01:00 Fakty

Na zegarach pierwsza, czas na najnowsze Fakty w RMF FM. Zapraszam, Katarzyna Podraza. Polska centrum serwisowym dla amerykańskiego uzbrojenia. Chce tego prezydent Karol Nawrocki. Jeden bilet kolejowy z Warszawy do Brukseli. Pracują nad tym unijne instytucje, ale to wcale nie takie proste. Wnętrza dolnośląskich szpitali zmieniają się dla najmłodszych pacjentów. Ten projekt zrodził się z potrzeby serca. Prezydent Karol Nawrocki proponuje, by w Polsce zostało ulokowane regionalne zaplecze serwisowe dla amerykańskiego sprzętu wojskowego. Powiedział o tym podczas polsko-amerykańskiego szczytu gospodarczego w Nowym Jorku.

Polska jest na to w pełni gotowa. Potrzebujemy, żeby strona amerykańska uznała serwis i współprodukcję za pełnoprawną część współpracy przemysłowej, a kierunek jest już przetarty, bo dwie ostatnie umowy międzyrządowe dotyczyły właśnie obsługi i szkoleń, a nie zakupu Po drugie zbudujmy razem regionalny hub gazowy oparty na amerykańskich dostawach. Polska już dziś odbiera amerykański gaz i część z niego odsprzedaje dalej. Rozbudowa naszych terminali LNG pozwoli robić to na skalę całego regionu, a to oznacza dla amerykańskiego dostawcy rynek większy niż sama Polska. Podkreślał prezydent Nawrocki, który wraz z małżonką Martą Nawrocką przebywa z wizytą w Stanach Zjednoczonych w związku z sesją Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku.

Na 13 lat więzienia Sąd Okręgowy w Łodzi skazał matkę, która nowo narodzoną córkę owinęła w torbę foliową i zostawiła w pustostanie w dzielnicy Bałuty. Noworodek przeżył, bo płacz dziecka usłyszał przypadkowy przechodzień. O szczegółach wyroku sądowego dziennikarka RMF FM Agnieszka Wyderka. Sąd nie miał wątpliwości, że Ewelina P. chciała zabić swoją nowonarodzoną córkę, bo włożyła dziecko do reklamówki, zawiązała torbę na dwa supły i porzuciła w pustym, nieogrzewanym budynku w połowie kwietnia. Sędzia uzasadniając wyrok zauważył, że matka ukrywała ciążę i nie miała zamiaru wychowywać córki, bo w ogóle nie przygotowywała się do narodzin dziecka. Nie miała nawet podstawowej wyprawki dla noworodka. Ewelina P. przed sądem przyznała się do winy, ale odmówiła składania wyjazdu.

Obrońca oskarżonej nie wyklucza apelacji od tego wyroku. Jeden bilet kolejowy z Warszawy do Brukseli lub z Krakowa do Madrytu. Unijne instytucje pracują nad wprowadzeniem specjalnego systemu oraz aplikacji, dzięki której możliwe będzie podróżowanie po Europie dzięki jednemu zakupowi. Co obecnie stoi na przeszkodzie, by taki bilet wprowadzić? O szczegółach reporter RMF FM Paweł Konieczny. Jak powiedzieli mi europosłowie, największym problemem jest ustanowienie odszkodowań w razie opóźnień kolejowych, gdy na przykład z tego powodu nie zdążymy na przesiadkę na kolejne połączenie. Przewoźnicy będą mieli swoje propozycje i na pewno wyzwaniem będzie rozliczanie się między spółkami europejskimi i kolejowymi. Mówił mi europoseł Dariusz Joński, ta zmiana porównywalna jest z...

Przy optymistycznym założeniu Komisja Transportu i Parlament Europejski mają zakończyć pracę nad wprowadzeniem wspólnego biletu kolejowego do 2027 roku. Paweł Konieczny. Białe, surowe ściany w części dolnośląskich szpitali przejdą do historii. Samorząd województwa łączy siły z Akademią Sztuk Pięknych we Wrocławiu, przeznaczając milion złotych na projekt Pomaluj Mój Świat. Na oddziałach, gdzie leczeni są najmłodsi, mają powstać przyjazne, kolorowe przestrzenie. Ten projekt zrodził się z potrzeby serca. Ci, którzy spędzili choć dwa dni w przestrzeniach szpitalnych ze swoim dzieckiem, wiedzą doskonale, jak ważna jest przestrzeń, która je otacza. Wiem, że kolorem nie zmienimy diagnozy, ale zmienimy sposób, w jaki przeżywamy to leczenie.

