Jak przestać chrapać? dr n. med. Robert Wendt

Czy ty też masz takie przekonanie, że chrapanie jest czymś normalnym i po prostu niektórzy tak mają, że chrapią? Otóż jeżeli tak, to jesteś w błędzie, dlatego że okazuje się, że chrapanie zawsze ma jakąś przyczynę i zazwyczaj wymaga konsultacji z lekarzem. Chrapanie nie jest normalne i o tym właśnie rozmawiam z moim dzisiejszym gościem. A moim gościem jest Robert Wendt, otolaryngolog. Dzień dobry. Dzień dobry, witam. Powiedz na wstępie, czy chrapanie jest czymś normalnym? Czy każdy z nas chrapie? Chrapanie nie jest zdecydowanie normalne. Jest to objaw najczęściej jakiegoś zaburzenia, czy to anatomicznego, czy choroby, a czasami nawet poważnych spraw takich jak nowotwór. Też może być to objaw nowotworu. Ale czy to jest tak, że każdy z nas na pewnym etapie będzie chrapał?

Czy są osoby, które nigdy nie chrapią, bo po prostu nie? Bo zakładam, że pewnie nawet jakiś taki okres przeziębienia czy takie sytuacje, No, podejrzewam, że po spożyciu dużej ilości alkoholu itd. Czyli, że nie ma takiego chrapania bez przyczyny, tak? Ale okazyjne chrapanie czy będzie problemem? Czy to jest normalne, że właśnie okazyjnie czasem sobie tu chrapniemy? Oczywiście, już mówię. Tak. Myślę, że nie ma osób, które nigdy w życiu nie chrapały. Są osoby, które okazyjnie rzeczywiście przy takich sytuacjach jak wymieniłaś, przeziębienie po spożyciu większej ilości alkoholu, mogą chrapać i będą chrapać. Alergijcy często, jest to jakiś dodatek do tej alergii, że po prostu jak nos się zatyka to chrapią.

Niemniej zawsze jest to jakaś przyczyna. To nie jest tak, że ktoś nie chrapie i chrapie, bo po prostu jest zdrowy i chrapie tak, bo to taka jego uroda. Nie lubię tego stwierdzenia. Nie ma czegoś takiego jak chrapanie jako typ urody. A jaki jest w ogóle tak, zaczynając od początku, mechanizm chrapania? Co to w ogóle jest to chrapanie? Chrapanie to tak, to jest tak naprawdę, jakbyś sobie wyobraziła strunę w gitarze, którą wprowadzisz w drganie, ona wydaje dźwięk. To podobnie jest z chrapaniem. Po prostu na skutek zaburzonego przepływu powietrza, który jest spowodowany różnymi przeczytami, o których pewnie zaraz powiemy, po prostu tkanki, które są w gardle, w krtani, w podniebieniu, one wpadają w drgania.

A takie substancje sprężyste, w tym przypadku ciało, Po prostu jak wpada w drgania, to wydaje dźwięk. I to jest właśnie tak naprawdę chrapanie. W takim razie jakie najczęstsze przyczyny chrapania są i z jakimi ty się najczęściej spotykasz w swoim gabinecie, które dominują, a które są rzadkością, ale właśnie też mogą powodować to chrapanie. Zacznijmy sobie może od tych takich najczęstszych. Najczęściej spotykam się z osobami, które chrapią, bo np. mają skrzywioną przegrodę nosa. Są otyłe. To jest jedna z bardzo częstych przyczyn chrapania. Co jeszcze? Dodatkowo to już jest jakby skutek tej skrzywionej przegrody nosa. Mają wiotkę i przerośnięte podniebienie miękkie w gardle. To jest jakby wtórna przyczyna często do problemów z nosem.

