Lądy i oceany (klasa 5 SP)

Lądy i oceany na Ziemi. Ziemia, czyli nasza planeta, w dużym uproszczeniu ma kształt kuli. Nie jest ona jednak idealną kulą, ponieważ w wyniku ruchu obrotowego jest delikatnie spłaszczona na biegunach, a raczej wybrzuszona na równiku, ale różnica ta w porównaniu do rozmiarów planety jest naprawdę niewielka.

W ten sposób południk zerowy i 180 stopni dzielą nam naszą planetę na dwie półkule, wschodnią i zachodnią. Oprócz linii pionowych na Globusie, tych łączących dwa bieguny, zauważycie też, że znajdują się tam linie poziome, które biegną wokół naszej planety. O ile każdy południk miał tą samą długość, to jeżeli się przyjrzycie tym poziomym liniom, to zobaczycie, że ich długość jest różna. Równoleżniki, bo tak nazywają się te linie, przecinają południki pod kątem prostym, a najdłuższym z nich jest równik.

Przebiega on dokładnie w połowie odległości między jednym a drugim biegunem. Z ważniejszych równoleżników należy zapamiętać także zwrotniki. Jest ich dwa. Na półkuli północnej znajduje się zwrotnik raka. Na półkuli południowej znajduje się zwrotnik koziorożca. Bardzo ważne są również koła podbiegunowe, których również wyróżniamy dwa. Koło podbiegunowe północne i koło podbiegunowe południowe. Równik pełni jeszcze jedną ważną funkcję. Dzieli nam naszą planetę na dwie półkule.

Wszystkie punkty, które znajdują się na północ od niego, czyli patrząc na mapę w górę od równika, Będą mieć szerokość geograficzną północną, czyli znajdują się na półkuli północnej. Z kolei punkty znajdujące się na południe od równika, czyli patrząc na mapie, będą to punkty znajdujące się w dół od tej linii, będą znajdować się na półkuli południowej, czyli będą mieć szerokość geograficzną południową. Omawiając położenie kontynentów, warto pamiętać o półkulach, bo jest to najprostszy sposób, w jakim możemy podać położenie interesujących nas miejsc na planecie.

Wokół kontynentu, który rozłożony jest wokół bieguna południowego, czyli Antarktydy, rozciąga się Ocean Południowy. Natomiast wokół bieguna północnego znajduje się ocean arktyczny. Kontynentów na naszej planecie wyróżniamy siedem. Zdecydowanie największym z nich i również takim, na których znajdziemy wiele innych rekordów, takich jak najwyższy szczyt, największe i najgłębsze jezioro, będzie Azja. Drugim pod względem wielkości kontynentem jest Afryka, którą przecina zarówno równik oraz południk zero stopni.