02:00 Fakty

Usłyszał od uczestników nasz reporter Paweł Konieczny. Fakty ze świata medycyny. Nowa szczepionka na czerniaka może być podawana pacjentom w drugiej połowie przyszłego roku. Chodzi o innowacyjny preparat, który niemal do zera może znacząco zmniejszyć ryzyko przerzutów. Jest to obecnie jedno z najmocniej komentowanych w świecie medycyny odkryć naukowych. W pracach biorą udział też polscy badacze. Nasz reporter Michał Dobrołowicz rozmawiał z profesorem Piotrem Rutkowskim oraz z kierownikiem Międzynarodowego Centrum Badań nad Szczepionkami Przeciwnowotworowymi profesor Natalią Marek-Trzonkowską o tym, na jakim etapie są obecnie badania nowego preparatu. Niedawno zostało ukończone badanie kliniczne fazy IIb, czyli to jest takie badanie, które ocenia skuteczność leczenia, nie tylko bezpieczeństwo.

Oczywiście to jeszcze nie jest koniec tych badań klinicznych, niemniej jednak wyniki na ponad 100 pacjentach przeprowadzone pozwalają nam wierzyć, że to jest dobry kierunek. Przede wszystkim jest to szczepionka personalizowana, czyli jest ona dobrana indywidualnie dla każdego pacjenta. Jest w taki sposób bardzo powiedzmy szczegółowy dobierana, ponieważ wyszukiwane są konkretne mutacje obecne w nowotworze chorego. Później na podstawie tych mutacji produkowane jest mRNA, które będzie znajdował się w szczepionce i następnie to mRNA znajdzie się w szczepionce, podawane jest choremu i w organizmie chorego produkowane są te zmutowane antygeny i

Są one prezentowane później przez komórki kładu immunologicznego i aktywują odpowiedź przeciwnowotworową. Ta szczepionka była podawana już osobie, która usłyszała diagnozę Czerniak? Tak, to są osoby, które są kwalifikowane do tego badania, to są osoby z awansowanym stadium Czerniaka, też często z przerzutami, ale po chirurgicznym usunięciu guza i w momencie włączenia do badania nie mają one nowotworu w swoim organizmie. Można powiedzieć, że to są osoby jednak, rozumiem, chorujące. No tak, są osoby świeże powiedzmy po usunięciu nowotworu w trakcie leczenia, bo otrzymują nie tylko szczepionkę przeciwnowotworową, otrzymują również lek, który ma za zadanie odblokowanie działania układu immunologicznego.

To jest też już znany lek, też nazywany immunoterapią. To jest przeciwciało, które hamuje punkty kontrolne układu immunologicznego. Tutaj mówimy o szczepionce mRNA. Wielu osobom, laikom, kojarzy się to z pandemią. To jest ten typ szczepionki, o którym sporo dowiedzieliśmy się. Wiele osób zastosowało właśnie w czasie pandemii koronawirusa. Technologia produkcji jest właśnie taka, jak ta, którą zastosowano do produkcji szczepionek przeciwko SARS-CoV-2. No ale oczywiście antygeny są zupełnie inne. Są dostosowane do nowotworu, nie do wirusa, ale rzeczywiście myślę, że pandemia ułatwiła rozwój tych szczepionek. Na razie mówimy o szczepionce dla osób chorujących na czerniaka, ze zdiagnozowanym czerniakiem, czy tylko dla tej grupy? To badanie kliniczne, o którym rozmawiamy, tak, dotyczy tylko czerniaka, niemniej jednak takie szczepionki można opracować dla każdego innego nowotworu, który rzeczywiście wykazuje jakieś unikatowe cechy i mutacje, a takich nowotworów jest masa.

Jak pani profesor przewiduje, jakie mogą być te kolejne kroki? Czy to może być nowotwór płuc, czy to może być nowotwór piersi, czy inne typy nowotworu? Co pewne, myślę, że pierwszym w kolejności będzie nowotwór płuc, ponieważ podobnie jak czerniak, on ma bardzo dużą liczbę mutacji, ponieważ jest wywołany np. przez dym papierosowy, który jest mutagenem, tak? Tak samo jak czerniak też jest wywołany przez promieniowanie ultrafioletowe, więc myślę, że to są takie nowotwory bardzo immunogenne, teoretycznie przynajmniej, i tutaj jest stosunkowo łatwo znaleźć odpowiednie antygeny szczepionkowe. Patrząc praktycznie i próbując przewidzieć przyszłość, jaki może być kolejny krok, jeśli chodzi o tę szczepionkę? Na razie badania kliniczne. A kiedy ta szczepionka może być szerzej stosowana? Mówimy o miesiącach? Nie wiem, myślę, że to jest bardziej pytanie do osób zaangażowanych w to badanie kliniczne i do firmy, która prowadzi te badania.

Tu nie ma. Tu nie ma. Ta szczepionka jest superbezpieczna. Bo szczepionki mRNA rzeczywiście mają bardzo dobry profil bezpieczeństwa, co już wiedzieliśmy ze szczepionkami na COVID. No i jeżeli to będzie sprawdzone, będzie rejestracja, a później oczywiście będzie proces refundacyjny, plus jeszcze firma musi mieć, przygotować całą logistykę na świecie, musi przygotować fabryki. To nie jest takie proste, bo my jak zaczynaliśmy badanie kliniczne, to na początku wiedzieliśmy, ile musieliśmy sami razem ze sponsorem tego badania, firmą Moderna i MSD przezwyciężyć przeszkód organizacyjnych, logistycznych, żeby

Ten okres przygotowania szczepionki i właściwej oceny materiału był jak najszybszy. A oprócz tego firma musiała mieć wydolność swoich rzeczywiście fabryk, żeby wyprodukować nawet na potrzeby badania kliniczne. A badanie kliniczne to było tysiąc stu chorych. Jeżeli popatrzymy, ile jest czerniaków na świecie, na świecie jest około 330 tysięcy zachorowań na czerniaki rocznie. Z czego niestety Umiera mniej więcej jedna czwarta na świecie, co oznacza, że tak naprawdę to jest grupa pacjentów, którzy są potencjalnymi kandydatami. To są tysiące pacjentów i dlatego jeszcze chwilę, ale ja myślę, że tutaj wszyscy