16. Starcie skrajności. Brazylia wybiera między Lulą a klanem Bolsonaro

Wydaje mi się, że te wybory są tak ważne jak kandydaci, którzy w nich startują, że oni dużo mówią o współczesnej Brazylii. Kto ubiega się o fotel prezydenta Brazylii? Przede wszystkim legenda brazylijskiej sceny politycznej, czyli Lula da Silva, urzędujący prezydent, który walczy, uwaga, o czwartą reelekcję. Jest to prezydent lewicowy, No i zobaczymy, jak mu pójdzie, bo jego głównym przeciwnikiem jest Flavio Bolsonaro, który jest obecnie senatorem, ale co ważniejsze, jest najstarszym synem byłego prezydenta, Jaira Bolsonaro. Pewno państwo już słyszeli niejeden raz to nazwisko. I tutaj nie ma przypadków, bo po pierwsze idzie w ślady ojca, a po drugie jest do niego podobny kropla w kroplę.

Ja myślę, że dużo osób w Brazylii patrząc na to co się dzieje w kraju stwierdziło, że z tym to tylko do psychiatry. On jest trzeci pod względem poparcia. Tak, tak. Starczy jako taka trzecia siła polityczna i nikt się nie spodziewał tak spektakularnego sukcesu. My oczywiście nie będziemy tutaj zgadywać wyników wyborów, chociaż dominująca pozycja tej dwójki, czyli Luli i Flavio Bolsonaro jest oczywista. Sondaże dają przewagę raz jednemu, raz drugiemu, ale te dwie strony to jest taki spór dzielący Brazylię praktycznie na Na pół i to dzielący coraz ostrzej, dodam tylko, wrócimy jeszcze do tego i do tej politycznej rozgrywki, że ojciec Flavio Bolsonaro, dawny prezydent, siedzi obecnie w więzieniu, został skazany na 27 lat, a z drugiej strony mieliśmy też takie etapy, kiedy to Lula przez 580 dni siedział w więzieniu, więc brazylijska polityka nie szczypie się w stosowanych środkach wobec abonentów.

I sam sobie strzelił w tym w kolano trochę. Ponieważ oczywiście to wpłynęło i wpływa na amerykańską gospodarkę, ale też dlatego, że Lula zrobił tutaj genialną rzecz, bo powiedział Brazylijczykom, patrzcie co robi Trump, my musimy walczyć o naszą Brazylię, o to, żeby to było suwerenne państwo i tym samym Tak podejrzewam, ale to też się odbija właśnie w przewidywaniach wyników wyboru, że zyskał sobie jakiś tam procent elektoratu Jaira Bolsonaro i konsekwencji Flavio Bolsonaro. My jesteśmy silni, suwerenni, taka godnościowa. Tak, tak. A co ciekawe, to tak naprawdę to chyba chodzi o to, że Brazylijczycy bardzo szybko, bardzo sprawnie i masowo przerzucili się na płatności PIX, co jest odpowiednikiem polskiego blika, więc amerykańskie firmy jak Visa czy Mastercard straciły bardzo dużo pieniędzy z tego małego procenta, które pobierały za te płatności.

To jest chyba jakaś wspólna melodia wszystkich ostatnich większych wyborów. To samo mieliśmy przecież w Kolumbii niedawno, gdzie naprawdę tygrys, bo tak lubi o sobie myśleć kandydat, który okazał się zwycięzcą, głównie na tym słowie bezpieczeństwa i wykreowaniu zagrożeń też, bo pokazywała się całą kampanię za szybą kuloodporną. Chciałbym porozmawiać o tym, z czym będzie musiał się mierzyć nowy prezydent Brazylii, nieważne kto ten urząd obejmie. No i w toku przygotowań do tego Globalnego Popołudnia rozmawialiśmy bardzo dużo o niewolnictwie. No i mi się wydawało i I pewnie wielu z was też się wydawało, że niewolnictwo jednak jest pieśnią przeszłości w takim kraju jak Brazylia, tymczasem w ogóle nie. Jest aktualnym bardzo tematem, więc zacznij opowiadać tę historię, bo myślę, że ona może być części z nas zupełnie nieznana.