Projekt jest pilotażowy. Zaczynamy od czterech dolnośląskich szpitali. Dwa we Wrocławiu, dwa na Dolnym Śląsku w Obrzychu oraz w Jeleniej Górze. Opowiadała Magdalena Piasecka, inicjatorka projektu i radna województwa. Wyniki i zwycięskie projekty zostaną zaprezentowane 30 września podczas sesji sejmiku województwa dolnośląskiego. Srebrny medalista zimowych igrzysk olimpijskich w Mediolanie Władimir Semiruni martwi się o rodziców mieszkających w Rosji. Władek przyjął nasze obywatelstwo, nauczył się języka i ułożył sobie życie w Polsce, ale rodzice musieli zostać w Jekatyrenburgu. Co u nich? Jak się trzymają? Jaka ta sytuacja też jest w Rosji? Czy ich jakoś uderzyło to, że Ty wyjechałeś i zostałeś reprezentantem Polski?

Nie, rodzice to nic nie uderzyło. Bardziej to przez tą wojnę teraz. Przez tą wojnę, że już tam problemy z paliwem to i że to, nie wiem, nie zatankować auto. Bardzo mi się to martwi. Czasem jak to pokazują, że tam drony już tam dolatują do nich, to no straszne to wygląda. Jak się teraz żyje w kraju Putina? Władimir Semiruni opowiada o tym w rozmowie z naszym dziennikarzem Cezarym Dziewiszkiem, a więcej na rmf24.pl. Fakty, opinie, komentarze. Wracamy teraz do porannej rozmowy w RMF FM. Paulina Henik-Kloska, minister klimatu i środowiska, była gościem Tomasza Terlikowskiego. Zacznijmy od pytania prezydenta Olsztyna. Dlaczego niektóre opakowania wciąż nie są objęte systemem koalicyjnym szklanym? System kaucyjny będzie rozszerzany, ale czekamy, żeby on się też ukształtował pod wymagania i oczekiwania obywateli, bo tak naprawdę ten system musi być wygodny dla nas.

I w samym tylko sierpniu wprowadzono dodatkowych 5 tysięcy, na rynku pojawiło się 5 tysięcy dodatkowych punktów automatycznego odbioru opakowań. To widać, że powoli ten rynek się też wysyca, jest coraz wygodniejszy. Mam nadzieję, że za tym pójdzie też niezapychanie się automatów i wtedy będziemy mogli mówić o rozszerzaniu. Jeśli chodzi o wygodę, to jeden konkretny przykład. Dostajemy kwitek, prawda? Możemy go oddać, nawet jedna z sieci wydłużyła jego obowiązywanie. Kłopot polega na tym, że ten kwitek mniej więcej po kilkunastu dniach wyblaknie kompletnie. W związku z tym, jeśli ktoś nie odbierze od razu pieniędzy, to już ich nie odbierze. To jest forma przechowywania. Musimy pamiętać, żeby ten kwitek, bo to jest każdy paragon. Najpierw mamy nosić w worku, a później mamy przechowywać w ciemności.

Chodzi o to, żeby ludziom ułatwić życie. Jeżeli pan kupuje spodnie i ma pan dwuletnią gwarancję na te spodnie, to musi pan przez dwa lata również mieć paragon na te spodnie, żeby móc je odnieść do sklepu, jeżeli się przedwcześnie podjął. Wszystkie kwitki mają tę samą zasadę działania, czy to za butelkę, czy za spodnie. Oczywiście, że ten system można doskonalić i będziemy to robić, natomiast przypomnę, że to jest wolna gospodarka. Tak został ukształtowany, że nie ja kształtuję ten system, tylko operatorzy. Ale operatorom jest wygodniej, jak my wrzucimy butelki i odbierzemy pieniędzy, to jest jasne. Bardzo ważna, nie no, nie jest wygodnie, bo te pieniądze do operatora nie trafiają, one muszą być zainwestowane w gospodarkę w obiegu zamkniętym.

Natomiast co do bardzo ważnego pytania bodajże tam prezydenta Olsztyna czy prezesa jakiejś olsztyńskiej spółki prezydenta. System rozszerzonej odpowiedzialności producenta, tak, powinien być wprowadzony przez naszych poprzedników równo z systemem Wy już rzodzicie 3 lata, więc mogliście to też zrobić. Nie, ja wiem, tylko było zawsze przeciąganie liny między biznesem a samorządami, jak on ma być ukształtowany. Myśmy od zera zaczynali te negocjacje, ale jest na końcówce uchwały ścieżki rządowej ustawodawczej i za chwilę, mam nadzieję, trafi do Sejmu. Za chwilę? To znaczy kiedy? Powinien naprawdę lada dzień. Lada dzień, to znaczy w tym tygodniu, w przyszłym?

