Wilczyca z Francji
Przez prawie 20 lat z godnością znosiła faworytów męża, ale w końcu miała dość. Z kochankiem u boku - oficjalnie w imieniu syna - ekspresowo podbiła Anglię i zdetronizowała króla. A potem (podobno) kazała go zlikwidować. Rozgrzanym do czerwoności pogrzebaczem. Bohaterką dzisiejszego odcinka "Historii kobiet" jest Izabela zwana Wilczycą z Francji.
A to z kolei sprawiało, że angielski król znów jednocześnie był i władcą Gaskonii, i wasalem króla francuskiego, co rodziło napięcia. A Filip IV Piękny i Edward I Długonogi, tak to była jego ksywa, doszli w końcu do wniosku, że wojna robi się za droga, obaj mają inne problemy, czas na rozejm. I to w ramach właśnie tego rozejmu ponad 60-letni Edward poślubił nastoletnią siostrę Filipa, a córkę Filipa, Izabelę, wtedy jeszcze w pieluchach, zaręczył ze swoim synem, też Edwardem.
Ślub odroczono do czasu, gdy panna młoda osiągnie wiek pozwalający ją wydać za mąż, no a przynajmniej wyrośnie z tychże pieluch. A teraz znowu się zatrzymamy, tym razem przy Anglikach. Drugim przydomkiem Edwarda Długonogiego był młot naszkotów. Dlaczego? No bo to on zdławił rebelię Williama Wallace. Jeśli oglądałyście, oglądaliście Bravehearta... ...that they may take our lives, but they'll never take our freedom! A z nowszych filmów, na przykład Króla wyjętego spod prawa, no to Edward będzie tam tym czarnym charakterem, paskudnym, starym królem, który stosuje wszelkie środki, zazwyczaj te najbrudniejsze, żeby zdławić szkocką niepodległość, której broni amerykański aktor, no ale o to mniejsze.
Wracamy do Edwarda, który spłodził, słuchajcie, z jedną żoną biedna kobieta, czternaścioro lub nawet szesnaścioro dzieci. No ale średniowieczna medycyna, z synów dzieciństwo przeżył tylko jeden, ostatni, również Edward. Dla ojca jednak był rozczarowaniem, no bo zamiast pool bitew wolał turnieje, a najlepiej to imprezowanie z plebsem. Nie był też silny, był słaby, podatny na wpływy, ale przede wszystkim zdecydowanie za bardzo lubił swoich faworytów. Czy Edward II był gejem?
No, tu zdania historyków są podzielone. Ci, którzy uważają, że nie, przypominają, że przecież jeszcze przed ślubem z Izabelą miał nieślubne dziecko, a z królową spłodził tych dzieci czworo. I tak, daty się zgadzają. Król i królowa przebywali w tym samym miejscu 9 miesięcy przed narodzinami każdego potomka. Poza tym trzeba pamiętać, że w średniowieczu Sodomią nazywano serio każdy stosunek, który nie służył prokreacji, tylko tfu przyjemności. Więc nie przesadzajmy, Edward do tych swoich faworytów po prostu kochał platonicznie.
A nie wróć, platonicznie to może złe słowo. W każdym razie druga strona, ta która uważa, że jednak był gejem, z kolei cytuję dworskich kronikarzy, którzy nie mieli wątpliwości, że relacje króla z mężczyznami daleko wykraczały poza przyjaźń. Nie przypominam sobie, aby jakiś mężczyzna tak bardzo miłował drugiego. Pisał z dezaprobatą autor Żwotu Edwarda II o jego związku z Piersem Gavestonem. Kronika z Moe stwierdza z kolei, tu cytat, że Edward nadmiernie lubował się w Sodomii.
Ale też współczesnych Edwarda oburzało nie to, że król lubuje się w Sodomii i miłuje mężczyzn, ale że robi to w nadmiarze. Achilles miłował Patroklesa, ale nigdzie nie czytamy, że byli nieumiarkowani, zaznacza kronikarz. Bo Edward nie był też pierwszym władcą Anglii, który preferował męskie towarzystwo i na tym szczeblu hierarchii społecznej było to jakoś tam akceptowane. Dla zarządu jest kawa, a dla pana, pani Areczku, stos za sodomię. To był mniej więcej ten mechanizm.
