy szereg spektakularnych akcji. Na przykład zakłóciły przebieg wiecu antywojennego zorganizowanego na Uniwersytecie Yale w New Haven, podczas którego przestała działać aparatura nagłaśniająca. I to podczas najważniejszych przemówień. Przed budynkiem Sokolni w New Britain Wolne Orły zorganizowały głośny protest przeciw urządzonej przez konsulat PRL fałszywej propagandowo wystawie o budownictwie kościelnym w PRL. Doszło tam do przepychanek i interwencji policji, wspominał zmarły już Józef Kleszczyński. Innym razem członkowie organizacji większą grupą pojechali do Nowego Jorku, gdzie w hotelu Roosevelt
Działalność Wolnych Orłów na terenie Nowej Anglii, koncentrując się wokół wszechstronnej negacji komunizmu, polegała także na podejmowaniu inicjatyw mających na celu utrzymanie antykomunistycznej postawy szarpanego wówczas sprzecznościami ideologicznymi Kongresu Polonii Amerykańskiej. Wielu bowiem członków organizacji, w tym wielu byłych żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, aktywnie angażowało się w pracę KPA, współpracując na jego forum z takimi działaczami niepodległościowymi, jak choćby profesorowie Jerzy Lerski czy Andrzej Ehrenkreutz. Zwalczanymi przez Orły przejawami kolaboracji z reżimem komunistycznym w Polsce było uczestnictwo polonusów w organizowanych przez komunistów w USA PRL-owskich uroczystościach, współpraca z Orbisem czy Cepelią, kojarzonymi jako instytucje reżimowe, ale też przyjmowanie PRL-owskich odznaczeń czy uczestnictwo w oficjalnych imprezach z udziałem reżimowców przybyłych z PRL.
Dlatego gromadzili broń i materiały wybuchowe, pozyskiwane najczęściej z budów amerykańskich dróg i autostrad. Zgromadzoniem broni nie mieli problemów, gdyż dostęp do niej w Ameryce był swobodny i powszechny. Wszystkie te plany na początku 1971 roku miała pokrzyżować FBI, rozbijając organizacje. Wywiad PRL zaliczał Wolne Orły do najbardziej ekstremistycznych grup polskich działających w Stanach Zjednoczonych. Zastępca dyrektora Departamentu I MSW, pułkownik Józef Osek, osoba, która już w sierpniu 1971 roku objęła kierownictwo nad całym wywiadem cywilnym PRL, W raporcie z 22 kwietnia 1971 roku podawał, członkowie tej organizacji rekrutowali się przeważnie z powojennej emigracji polskiej.
Niejawną strukturę Wolnych Orłów komuniści określali mianem organizacji zbrojnej, ekstremistycznym skrzydłem. Porównując ją do działalności takich formacji terrorystycznych jak Czarny Pantery czy Liga Żydowska. Grupowanie ekstremistyczne Wolnych Orłów, wyliczał pułkownik Osek, zamierzało spowodować wybuch w sali kina lub teatru w Hartford. Eksplozja miała nastąpić w czasie występów zespołów z Polski lub pobytu polskiej delegacji. Celem akcji było przerwanie kontaktów Polonii z krajem. Wykonanie zaplanowano na początek 1971 roku. Plany te, należy przyznać, były śmiałe i ambitne. Funkcjonariusz cywilnych służb wywiadowczych PRL, pułkownik Józef Osek, doskonale zorientowany w tajnych planach Wolnych Orłów, wyliczając dalsze zamierzenia członków organizacji, w tym rekrutujących się z szeregów byłych Narodowych Sił Zbrojnych, wymieniał.
Zamach lub porwanie konsula generalnego PRL w Waszyngtonie. Celem przedsięwzięcia było wysunięcie wobec rządu polskiego odpowiednich żądań politycznych. Termin wykonania akcji wyznaczono na grudzień 1970 lub początek 1971 roku. Dalej. Porwanie statku Stefan Batory. Celem wyczynu miało być zamanifestowanie walki przeciwko PRL i ogłoszenie deklaracji politycznej. Dalej Osek wyliczał. Wysadzenie w powietrze lub silne uszkodzenie gmachu konsulatu PRL w Waszyngtonie. Zastępca dyrektora Departamentu I MSW tak opisał likwidację niejawnego skrzydła organizacji. W grudniu 1970 roku, tuż przed przystąpieniem do realizacji akcji terrorystycznych, zostali aresztowani czołowi jej przywódcy.