Jak skrzywiona przegroda nosa, powiększone małżowiny w nosie, czyli te takie poduszeczki w nosie, które znajdziemy i one ogrzewają powietrze. W przebiegu zaburzonego przepływu powietrza One po prostu przerastają, produkują więcej płynu, to ścieka, powoduje stan zapalny w podmieniu, ono przerasta i to jakby są to takie najczęstsze przyczyny. Dalej, no to tak jak już wspomniałem na wstępie, mogą to być jakieś zmiany o charakterze guzów w nosie, na przykład. Najczęściej są to polipy w nosie, to jest choroba, przewlekłe zapalenie zatok powoduje, że rosną w nosie polipy i one mogą powodować chrapanie, bardzo często to powodują. Inna taka przyczyna To są np. urazy nosa, gdzieś po wypadkach komunikacyjnych nos się złamał, skrzywił, nie było operacji korygującej tego nosa.

To również może powodować chrapanie, aczkolwiek to już jest rzadsza przyczyna. Kolejna przyczyna to u dzieci, ale też się zdarza u dorosłych, przerośnięty migdałek gardłowy. Ten trzeci migdałek, który bardzo często mamy do czynienia jako laryngolodzy, ale rodzice swoich dzieci też często mają z tym problem, to jest właśnie przyczyna chrapania. I migdałki takie podniebienne, które mamy w gardle po bokach, one również jak przerastają, powodują chrapanie. To są takie bardzo częste przyczyny. Inne przyczyny, to takie z pogranicza laryngologiczno-ortodontycznego, to są właśnie zaburzenia budowy twarzoczaszki. Jeżeli jest cofnięta żuchwa na przykład, co jest wrodzoną cechą tak naprawdę anatomiczną, różnorodność taka anatomiczna, to też poprzez to, że zapada się język, może powodować chrapanie.

Inna przyczyna, bo jest ich naprawdę dużo, to właśnie też u osób otyłych, przerost nasady języka. To powoduje po prostu, że drogi oddechowe się zamykają, powodują nawet bezdech senny, ale objawia się to właśnie głównie chrapaniem. Ok, no jest tego trochę, ale to jak przychodzi do gabinetu laryngologa osoba, która mówi, że zaczęła chrapać, że kiedyś nie chrapała, a teraz zaczęła chrapać, to od czego tutaj zaczynasz? Załóżmy, że to nie jest osoba otyła, no bo to będzie widać na pierwszy rzut oka i podejrzewam, że najszybciej, najłatwiej będzie zlokalizować tę przyczynę. Zgodnie z tym, że to nie jest osoba otyła, to jak tutaj wygląda dalej to postępowanie diagnostyczne? Wiesz co, na początku zawsze jest tak, najczęściej przychodzi partner lub partnerka z tak zwanym współspaczem.

Ja tak zawsze mówię współspacz, bo to jest wiązana transakcja z tym chrapaniem. Przychodzą właśnie z tym problemem. Najważniejsze w moim przypadku jako laryngologa to jest badanie laryngologiczne. Chyba, że pacjenci kontaktują się ze mną jeszcze zanim zgłoszą się do gabinetu, to na początek robimy takie badanie snu, poligrafię snu, która monitoruje ten sen przez jedną, dwie noce, dzięki czemu zapisuje różne parametry, takie jak utlenowanie krwi, dźwięk chrapania, czy są te bezdechy, czy ich nie ma, jak porusza się klatka piersiowa, no jest trochę tych parametrów, akcję serca. I wtedy pacjentowi mówię, zrobimy to badanie, proszę się do mnie zgłosić z wynikiem i wtedy możemy rozmawiać dalej, co robimy. A to badanie snu, ta osoba bierze jakiś sprzęt do domu i w domu, to takie badanie się odbywa?