Problem polegał na tym, że Edward przedkładał dobro swoich faworytów ponad dobro państwa. Poświęcał dla nich relacje z potężnymi arystokratami. Zaniedbywał prowadzenie wojen i skuteczne zarządzanie krajem. Jego obsesje będą wręcz silniejsze niż jego instynkt samozachowawczy. I Anglia, i Edward drogo za to zapłacą. Izabela Francuzka poślubia Edwarda II, króla Anglii, w styczniu 1308 roku, po francuskiej stronie kanału La Marche.
Ale córka dumnego Filipa Pięknego, wychowana na jednym z najpotężniejszych dworów Europy, ma prawo oczekiwać przynajmniej szacunku. To, co Edward robi w Alkowie i z kim, to jego sprawa i królewski przywilej. Ale publicznie powinien traktować swoją żonę zgodnie z jej pozycją i zapewnić jej utrzymanie na poziomie, do którego jest przyzwyczajona. Tymczasem jej mąż widzi tylko Pierce'a Gavestona. Podczas koronacji pary w oparcie westminsterskim to faworyt, wystrojony niczym Mars, bóg wojny, tu cytat, niesie koronę, a na uczcie siedzi obok króla.
A imię ich naprawdę Legion, bo królewski faworyt, którego głupota dorównywała tylko jego arogancji, narobił ich sobie obnoszeniem się ze statusem, obrażaniem arystokratów i chciwością. Edward w końcu orientuje się, że jednak przegiął i zaczyna łaskawie zauważać żonę. Daje jej bogate posiadłości i traktuje z szacunkiem. Przynajmniej publicznie. Możemy się tylko domyślać, jak czuła się Izabela, świetnie wiedząc, że w jej małżeństwie są trzy osoby i to ona jest tą zbędną. Ale trzyma język za zębami.
Zachowuje się z godnością. Jest wobec męża lojalna i stara się o przynajmniej poprawne stosunki z jego kochankiem. Bo Izabela, choć młodziutka, już ma cechy, których jej mężowi desperacko brakuje. Inteligencję, samokontrolę i cierpliwość. Ona po prostu nie może sobie pozwolić na fochy, tłupanie nóżką i obrażanie się na cały świat. To luksus jej męża, króla. Patrzy więc, uczy się i czeka na sprzyjającą okazję. Tymczasem Edward pod presją teścia i arystokratów oddala faworyta, ale tylko na chwilę.
Zbuntowani arystokraci łapią Gavestona, uznają go za zdrajcę i zlecają egzekucję. Potężny niegdyś faworyt zostaje skrócony o głowę. Egzekucji przygląda się hrabia Lancaster, upieczętując tym samym swój los. Bo Edward, choć pod naciskiem znowu żony i teścia, pogodzi się w końcu z buntownikami i obieca ich nie karać za śmierć ukochanego, no to w sercu nigdy im tego nie wybaczy. I 10 lat później to głowa Lancastera potoczy się po ziemi. Następca tronu, nazwany po ojcu i dziadku Edwardem, rodzi się niespełna pół roku po śmierci Gavestona.
Izabela ma raptem 17 lat, ale jest już doświadczoną polityczną graczką. A pierworodny syn, jak zobaczymy, będzie jej najlepszą kartą atutową. Przez następne 5 lat królowa urodzi jeszcze trójkę dzieci. I wreszcie zajmie należne jej miejsce u boku męża. Jest jego doradczynią, ambasadorką i etatową mediatorką między Edwardem a baronami i Edwardem a królem Francji. Po śmierci Filipa tron objęli bowiem kolejno trzej bracia Izabeli i każdemu z nich król Anglii musi składać hołd lenny, na co ma, umówmy się, średnią ochotę.
Izabela jeździ więc do Francji z mężem i sama. Podtrzymywanie relacji obejmuje turnieje rycerskie, uczty, imponowanie suknią i figurą, odwiedzanie klasztorów i składanie bogatych darów, czyli sama przyjemność. Tu może nie licząc pania w namiocie, który staje w płomieniach. Izabela ledwo uchodzi z życiem, za to zostaje jej blizna. Królowa jeździ też na północ, choć zapewne z mniejszym entuzjazmem. Kolejną stałą podczas panowania Edwarda jest bowiem wojna ze Szkocją, która wybucha, cofa się, wybucha, cofa się i tak w kółko Macieju.
