Wyemacypowany (?) Prus z Anetą Korycińską

No właśnie taka... Czas się ożenić, nie? Cześć, Oktawia, ty potrzebujesz męża, ja potrzebuję żony. No właśnie. Próbujemy razem, nie? Może był plan na otwarty związek. Czy nie jest trochę tak, że Schumann w lalce to jest taki trochę ten mityczny kolega gej, który nie lubi parat równości? Ja myślę, że to jest taka ukryta postać Prusa troszeczkę, że tak sobie myślę, a zrobię sobie taką złośliwą postać i ten cały gorycz, który jest we mnie wleje w tę postać. A myślisz, że to jest powieść pozytywistyczna, czy to jest powieść o rozczarowaniu? To jest powieść o rozczarowaniu dla mnie w stu procentach. To jest powieść o rozpadzie świata. Inspirująca, fascynująca i intrygująca. Właśnie taka jest historia kobiet. Na podcast zaprasza Katarzyna Wężyk.

Ja mam do takiego właściwie antyspołecznego człowieka, czyli do doktora Schumana, który jest moim ukochanym bohaterem lalki, jego komentator życia. Ale też wraz z wiekiem wielokrotnie mi się to zmieniało. Dobrze, to teraz przejdźmy do autora lalki. Aleksander Głowacki urodził się 20 sierpnia 1847 roku na parafii w Chubieszowie. Jego matka Apolonia po porodzie już nie wróciła do męża, tylko zamieszkała z rodzicami. Starszy syn, starszy brat Aleksandra, Leon, został z ojcem. Co tam się wydarzyło, wiadomo? On później przeszedł też do wuja, który właściwie tam się nim opiekował. Dużo tam zaszło. Wstępnie mówi się, że w ogóle ojciec nie był zainteresowany dzieckiem i tylko raz widział Aleksandra Głowackiego, co było też szokujące, dlatego że nawet nie przybył na chrzest dziecka, a wtedy raczej musieliśmy w ciągu właściwie tygodnia od narodzin ochrzcić dziecko, no bo była bardzo duża śmiertelność.

A mam taką niezweryfikowaną moją po prostu hipotezę, że to, jak on jest złośliwy i jak chce uczyć nas, a społeczeństwu, to jest to właśnie to, o co mówi dr Schumann. A także z postawy dotyczącą Żydów. To znaczy Prus bardzo dobrze sobie zdaje sprawę z antysemityzmu i w ramach programu pozytywistów warszawskich Mamy asymilować także Żydów, dbać o to, bo się robią różne ruchy antysemickie. On tego zaznał chociażby podczas powstania i był tym przerażony. A z drugiej strony w lalce pokazuje nam plusy i minusy. I Schumann mówi, no tak, ci co zostali są cwaniakami, a dlaczego są cwaniakami? Bo tylko ci przeżyli.

A czy nie jest trochę tak, że Schumann w lalce to jest taki trochę ten mityczny kolega gej, który nie lubi parat równości? No bo on strasznie narzeka. I to narzeka w antysemickich kliszach. Bardzo, bo mówi, że przetrwali tylko ci, którzy właśnie byli cwaniakami, którzy są takimi śliskimi ludźmi. Genialna rasa te Żydki, ale cóż za łajdaki. Wielka rasa, oni świat zdobędą. Szalmy w hałatach czy we frakach. To jest takie... Tam jest taka autonienawiść wręcz. Autonienawiść, a na końcu ostatecznie mówi, no a kto miałby się przejąć interes? On nie potrafił. No tak, ale ja mam wrażenie, że jakby... Ja myślę, że to jest taka ukryta postać Prusa troszeczkę, że tak sobie myślę, a zrobię sobie taką złośliwą postać i ten cały gorycz, który we mnie wleje w tę postać.

Jest to powieść nihilistyczna. Dobra, chyba kończymy z Lalką. Ja bym przeszła jeszcze chwilę dalej do dwóch innych ważnych powieści Prusa, no bo on ma takie osiem lat twórczej pracy, no i między nimi wtedy powstają Emancypantki. I czy twoja miłość do autora Lalki obejmuje też Emancypantki? Niekoniecznie, ale ta dziwna emancypacja, która też się przejawia w wyalce, Schumann ją tutaj wykłada, tę samą myśl, która jest w Emancypantkach, czyli Emancypantki mnie przyznam jako młodego człowieka przy pierwszym czytaniu jednak nudziwe. Ale idea taka, że najwyższy czas kurczaki zainwestować w edukację kobiet, żeby to była edukacja też praktyczna, a nie tylko związana z tym, jak mają jeść, jak się mają poruszać, tylko z tym, żeby potrafiły przeżyć.

To jest ciekawa idea. Tu się nie zgodzę, bo jakbym miała podsumować poglądy Prusa na emancypacje wyłożone w emancypantkach, to byłoby coś takiego. Emancypacja raczej tak, ale powoli, rozsądnie, nierewolucyjnie i pod światłym męskim przewodnictwem. No bo kobieta nie jest rywalką mężczyzny, ona jest jego dopełnieniem. Jej z natury delikatna, empatyczna natura jednak dopełnia mężczyznę, a nie z nim rywalizuje. Zwłaszcza, że nie ma sensu, żeby kobiety rywalizowały z mężczyznami, bo drogie panie, Z czym do ludzi. Więc nie należy się pyszczyć jak pani Howard, tylko słuchać profesora Dębickiego. Okej, rozumiem też to czytanie. Ono jest trochę inne niż to, co wykłada Schumann, bo on mówi wprost, że powinny być tak samo traktowane i ja to odbierałam jako taką myśl, że jeszcze nie możemy sobie pozwolić, zwłaszcza mówi tutaj mężczyzna, na taką pełną rewolucję, że o tak kobiety wolność, bo byśmy mu nie uwierzyły.