Czy ta osoba musi gdzieś się położyć, spać do jakiejś kliniki snu? Tak, już ci mówię, jest kilka możliwości. Zorganizowałem coś takiego, że pacjenci, którzy np. chcą zrobić to badanie, mogą to zamówić na mojej stronie internetowej. Kurier dostarcza im urządzenie, dostałem instrukcję jak to założyć, zakładają to, śpią w tym urządzeniu, no i wtedy wyniki przychodzą do mnie, umawiamy się czy to na wizytę online, jeżeli ktoś jest z daleka i wtedy mówię co dalej robimy, lub na wizytę taką stacjonarną, to wtedy łączę już to z tym badaniem laryngologicznym. Także to jest takie podstawowe badanie. Czasami jest taka sytuacja, że to badanie snu trzeba zrobić w takiej klinice snu jak mówisz. To jest tak zwana pełna polisomnografia, która jest po prostu bardzo skomplikowanym badaniem, bo taki pacjent jak się kładzie do tego łóżka szpitalnego jest podłączony do miliona kabli po prostu, bo to jest EEG i klatka piersiowa i

Wszystkie możliwe parametry organizmu, które są monitorowane przez całą noc, ale to w takich wyszczególnionych przypadkach trzeba to zrobić. W takich standardowych przypadkach, gdzie podejrzewamy właśnie bezdech senny i jest to chrapanie uporczywe, to wystarczy taka poligrafia snu, którą można zrobić w domu. Nie jest to tak skomplikowane badanie. Okej, no dobra, no dobra, to mamy w takim razie, bo tak tutaj wyszłam słowom, mamy to badanie. Jakie to kolejne kroki tej diagnostyki? Tak, dalej oceniamy sobie w takim badaniu laryngologicznym, jak wygląda drożność dróg oddechowych u pacjenta. Tutaj właśnie szukam takich rzeczy, o których mówiłem, tych przyczyn, czyli sprawdzam sobie nos, gardło, krtań, oceniam taką kamerą, taką... Fiberoskopem. To jest taka kamera na takim sznurku, powiedzmy, na taki giętki wężyk. w którym sobie oceniam to nosogardło, czy nie jest przerośnięty migdał, rozmawiam z pacjentem jakie ma objawy, sprawdzamy czy ma takie objawy jak taka wzmożona senność dzienna i taka nasza rozmowa i jak już wiemy co wyszło w tym badaniu plus wiemy jak wygląda badanie laryngologiczne, jak wygląda drożność dróg oddechowych

No to wtedy sobie planujemy leczenie i dalsze postępowanie. Jeżeli nie było jeszcze zrobione to badanie, a pacjent zgłasza ewidentne objawy, że mocno chrapie, albo żona, mąż mówią, że chrapanie jest totalne, nie oddycha w nocy, zasypia w ogóle, w każdej możliwej sytuacji, no to wtedy właśnie w tym momencie kieruje na to badanie i wykonujemy to badanie snu. A jak z tym bezdechem sennym? Bo tutaj padł temat właśnie tego nieoddychania w nocy. Czym jest ten bezdech senny? O nim się też coraz więcej mówi, bo to ma też przełożenie... No raz, że z tego co rozumiem, to jest zagrożenie życia, natomiast to też ma przełożenie właśnie na to samopoczucie w ciągu dnia, na to uczucie zmęczenia po tym, co się dzieje w nocy. To też może powodować wybudzanie i sen fragmentaryczny.

No ale właśnie, przede wszystkim jest zagrożeniem dla zdrowia i życia. Co to jest w ogóle bezdych senny i skąd się bierze? Kto jest na niego właśnie narażony i ostatecznie jak sobie z tym radzić? Tak, bezdech senny to jest rzeczywiście bardzo poważny problem. Taka, powiedzmy, formułka czym jest bezdech senny mówi, że po prostu jeden epizod bezdechu sennego to jest zaprzestanie oddychania na co najmniej 10 sekund z towarzyszącym spadkiem utlenowania krwi, czyli saturacji. To jest taka formułka, taka najbardziej sucha amerykańskiego towarzystwa badań nad senem. Generalnie chodzi o to właśnie, że są te pauzy, które powodują odtlenowanie krwi. Teraz to jest jeden epizod. Zakłada się, że do 5 bezdechów sennych na godzinę snu, czyli bezdechów takie całkowite, wyłączenie oddychania lub takie spłycenie oddychania na tyle, że ta saturacja spada, do 5 na godzinę snu uśredniając przez całą noc, to jest taka granica normy, bo trzeba było znaleźć punkt odcięcia.

