Czy Adam Smith nie był liberałem?

Dzień dobry, wieczór Państwu. Dzisiaj będzie o Smithie, o liberalizmie, o socjalizmie i o socjalistach. Na dziś to już by było na tyle. Dziękuję bardzo i zapraszam na następny odcinek. Ja często coś opowiadam, gdy czuję się sprowokowany. No i właśnie mnie sprowokowali profesor Branko Milanović i profesor Michał Brzeziński. Milanović na Twitterze napisał o tym, że zdziwieni są Szkoci, gdy w Edynburgu podczas wykładu mówi, że Smith był lewicowcem.

Ja bym był też zdziwiony, więc zdziwieniu się nie dziwię. Ale ten tweet podał dalej na Twitterze profesor Michał Brzeziński, który zajmuje się też badaniem nierówności, jak profesor Milanović. Z komentarzem takim, szkoda, że wyznawcy Smitha tego nie wiedzą. Więc chciałbym zapewnić, że wiem. Bardzo często cytuję te same zdania, które troszeczkę przekręcił Milanović. Ciekawe dlaczego. Ale jako uzasadnienie trochę innych tez.

Milanović zaczyna swojego tweeta od tego, że Smith krytykował, i to w sposób bardziej stanowczy od Marksa, to jak kapitaliści dochodzili do swojej własności. Smith był etykiem, dlatego liberalizm opiera się przede wszystkim na tym, co Smith pisał w Teorii uczuć moralnych. To była pierwsza książka Smitha. Ja już to powtarzałem parę razy, Państwu powtórzę po raz kolejny. Nie można zrozumieć bogactwa narodów bez zrozumienia teorii uczuć moralnych.

Siedzieli po prawej ręce przewodniczącego. Patrząc od drugiej strony, to oni siedzieli po jego lewej stronie. No ale przewodniczący do nich się darł. Wy tam na prawicy cicho, albo wy tam na lewicy cicho. Na lewicy akurat siedzieli radykałowie. No ale dobrze. Niech tak będzie. Drugi argument profesora Milanovića za tym, że Smith był lewicowcem jest taki, że uważał, ostrzegał, iż kapitaliści nie powinni być wysłuchiwani przez ustawodawcę. Tak, absolutnie prawda.

Ważna jest bowiem w społeczeństwie pewna homeostaza, spokój. Nie konflikt, tylko współpraca właśnie. Więc lewicy Tutaj tej socjalistycznej lewicy zdecydowanie bliżej jest do tej lewicy faszyzującej. Jedni za wroga mają inną rasę, inny naród, a inni za wroga mają inną klasę. Jakieś tam kapitalistów. Swoją drogą ciekawy jestem, czy profesor Milanović to tam, gdzie pisze o kapitalistach, gdy Smith pisze o przedsiębiorcach albo o fabrykantach, to robi to celowo, żeby pokazać tą marksistowską nazwę, której Smith jeszcze nie używał?

Chodzi o to, Żeby wolność była wolnością materialną, prawdziwą wolnością. Żeby ten chłop, jak ma prawo podróżować, to żeby mógł podróżować. No, żeby chłop mógł podróżować, to musi mieć pieniądze na te podróże i jak ma mieć pieniądze na te podróże, to trzeba mu je jakoś zapewnić. No, jak mu te pieniądze zapewnić? No najlepiej się zapewnia mu te pieniądze biorąc od kogoś innego. To jest najprostszy sposób wyrównywania nierówności społecznych. Proszę, zwróćcie Państwo uwagę, że to, co krytykuje Smith o powstawaniu bogactwa i co profesor Milanović traktuje jako

Producenci chcieliby, żeby one były jak najdroższe. To jest ta sofistyka kupców i przemysłowców właśnie. Oni chcą, żeby było drożej, więc nie należy ich słuchać. Ale jaką mamy my Dziś sofistykę, zamiast sofistyki kupców i przemysłowców, my mamy dzisiaj sofistykę intelektualistów. I tu jest ostatni argument, dla którego zdaniem profesora Milanovića Smith jest lewicowcem. Był za powszechną świat. Jak czytam Smitha, to dochodzę do wniosku, że mam się czego Trzepiać. No bo może to by było fajniejsze, gdyby Smith był ideałem.

Z tego się właśnie wziął dryl pruski z powszechnej oświaty. Ten dryl pruski trwa do dziś. Ten państwowy model edukacji zawiódł kompletnie. No i teraz zwróćcie Państwo uwagę, że dzisiejsza Lewica krytykuje koncepcję Smitha. Źródeł bogactwa narodów. Krytykuje jego koncepcję własności, wolności, równości, sprawiedliwości. Natomiast wyjmuje ten jeden element. Edukacja publiczna. I stara się edukować ludzi zgodnie z poglądami pana profesora Milanovića.