Mentionsy Mentionsy
Historia kobiet
Historia kobiet

Internacjonalistka Róża Luksemburg

15.11.2024 ·50 min 59 s · 17 rozdziałów

Była Polką, Żydówką, kobietą, imigrantką i osobą z niepełnosprawnością, i marzyła o świecie, gdzie wszyscy – w tym osoby takie jak ona – będą czuły się u siebie. W Niemczech ma pomniki, w Polsce czarną legendę. Bohaterką najnowszego odcinka podcastu "Historia kobiet" jest Róża Luksemburg. A opowiada o niej Weronika Kostyrko, autorka najnowszej biografii Luksemburg, "Domem moim jest cały świat".

1:54 · Rodzina i pochodzenie Róży Luksemburg 1

A w drugim sezonie są to patriotycznie Polki, chociaż ich patriotyzmem czasem bywało różnie. Słuchasz podcastu Historia kobiet autorstwa Katarzyny Wężyk. A dziś nie jestem w studiu sama, tylko mam gościnie, która o Róży Luksemburg wie wszystko, a nawet jeszcze więcej. Autorkę jej najnowszej i naprawdę znakomitej polecę biografii, która ma tytuł Domem moim jest cały świat. Weronika Kostyrko, dzień dobry. Dzień dobry. I może zanim przejdziemy do świata, to opowiedz trochę o domu Róży Luksemburg. Domu rodzinnym. Domu rodzinnym. No, był to dom żydowski, niezamożny. Najpierw w małym miasteczku w Zamościu, które wtedy było zamieszkane głównie przez Żydów.

11:10 · Relacja z Leonom Jogichesem 1

Też ona wynajęła pokój u rodziny niemieckich socjalistów, emigrantów politycznych i tam pan domu był dziennikarzem socjaldemokratą i ona mu pomagała w pracy. To znaczy, jak sobie wyobrażam, musiała czytać, pisać, czyli po prostu wpadła w sam środek debat o polityce. Zresztą ten dom, w którym właśnie wynajęła ten pokój, był miejscem, gdzie się spotkali emigranci polityczni, głównie niemiecka socjaldemokracja. Ona tam przez to, że pomagała w domu, to nie musiała płacić za ten pokój. Myślę, że to była też jej taka szkoła pierwsza marksizmu. No ale potem właśnie Leon przyjechał trochę później niż ona do Curychu, chyba rok później. No i tak już po półtora roku to już są razem.

28:01 · 1905 rok i rewolucja 1

Ona po prostu pisała wtedy, siedząc w tym Berlinie, ale pisała nie tylko do nielegalnej, później już też legalnej przez chwilę prasy socjalistycznej wydawanej w Polsce przez Leona też. Ona pisała do gazet niemieckich głównie. Jej artykuły zresztą z niemieckiej pracy z tego okresu były przedrukowywane przez wiele gazet europejskich. Pisała, to właściwie był okres jej największego takiego politycznego wpływu, takiego stricte politycznego, bo pisała do najważniejszych gazet Gazet Socjaldemokracji. Pisała właśnie głównie o tej rewolucji, której nie widziała i bardzo była tym sfrustrowana, była wściekła po prostu. To znaczy siedziała w tym Berlinie, no oczywiście miała gazety, też jej dom w Berlinie stał się punktem kontaktowym, bo wtedy bardzo wielu rewolucjonistów z emigracji wracało zatrzymując się w Berlinie, wracali do Rosji albo wyjeżdżali z Rosji i zatrzymywali się u niej w Berlinie jadąc na zachód.

35:30 · Rozstanie z Leonom i romans z Kostią 1

Chociaż musiało ją to wiele kosztować. Dobrze, to teraz wracamy znowu do wielkiej polityki. 1914, w Niemczech wybucha wojna zamiast rewolucji. Co o tym myśli Róża? No to była największa katastrofa jej życia. To znaczy, bo ona była internacjonalistką i stąd to jest też jedno z kilku znaczeń tytułu, podtytułu tej biografii. Domem moim jest cały świat, ten podtytuł to jest fragment listu. Była internacjonalistką tak jak Marks, ale też jakoś bardziej konsekwentnie i głębiej niż większość marksistów, bo rewolucja według Marksa miała być międzynarodowa i ona bardzo w to wierzyła.

37:46 · Wojna 1914 1

To się wyrażało przez głosowanie nad kredytami wojennymi, które wszystkie rządy musiały zaciągać kredytami na wyposażenie armii. I ci socjaliści, tylko chyba poza Rosją i Serbią, wszędzie w Europie zagłosowali za dozbrojeniem swoich armii. I tak samo zrobiła ta socjaldemokracja niemiecka potężna. I Róża się wtedy chciała zabić. Jest taka relacja jednego z jej znajomych, który tego dnia, kiedy takie głosowanie w Reichstagu się odbyło, odwiedził ją w domu i ona leżała na kanapie, płakała i mówiła, chyba się zabije, może wtedy coś rozumieją. Po czym się podniosła z tego? Bo ona w ogóle miała też niezwykłą zdolność podnoszenia się z klęsk i upadków. Miała do tego takie podejście, że z każdej klęski trzeba wyciągnąć wnioski i trzeba iść dalej.

49:08 · Zamordowanie 1

Ale podniosłych frazesów też nie ma, więc nie najgorzej. Na ten grób naprawdę przychodzą tysiące ludzi. Do dzisiaj. Dobrze, to na tym zakończymy. Ledwo liznałyśmy temat. Na przykład w ogóle nie ruszyłyśmy jej poglądów politycznych i wkładów w teorię ekonomiczną. Jeśli to was interesuje, a to jest też bardzo ciekawe, to wszystko znajdziecie w książce Weroniki Róża Luksemburg. Moim domem jest cały świat. Jeszcze raz polecam. Wielkie dzięki za tę rozmowę. Dziękuję. I jeszcze raz przypomnę, że w tym sezonie opowiadam o Polkach i że podcast możecie znaleźć, tu minuta na żebro lajka, na wszystkich możliwych platformach podcastowych oraz na YouTube. W ogóle właśnie odkryłam wasze komentarze na YouTube, wielkie dzięki, jest mi bardzo miło. Oraz też na Onet Audio, więc subskrybujcie, lajkujcie, komentujcie, wygarnijcie mi, co o mnie myślicie, albo Pany, też chętnie.

Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.