Każda ilość powyżej 5 to już jest patologia. I teraz tak, rekordziści, których mam spośród moich pacjentów, potrafią mieć tych bezdechów na godzinę snu 60 do 80. Obrazowo można powiedzieć, że praktycznie nie oddychają w ogóle. Spadki saturacji w czasie takiego snu dochodzą nawet do 60%, czyli jak norma jest 92% tlenu we krwi, to u takiego pacjenta z bezdechem sennym tego tlenu może być 60-70%, co jest bardzo niebezpieczne. Dodam, żeby zobrazować problem. że jeżeli w szpitalu, gdzie też pracuję, jakiś pacjent miałby takie spadki saturacji na parę minut, to my już wzywamy anestezjologa i zastanawiamy się, czy nie trzeba pacjenta położyć na oddział intensywnej terapii. To tak, żeby porównać tą skalę problemu.

No ja tak porównuję, tak lubię takie obrazowe porównanie tego bezdechu sennego do tego, że ten sen to jest tak, jakby ktoś nas torturował. Jak są takie filmy sensacyjne, które się oglądało w latach 90-tych bardzo dużo i tam jest taka tortura, że się budzi takiego torturowanego non stop w kółko, non stop w kółko. Mniej więcej tak to wygląda, tylko że tutaj nie jest to światło albo hałas, tylko po prostu przestanie oddychania. Wspomniałaś o tym fragmentowaniu snu. Jako autorka takiej fajnej książki, która już do mnie leci zresztą, zamówiłem już. Dziękuję. Wiesz doskonale, że jeżeli ta architektura snu jest zaburzona, nie wchodzimy w ten sen głęboki, nie ma tych remów albo one są zaburzone, Przez takie mikrowybudzenia jak bezdech senny to po prostu nie wysypiamy się. Do tego jak dodamy to, że w każdym epizodzie takiego bezdechu sennego nasza nercza, nasz organizm wytwarza takie ilości adrenaliny, że po prostu nie ma siły.

Co to jest cepap, to pewnie poruszymy jeszcze ten temat. I była taka kłótnia. Jest w tym dużo prawdy. Od niedawna laryngolodzy w ogóle zajmują się tak dość całościowo tym snem, bo zarówno leczą operacyjnie, jak i nieoperacyjnie. I faktem jest, że jeżeli ktoś ma bezdech senny, zwłaszcza centralny, bo mamy dwa rodzaje tego bezdechu, centralny i obturacyjny. I jeszcze mieszany, ale to już takie drobne szczegóły. Centralny i obturacyjny, tak. W przypadku obturacyjnego bezdechu sennego, to my jako laryngolodzy możemy troszkę pomóc operacyjnie. Tutaj bardzo pomoże dieta, Jeżeli to jest nadwaga i te leczenie takie przyczynowe bardzo tutaj możemy uskuteczyć, ale jeżeli jest to bezdech centralny, to nie ma siły.

Jakiej byśmy operacji nie zastosowali, czego byśmy nie zrobili, to tak naprawdę nie pomożemy pacjentowi. Może będzie trochę mniej chrapał po tych naszych ingerencjach w gardle, Ale bezdech będzie miał taki sam jak miał, będzie niewyspany, a niestety zoperowanie bez odpowiedniej kwalifikacji zamyka nam pewne drogi leczenia takiego centralnego bezdechu sennego. Dlatego to jest bardzo ważne, żeby rozróżnić skąd to chrapanie się bierze i czy to aby nie jest bezdech senny, który jest dużo bardziej groźny. Ale te centralne jak się leczy? To jest właśnie ta proteza powietrzna CPAP. To jest taka sprężarka jakby powietrza, która jest naładowana elektroniką i ona po prostu na podstawie odpowiednich algorytmów wyrównuje ciśnienie w drogach oddechowych, żeby się po prostu ten układ oddechowy nie zatrzymywał i żeby się nie zapadały te drogi oddechowe.