Ojciec króla dostał przydomek młota na Szkotów. On sam częściej szkockim młotem obrywał, niż potrafił skutecznie oddać. Największe bęcki Anglicy dostają pod Bannockburn, gdzie mimo przewagi liczebnej typu 3 do 1, wojska Roberta Bruce'a robią z nich krwawą miazgę. Edward zbiega z pola bitwy, ledwo unosząc głowę. A jak lubicie średniowieczne rzezie, to film Król wyjęty spod prawa ładnie tę bitwę pokazuje. W 1320 roku Edward, łagodnie mówiąc, nie jest popularnym królem.
W 1322 roku Edward znów przegrywa bitwę ze Szkotami. Izabela jest wtedy w klasztorze Tynemouth na wybrzeżu Yorkshire. Szkoci są coraz bliżej i wtedy król proponuje, że wyśle żonie na pomoc ludzi Despensera. Izabela odmawia. Mniej boi się Szkotów niż żołnierzy faworyta króla. I ucieka dosłownie w ostatniej chwili. Jej ludzie poświęcają się, spowolniając atak Szkotów, a królowa dosłownie pod gradem strzał przebija się na łódź i odpływa na statek. Ale po drodze giną jej dwie dwórki.
A despenser robi się coraz bezczelniejszy. Wykorzystując narastający konflikt z Francją, przyjmuje ziemię królowej, aresztuje lojalnych wobec niej francuskich dworzan i odbiera jej dzieci. Pętla wokół Izabeli się zaciska. Ale królowa jest zbyt mądra, by wprost wystąpić przeciwko faworytowi. Zaciska zęby i tak skutecznie udaje lojalność, że Edward w końcu popełnia błąd. Polega on na tym, że wysyła Izabelę do Francji, by w jego imieniu negocjowała ze swoim bratem pokój. Chodzi znowu o to samo, czyli o Gaskonię.
Izabela, zachowując pozory wiernej żony, dbającej o interesy męża, doprowadza do rozejmu. Król Karol przestanie atakować Gaskonię, jeśli król Edward złoży mu hołd lenny. Tyle, że Edward nie bardzo chce się ruszać z Anglii. Obawia się, że jeśli zostawi Despensera bez królewskiej opieki, ten powtórzy los poprzedniego faworyta. Hugon bowiem jest znienawidzony jeszcze bardziej niż Gaveston. Do tego stopnia, słuchajcie, że baronowie podobno wnajęli czarownika Nekromantę, żeby go zdalnie zabił. No to co więc robić? I wtedy król popełnia drugi błąd, tym razem fatalny.
Wysyła do Paryża swojego trzynastoletniego następcę, również Edwarda, żeby ten w jego imieniu złożył hołd. A Izabeli każe wracać. Zrobiła swoje, czas do domu. Tyle, że Izabela nie zamierza wracać. Ma 30 lat. Od 18 jest żoną angielskiego króla i w politykę umie znacznie lepiej od niego. A jej mąż idiota właśnie dał jej najlepszą kartę przetargową – pierworodnego syna. Izabela nie jest już tylko żoną króla. Jest matką następcy tronu. I to w jego interesie, oraz oczywiście w interesie kraju, buntuje się przeciwko mężowi.
A ten dosypał strażnikom do piwa coś na sen, otworzył cele, a potem obaj weszli na dach i po sznurowej drabince zeszli do czekającej na temizie łodzi. No, czyli bardzo filmowo. Mortimer jest odważny, ma doświadczenie wojskowe, nie boi się ryzyka i potrafi wykorzystać okazję. Jest, podsumowując, dokładnie takim człowiekiem, jakiego potrzebuje Izabela. Czy oprócz zawarcia politycznego sojuszu wylądowali także w łóżku? Tu zdania historyków są znowu podzielone. Ja osobiście mam nadzieję, że tak. Izabeli naprawdę należało się trochę zabawy po prawie dwóch dekadach z Edwardem.
Edward powinien zgnieść rebelię w jednej bitwie. Tyle, że Anglia ma już naprawdę serdecznie dość Edwarda. I kolejne miasta normalnie radośnie otwierają bramę przed Izabelą, a kolejni baronowie dołączają swoich ludzi do jej wojsk. Inwazja bardziej przypomina więc triumfalny pochód przez kraj. Na początku października Edward i jego faworyt uciekają z Londynu na wybrzeże. Ale mają pecha. Jesienna pogoda uniemożliwia przedostanie się przez kanał. W listopadzie trafiają w ręce Izabeli. Zemsta Wilczycy z Francji jest okrutna.