No to właśnie wtedy 80% wszystkich osób zabitych przez policję to były osoby czarnoskóre. A też statystycznie osoby właśnie czarnoskóre zarabiają o 30% mniej niż osoby białe na tych samych stanowiskach, więc oczywiście, że to dotyczy tego, co obecnie się dzieje w Brazylii i to też dobrze jest widoczne w kampanii wyborczej, tak wracając tutaj do Luli, bo Lula tutaj rzeczywiście Ma spore sukcesy i to jest jego elektorat. Za jego prezydentury liczba osób właśnie ciemnoskórych zwiększyła się trzykrotnie na uniwersytetach i w ogóle jakby wszystkie takie polityki społeczne Luli pomogły

Wyjść milionom Brazylijczyków z biedy. Biedy, która właśnie głównie dotyczy osoby ciemnoskóre. Co więcej, Lula utworzył Ministerstwo do Spraw Równości Rasowej i Ministerstwo Ludów Rdzennych. A tymczasem Flavio Bolsonaro, nie mówiąc już o Jair Bolsonaro, prowadzi politykę, która właśnie udaje, że osób czarnoskórych w Brazylii nie ma. Zresztą jego elektorat, jego najbliższe otoczenie to są białe elity. Ludzie też mocno związani, tacy konserwatywni, związani z Kościołem Ewangelickim. Moglibyśmy tutaj przytoczyć bardzo wiele cytatów wypowiedzi Jaira Bolsonaro na temat tego, że osoby indígenas, osoby rdzenne nie będą stawiać warunków.

A tam to jest po prostu na porządku dziennym. Te same firmy, które to europejskie firmy produkują na rynek brazylijski, więc tam to jest zupełnie o inne stawki toczy się gra. I teraz pytanie do ciebie, co ci rdzenni ludzie, te społeczności rdzenne mogą w tym momencie zrobić? Czy tam trwa jakaś intensywna Czy czarna większość ma swoich reprezentantów w polityce? Lula jednak zastanawia się, jak w tym momencie wygląda dyskusja o Amazonii w Brazylii. To jest bardzo interesujące, bo tutaj jest tyle problemów i myślę, że Amazonia doskonale odzwierciedla w ogóle całą Brazylię i zresztą wpływa gospodarczo, klimatycznie na cały kraj.

A co ciekawe i co przerażające, to za czasów prezydentury Jaira Bolsonaro Fundaj został mocno ograniczony finansowo i też jeżeli chodzi o ludzi pracujących i będących na najwyższych stanowiskach, oni zostali podmienieni przez kolegów Jaira Bolsonaro, co właściwie było zielonym światłem dla tych, którzy nielegalnie wydobywają złoto i że można zabijać ludzi zamieszkujących w Amazonie. To się poprawiło za czasów Luli, ale ja myślę, że ciężko sobie w ogóle coś takiego wyobrazić, a to jest ogromny, ogromny problem. Błędem byłoby myślenie o Amazonii tylko w kontekście lasu i przyrody, ale też tylko w kontekście politycznym.

To jest takie miejsce, które miesza wszystko i po prostu każda siła Która tam występuje musi zostać wzięta pod uwagę. Staramy się jakoś w tym Globalnym Popołudniu ugryźć temat, ale jest ogromny. Tak jak ten las robi niesamowite wrażenie. Na szczęście za Luli udaje się go dużo mniej wycinać niż miało to miejsce za Bolsonaro. Pytanie, co wydarzy się po wyborach? Opowiadamy o rozmaitych problemach, bogactwach i sukcesach tego kraju wielkiego, potężnego. I niesłychanie ważnego też dla światowej przyrody, klimatu, no bo trzyma pieczę nad najważniejszym lasem na świecie, nad ogromnym jego obszarem. Mówię oczywiście o Amazonii.

I czy, powiedz mi, przez ostatnie cztery lata prezydentura Luli coś zmieniła tutaj na lepsze? Tak, no zdecydowanie tak. Jakby ten obszar wycinki się zmniejszył, nawet jakieś kamery satelitarne to potwierdzają i że ta wycinka w tych takich najbardziej nefralgicznych miejscach zmniejszyła się o 12%, co może się wydawać mało, ale tak naprawdę to jest sukces. Ale tutaj Lula też jest pełen skrajności. Są w nim dwa wilki, ponieważ jeden właśnie walczy o środowisko i wspiera ludy zamieszkujące Amazonie, ale z drugiej strony wpadł na, w cudzysłowie, genialny pomysł wydobycia ropy naftowej u łyścia Amazonki.