Bo centralny bezdech senny to jest coś takiego, jak mamy receptory oddechowe, które wyczuwają, jakie jest stężenie dwutlenku węgla. W naczyniach to głównie jest tutaj kłębka szyjnego. I tam jest zaburzone po prostu przewodzenie tych impulsów nerwowych, które pobudzają to oddychanie. I po prostu są takie wyłączenia oddychania. Dopiero mózg łapie, że kurczę, coś za mało tlenu. No i wtedy pobudza tą adrenalinę, tam inny obszar mózgu pobudza drugą część, to jest taka kaskada i wtedy pacjent się wybudza i znowuż śpi trochę lepiej i znowuż ta cała kaskada następuje. Także to jest zaburzenie neurologiczne. Często je obserwujemy u osób, które chorują na układ nerwowy, np. są po udarach, mają SM, czyli to stwardnienie rozsiane lub inne zaburzenia takie neurologiczne.

Czy to jest taka maszyna, którą się ma w sypialni i taka osoba śpi z takiej maski? O to chodzi, tak? Tak, to jest tak właśnie. Ta maska, niektórzy pacjenci na to tak mówią słodko, słonik. Ok, to tak, to kojarzę, faktycznie widziałam to kiedyś właśnie u pewnej właśnie bardzo otyłej osoby, że właśnie kojarzę, że z czymś takim spała i w tej sytuacji ta redukcja masy ciała też byłaby rozwiązaniem czy nie? Jeżeli mamy do czynienia z bezdechem sennym, to często są mieszane bezdechy senne, trochę obturacyjnego, trochę centralnego, takich osób po tyłach, to rzeczywiście to jest redukcja masy ciała, uważa się, że każde zredukowanie masy ciała o 10%, teraz tak mówię trochę z pamięci, musiałbym dokładnie sprawdzić,

powoduje znaczącą redukcję tego współczynnika bezdechów sennych. Jak mówię o tym współczynniku, to jest taki współczynnik AHI i to jest taki skrót od apnia, hipopnia, indeks i to jest właśnie to 5 bezdechów, 10, 15, 30. I rzeczywiście nawet mam pacjentów, którzy mimo stosowania różnych diet, pracy z dietetykiem w pewnym momencie zostali zakwalifikowani do leczenia bariatrycznego, operacji żołądka. Dr Robert Wendt. n. med.

Robert Wendt. n. med. Robert Wendt. To jest ważne, kompleksowe napisy. Tutaj jeszcze może wtrącę, bo potem pewnie zapomnę. To jest też takie zamknięte koło, takie sprzężenie zwrotne, bo osoby, które mają bezdech senny, generalnie mają zaburzenia łaknienia. Z powodu tam zaburzeń na linii grelina, leptyna, podzwórze. Przez to jak śpią źle, Jedzą więcej, więcej śmieciowego jedzenia, to napędza im otyłość. I jak leczymy bezdech senny i nawet pacjenci otyli mają ten CPAP, czasem nawet na okres tego leczenia, redukcji masy ciała, nawet mówię weźmy ten CPAP, spróbujcie z tą dietą, próbują i wtedy rzeczywiście łatwiej jest im to kontrolować.

To jest taki dodatek w tym leczeniu. No tak, no bo to się robi takie kolejne błędne koło. Tych błędnych kół dookoła snu jest właśnie wiele. No samo to, że się w ogóle nie wysypiamy, to już zwiększa ochotę na te takie fast foody, no tłuste, słodkie i to wszystko, co takie jest bardzo smakowite i sprzyja jedzeniu za dużo. Każdy z nas tego doświadcza po prostu. Ja dyżuruję w szpitalu, zresztą każdy z moich kolegów lekarzy, z kim bym porozmawiał, to po takim ciężkim dyżurze po prostu dzień później to się tam opychaliśmy zawsze batonami, chipsami i innymi takimi rzeczami. Wiadomo, trudniej jest się oprzeć wtedy, rzeczywiście. Jasne, no w ogóle tak, no właśnie temat pracy zmianowej jest tematem zawsze mówię trudnym, bo są niezbędne osoby, które będą na nocną zmianę pracowały, pracowali, właśnie m.in. lekarze, którzy są, jakby nie pracowali w nocy, no to by było ciężko w społeczeństwie generalnie, gdyby tylko w dzień przyjmowali, prawda?