Despencer zostaje skazany za zdradę. Kara, czyli powieszenie połączone z kastracją i rozczłonkowaniem, zostaje wykonana na jej oczach. Edwarda parlament z kolei zmusza do abdykacji na rzecz syna. A jako że Edward III wciąż jest małoletni, to władzę obejmuje Izabela jako regentka. Oczywiście z Mortimerem u boku. Co z jej mężem? Parlament uznał, że resztę życia spędzi w areszcie domowym. Problem w tym, że żywy byłby jednak zagrożeniem dla Izabeli.
Ktoś bowiem mógłby wpaść na pomysł, żeby go uwolnić i znów posadzić na tronie. I we wrześniu 1327 roku posłaniec informuje królową, że, jakże mu przykro, Edward nie żyje. Biedaczek miał śmiertelny wypadek. Co się stało? Historycy do dziś o tym debatują. Zdaniem niektórych Edward zdołał uciec i resztę życia spędził podróżując po Europie, ale dowodów na to nie ma. Zdaniem innych Izabela i Mortimer po prostu kazali Edwarda zamordować. Według legendy rozkaz brzmiał, żeby go zabić, ale tak, żeby nie było widać śladów.
Oprawcy użyli więc rozgrzanego do czerwoności pogrzebacza, a gdzie go wsadzili, to pozostawiam waszej wyobraźni. W każdym razie ciało zidentyfikowane jako Edward zostaje pochowane w katedrze, a jego zmumifikowane serce wręczono wdowie. Izabela rządzi Anglią przez jakieś cztery lata i tu z przykrością stwierdzam, że nie najlepiej. Dotychczas tak sprawna, tak rozważna, tak ostrożna polityczka traci bowiem czujność i robi dokładnie to samo, co jej mąż i jego faworyt, czyli traktuje skarb państwa jako swój prywatny folwark.
Obsypuje Mortimera łaskami, przyznaje sobie rekordową pensję i normalnie wydaje pieniądze, jakby jutra nie było. Zawiera też pokój ze Szkocją. Tu północ kraju niewątpliwie odetchnęła, a Red Labaronów to kapitulacja i pokój z Francją. I ten pokój z Francją to oczywiście też kompromis i jako taki nie podoba się wielu. Lancastera, kolejnego Lancastera, trzeba spacyfikować siłą. Izabela w zbroi na koniu towarzyszy synowi. A w 1330 roku niespełna osiemnastoletni Edward III, chłopak ewidentnie energię odziedziczył po matce, nie po ojcu, przeprowadza szybki i skuteczny zamach stanu.
Tak trzeba żyć. A umiera niedługo później, 22 sierpnia 1358 roku. Zostaje pochowana w pelerynie, którą nosiła na ślubie i, to na własne życzenie, z sercem Edwarda. Nie wątpię, że byłby zachwycony. I tyle o Izabeli. Tradycyjnie zapraszam na profil Historia kobiet na Instagramie oraz do komentowania, lajkowania, subskrybowania, puszczania dalej, karmienia algorytmu, gdyż algorytmy karmią nas. No i jeszcze ogłoszenie parafialne. To jest ostatni odcinek przed przerwą wakacyjną.
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Podróż do historii Izabeli, Wilczyki z Francji, i jej małżeństwa z Edwardem II Angijskim.
Opis panowania króla Filipa IV Francji, jego polityki i osobistych konfliktów.
Opis małżeństwa Izabeli z Edwardem II, ich pierwszych lat i konfliktów wokół faworyta Gavestona.
Zabójstwo Gavestona i jego wpływ na relacje Izabeli z Edwardem II oraz arystokracją Anglii.
Opis roli Izabeli jako królowej, jej interakcje z arystokracją i polityczne strategie.
Opis konfliktu Izabeli z baronami i jej sojuszu z Mortimerem, prowadzącym do jej powrotu do Anglii.
Opis inwazji Izabeli na Anglię i jej zemsty na Edwardzie II i Despensera.
Opis rebelii Izabeli i Mortimera, a także podejrzane śmierci Edwarda II.
Opis rządów Izabeli jako regentki, jej błędy i koniec jej panowania.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.