Sylwetka Anny Iwaszkiewicz

Mogli dzielić się wrażeniami, razem właśnie wychodzić na koncerty, na różne spotkania. Natomiast Anna była też, mimo tego właśnie domowego wychowania, też bardzo ciekawa świata związanego z fizyką, z astronomią. To jest coś, co myślę, że ją trochę odróżniało i co podziwiał Jarosław, co też często pisał w dziennikach o tym. Tak. Te zainteresowania właśnie fizyką i astronomią ona dzieliła z taką swoją przyjaciółką Anielą Neufeld-Nowicką. I to jest bardzo ciekawa postać Aniela Neufeld, bo to była kobieta bardzo wyzwolona. Ona wyszła za mąż za właśnie Gabriela Neufelda i przez niego poznała środowisko Skamandrytów. Ja się ostatnio zetknęłam z Jerzym Prokuratorskim, jej wnukiem,

Który pokazał mi książki, w których są dedykacje od Antoniego Słonimskiego z tych wczesnych lat skamandryckich. Więc to oznacza, że Aniela Nowicka też była w tym środowisku. A przecież wiemy, że z panią Anną miał wielka przyjaźń. Łączyła. Do końca. One do końca do siebie pisały, odwiedzały się. To też pokazuje takie mocniejsze wejście w to środowisko niż tylko przez Jarosława Iwaszkiewicza. Polskie Radio. Jedynka. Słuchacie państwo audycji Głosy kobiet. Ja się nazywam Ludwika Włodek, a ze mną w studio są Beata Izdebska-Zybała i Sylwia Góra. Książki obu autorek wydało wydawnictwo Marginesy.

Ja myślę tak, że wtedy kobiety kształciły się, bo jej przyjaciółka wspomniana Aniela Neufeld studiowała fizykę. Ale to była rzadkość. Rzadkość, ale na przykład Wanda Telakowska, czy Irena Krzywicka, czy te osoby z jej pokolenia, czy Janina Konarska, one wszystkie szkoły pokończyły. Telakowska chyba była młodsza jednak. W każdym razie ona dostała to wykształcenie domowe, ale wydaje mi się, że ona była bardzo ambitna i to ona jakby przerosła swoją rodzinę własnymi takimi osobistymi dążeniami. Pytanie o tą edukację domową, a edukację właśnie, gdzie kobiety już wtedy, zwłaszcza z takich domów chodziły, no to jest Myślę, że bardziej skomplikowana, nie chcę też naszej rozmowy w tę stronę sprowadzać, natomiast w książce oczywiście zadaję takie pytanie, jak to się stało, bo znając listy matki Anny wymieniane z ciotką Anielą Pilawic, możemy tu różne wnioski wyciągać z tego, że Anna miała iść do szkoły i miała się uczyć.

Aniela Pilowicowa miała duży udział w tym. Czyli jej ciotka. Tak, jej ciotka, która się zajęła jej wychowaniem. Siostra ojca. Tak, młodsza siostra, żeby jednak Anna pozostała w domu. Też z obawy o jej zdrowie psychiczne, ja myślę. Wolała jakby zapobiec I uważała, że w domu będzie bardziej chroniona, bardziej bezpieczna. Ale Anna rzeczywiście o tym w dziennikach nie pisze, to znaczy ona nie utyskuje na to, że miała tą edukację domową, że to jej coś odebrało. Tak naprawdę to Jarosław Iwaszkiewicz w książce moich wspomnień tak chyba najbardziej wprost i ostro potępił teścia i właśnie ciotkę Pilawic. Że tak inteligentna kobieta nie miała tej edukacji. Nie mówcie razem, nie mówcie jednocześnie. Może nawet nie tyle co inteligentna, co taka chłonna i chcąca poznawać, taka otwarta na wiedzę.

Więc po pierwsze tam jakoś funkcjonowała ta kwestia, ale przypomnijmy, że Anna z Jarosławem znali się bardzo krótko. I tak naprawdę przez okres narzeczeństwa przebywali w różnych miejscach. Przebywali zresztą z inicjatywy rodziny Anny, która liczyła tak, że Anny nie przejdzie, ale chciałam podkreślić bardzo, że często opowiadamy o tym, że Anna Iwaszkiewicz nie miała takiego silnego charakteru, że właśnie często mówi się, zwłaszcza to Jarosław wykreował taką narrację, że to Aniela Pilawic zarządzała wszystkim, a Anna poddawała się jej woli. Ja bym chciała powiedzieć, że Jeśli o mnie chodzi, to poszukiwałam jednak innych trochę tropów i znów patrzymy na Annę oczami Jarosława, czego ja się starałam unikać, ale właśnie ten wybór Anny, że jej mężem zostanie, bo przypomnijmy, że to był jej wybór, zostanie Jarosław Iwaszkiewicz, jest po pierwsze jedną z takich najsilniejszych i najbardziej konsekwentnych decyzji, mimo właśnie sprzeciwu ojca i ciotki, ale też związaną z tym, że