No a z drugiej strony, no jednak to praca na nocną zmianę, wiadomo, że No właśnie to takie kłody pod nogi czasem rzuca, chociażby właśnie w kontekście tej diety i tej trudności w trzymaniu zdrowego stylu życia tak zwanego. Do czego może doprowadzić ten bezdech senny? No bo rozmawialiśmy o tej fragmentacji snu, o tym, że może powodować po prostu niewyspanie się i przemęczenie. Jakie są jeszcze zagrożenia, zwłaszcza jeżeli przez długi czas mamy bezdech senny i albo z tym nic nie robimy, albo nie jesteśmy jego w ogóle świadomi? To trzeba podzielić właśnie na takie codzienne życie i zagrożenia takie stricte medyczne. W codziennym życiu to jest właściwie wszystko co nam się kojarzy z niewyspaniem to tak naprawdę będzie też dotyczyło bezdechu sennego.

Tutaj taka ważna uwaga, bo ja sam jestem maniakiem takiego zdrowego snu. I to jest coś takiego, że tak, ile byśmy tej higieny snu nie wprowadzali, czego byśmy tam nie zmieniali, jak nie zrobimy tej podstawowej takiej właśnie, nie ogarniemy tego chrapania bezdechu itd., to niestety to nic nam nie pomoże. Bo ta higiena ona jest bardzo ważna i bardzo dużo można zmienić, jak się dba o te wszystkie rzeczy, o których na pewno piszesz w tej książce, aż się nie mogę doczekać. Ale to trzeba zawsze o tym pamiętać, że jak wprowadzimy te zmiany, a i tak nie ma poprawy, to trzeba pójść w kierunku diagnozowania, leczenia tych problemów z oddychaniem w czasie snu i innych tam przyczyn medycznych. I teraz tak, jesteśmy po prostu zmęczeni na maksa. Nawet bardziej jak niewyspani, bo Takie przypadki, bo też opisuję czasem na moim profilu, też wydaję książkę, w której też o tym będę pisał, przypadki pacjentów, którzy to już są skrajności wręcz.

Miałem jednego pacjenta, który po prostu w czasie rozmowy biznesowej zasnął, rozmawiając z partnerami. Cierpiał na potężny bezdech senny i po prostu rozmawiając tak jak my teraz rozmawiamy, tak jakby miał narkolepsję, po prostu wziął i zasnął. To są takie już skrajne przypadki, ale się zdarzają. Jedną z podstawowych pytań w takim formularzu przesiewowym na temat bezdechu sennego właśnie jest takie pytanie, jaka jest szansa, że zaśniesz podczas rozmowy. I ja często widzę, jak pytam pacjentów, którzy tylko chrapią, mają lekki ten bezdech, to jak słyszą to pytanie, to tak się trochę zaśmieją, mówią, o co chodzi w ogóle, nie, no jak. Ale jak są osoby, które mają rzeczywiście ciężki bezdech senny, to od razu widać, on tak się zastanowi, zawsze ten pacjent albo pacjentka się zastanowi, no zdarza się. No i także jest to rzeczywiście problem.

I to jest takie życie codzienne, to wpływa na nasze życie w społeczeństwie, w pracy i tak dalej. Druga ważna rzecz, to za tym idzie duże niebezpieczeństwo, prowadzenie pojazdów. Wypadki samochodowe. Gdzieś tam policzono w Stanach, że bodajże 30% wypadków jest spowodowanych właśnie niewyspaniem się, głównie przez ten bezdech i tak dalej. To jest taka sfera społeczna, gdzie nie zapamiętujemy, jesteśmy tacy Druga sprawa to są medyczne problemy, takie stricte medyczne. Bezdech senny i bardzo mocne chrapanie też jest udowodnione, że wpływają na nadciśnienie tętnicze, choroby serca, Arytmia, wzmożone ryzyko udaru, cukrzyca.