To się nazywa fos du Amazonas. Więc on mówi o tym, że dobra, jakby i tak my chronimy, To może tak kawałek weźmy i tam będziemy wydobywać ropę, bo musimy jakoś finansować te wszystkie programy socjalne. To może tak. Ja jeszcze chciałem dodać, że ten spadek-wycinek to nie jest tylko zasługa i geniusz Luli. Oczywiście też pewna determinacja polityczna jest i wola polityczna w Brazylii jest zupełnie inna niż za Bolsonaro, ale to też na przykład jest pośrednio efekt Nature Restoration Law wprowadzonego przez Unię Europejską, która między innymi reguluje też i nakłada mocniejsze ograniczenia na importowane drewno. I na produkty rolne, które nie mogą pochodzić z terenów objętych wylesianiem.

Temat dla korzystania sztucznej inteligencji w tych wyborach To jest jedna z takich rzeczy, które teraz za prąd, gdy my tu rozmawiamy, zaprząta uwagę brazylijskich mediów, łącznie z takimi personalizowanymi spotami, gdzie kandydat się zwraca tak po imieniu, opowiadałeś mi o takich Tak, że wchodzisz na media społecznościowe i na przykład mówi do ciebie Flaviu, cześć Krzyśku, słyszałem, że byłeś w Estonii, a teraz coś tam. I za dużo czytasz artykułów o Luli. No właśnie, a co u Luli? Legenda polityki. Któreś wybory już nie pamiętam, przepraszam cię, które wygrał z rekordowym poparciem w historii w ogóle wyborów prezydenckich na świecie.

Kończył swoją drugą kadencję z największym poparciem w ogóle na świecie. Takiego poparcia to nawet nie miał Mandela w RPA. Niesamowite. Cytując klasyka z polskiej polityki, to w takim razie Lula jest mężczyzną wartym poznania, skoro tak kończył króliwską kadencję. No ale nie kończy. Ma już 80 lat i zabiera się do czwartej kampanii prezydenckiej. W jakiej formie jest Lula? No on osobiście w doskonałej, jak zawsze, jest pełen werwy i wigoru. I no rzeczywiście wszystkie te takie potyczki Bolsonarów jakoś umie przekuć na własną korzyść. No zobaczymy, kto na niego zagłosuje, ale na pewno cieszy się bardzo dużym zaufaniem wielkiej ilości społeczeństwa brazylijskiego.

No i tak jak wspominałam, on pomógł, jakby jego programy pomogły wielu osobom wyjść ze skrajnej biedy. To nawet tak, że 7 milionów Brazylijczyków weszło do klasy średniej za jego prezydenturę. I na przykład stworzył jakby jego gabinet, tak? 22 miliony nowych miejsc pracy. I jakby ma takie sukcesy. Na swoim koncie, ale jak to się przełoży, no to tak naprawdę myślę, że ten miesiąc, który nas dzieli od wyborów, pokaże co będzie. Oczywiście liczy na to, że te wybory zakończą się na pierwszej turze, no ale poprzednio też tak miało być. Jak patrzeć dzisiaj na sondaże to mało, to jest prawdopodobne. Jakby analizować dzisiejsze sondaże, te najnowsze, do których się dokopaliśmy, no to stan na początek września jest taki, że pierwszą turę wygrałby Lula z kilkuprocentową przewagą nad Flaviem Bolsonaro.

Natomiast druga tura jest na ostrzu noża i to pokazuje każdy jeden sondaż i tak pewnie już zostanie i dopiero jak już Brazylijczycy w tej drugiej turze zagłosują, jeśli do niej dojdzie, To będziemy znać nowego prezydenta Brazylii. A może to będzie ten Augusto Cury? A może ten z poradników? Może trzecia droga? Może psychiatra? Może jednak chodźmy do psychiatry. Niezależnie kto, no gdyby to był Lula, to raczej nie, ale gdyby to był Flavio, to te wybory mają jeszcze jedną taką osobistą stawkę dla losu Bolsonarów. I na koniec chciałbym, żebyś jeszcze tutaj opowiedziała, co z tatą, bo tata Bolsonaro obecnie odsiaduje 27 lat w więzieniu za zorganizowanie zamachu stanu, kiedy po wyborach w 2022 roku, które wygrał Lula, był taki zwany szturm na Brazylię, taki odpowiednik brazylijski szturmu na Capitol 6 stycznia.