O ile uważają w pewnym okresie za nierealne porwanie przedstawiciela konsulatu, o tyle będą przygotowywali inne akcje w rodzaju pobicia naszych przedstawicieli, niszczenia samochodów i tym podobne. W dniu 7 marca bieżącego roku zostało aresztowanych dalszych trzech członków tej organizacji pod zarzutem przygotowywania zamachu bombowego na ambasadę PRL oraz ambasadę ZSRR w Waszyngtonie. W sumie FBI miało aresztować 12 osób, którym zarzuca się przygotowywanie zamachów bombowych na placówki dyplomatyczne Polski i Związku Radzieckiego oraz przygotowywanie akcji terrorystycznej przeciwko konsulowi generalnemu PRL w Waszyngtonie Kazimierzowi Ciasiowi. Ponoć agenci federalni odwiedzili także podpułkownika Leonarda Zubzdanowicza, ale nie posiadając bezpośrednich dowodów jego związków z tajnym skrzydłem organizacji, na jego aresztowanie jednak się nie zdecydowali.
Oceniano bowiem tamten okres w kategoriach sytuacji przedrewolucyjnej. Likwidacja organizacji przez FBI na początku 1971 roku nastąpiła zdaniem Kleszczyńskiego wskutek prowokacji i fałszywych donosów do władz policyjnych. Nie planowaliśmy żadnych zamachów bombowych, twierdził były redaktor Ku Wolności, dodając, iż spośród aresztowanych przez FBI osób tylko jedna stanęła przed amerykańskim sądem i została skazana wyrokiem w zawieszeniu za nielegalne posiadanie broni. Jakby nie patrzeć, likwidacja Wolnych Orłów nastąpiła w okresie wyraźnego zbliżenia PRL ze Stanami Zjednoczonymi. W okresie, w którym administracja amerykańska z zadowoleniem powitała dojście Edwarda Gierka do władzy.
Realnym wyrazem tego zbliżenia była majowa wizyta z 1971 roku w Stanach Zjednoczonych reżimowego ministra nauki i techniki Jana Kaczmarka, Czy o wiele ważniejsza majowo-czerwcowa oficjalna wizyta prezydenta Richarda Nixona w PRL? Przywódca amerykański po spotkaniu z Gierkiem podpisał wspólny komunikat zapowiadający pogłębienie współpracy. Wśród wielu okazji do jej rozwijania wymieniono nawet zbliżającą się rocznicę 500-lecia urodzin Mikołaja Kopernika czy inicjatywę odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie. Rozpoczęto także rozmowy o uruchomieniu Konsulatu Generalnego PRL w Nowym Jorku. Działalność Wolnych Orłów niechybnie mogła zakłócić te dobrze zapowiadające się relacje, a przeciętni Amerykanie nie rozróżniali komunistycznej władzy w Polsce od zniewolonego narodu, nie wspominając o tych, którzy przeciwko temuż zniewoleniu konsekwentnie występowali.
Podatna na komunistyczną propagandę PRL, Stara Polonia, w przeciwieństwie do byłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych, Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych, zadowolona była ze zbliżenia USA z krajem przodków. Nie dostrzegała podstępu w nachalnie lansowanej przez Towarzystwo Łączności Polonia reżimowej koncepcji budowania mostów w celu neutralizacji politycznej wychodztwa. Taka postawa jednak była nie do zaakceptowania przez działaczy niepodległościowych, w tym żołnierzy wielce ideowych Narodowych Sił Zbrojnych. Audycja powstała przy współpracy z Olsztyńską Delegaturą Instytutu Pamięci Narodowej.
Pokazano wszystkie 10 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.