Nie, lada dzień powinien trafiać na Radę Ministrów. On był bodajże na ostatnim komitecie spraw europejskich rozpatrywany. Na najbliższą Radę Ministrów, czy na jeszcze następną? Sprawdzę panie redaktorze i odpowiem przy najbliższej wizycie. A kiedy będą możliwe w Sejmie już obrady na jego temat, głosowanie? Na pewno w tym roku. Na pewno w tym roku to jest nasz priorytet. Pytanie jeszcze o te straty, które ponoszą. Niemniej właśnie, tu trzeba dołożyć jeszcze jedną ważną informację. Samorządom, ale także producentom grożą gigantyczne kary za niezrealizowanie celów recyklingu, zwrotu opakowań wprowadzonych na rynek, bo mamy w tym roku cel do zrealizowania 77%, a ten, który był realizowany w żółtych

W żółtych pojemnikach to było 40%. Chcemy, by system kaucyjny dał nam szansę na zrealizowanie tych celów wyższych 77%, by ani producenci, ani samorządy, a co za tym idzie nasi mieszkańcy nie płacili tych kart. Pytanie kluczowe brzmi, no rzeczywiście słyszymy, zarówno z Olsztyna, jak i z Krakowa są ogromne straty. 9,5 miliona, wprowadzono nowy system, no i teraz miasto traci. Jak traci miasto, to tracą mieszkańcy. I tak jak wejdzie rozszerzona odpowiedzialność producenta, to momentalnie te koszty przejdą na producentów, a oni też... Ale my rozumiemy, że to dopiero w przyszłym roku zacznie działać, no bo to nie wcześniej. Robię co mogę, żeby jak najszybciej, gdyby była większa wola, współpraca i zawieranie kompromisów właśnie między samorządami a biznesem, ten system dawno temu by działał.

No ale biznes chce zarabiać. Może się wycofamy. Francja podjęła decyzję, że nie wprowadza, opóźnia. Portugalia wprowadza w tym roku system kaucyjny, Wielka Brytania w przyszłym roku. Kraje wszystkie mają cele recyklingowe do... No Francja jest trochę większa niż Portugalia, niż Wielka Brytania oczywiście. Ale nieważne, każdy chce po pierwsze mieć ten efekt... No nie każdy, bo Francja nie chce. Za chwilę pewnie, no mają trudną sytuację polityczną. My też. My też mamy trudną sytuację polityczną. Chyba nie taki jak Macron prezydent. Natomiast jeżeli chodzi o sytuację z systemem kaucyjnym, to on przede wszystkim jest narzędziem do tego, żeby przestał nas zaśmiecać plastik. I Polacy to widzą. Plastik nie zaśmieca naszych lasów, łąk i jezior. Panie ministrze, Polacy mówią, staliśmy się śmieciarzami, chodzimy z tymi workami.

Dwa, trzy, cztery worki. Worki plastikowe, trzeba to dźwigać. Ale rozumie pan, że jeżeli można przynieść pełną, ciężką butelkę wody do domu, to odnieś ją przy następnych zakupach do sklepu. To jest dużo lżejsze i mniejsze. Ale nie przynosimy jednej butelki. Pani doskonale o tym wie. Przynosimy całymi workami. To jak ktoś obsługuje system kaucyjny, to ja już nie narzucam, nie zamierzam pisać na ten temat ustawy. Jestem raczej, podchodzę do tego dość wolnościowo i uważam, że deregulacja jest jednak ważna. Ale nie jest wolnościowo, bo musimy je odnosić. Bo wolność jednej osoby kończy się tam, gdzie wkraczamy w wolność drugiej osoby, zanieczyszczając plastikiem właśnie lasy, wody, które potem tworzą efekt mikroplastiku, który trafia też nawet z pożywieniem na nasz taryf i skodzi naszemu życiu i zdrowiu. To jest oczywiście prawda, tylko możemy wyrzucać do śmietników, a nie do sklepów koniecznie to odnosi.

Ale właśnie do śmietników nie trafiały. Przypomnę, że w żółtych pojemnikach... To miały być kary i te kary też działają. Nie działały. Ten system segregacji działał od lat i mieliśmy raptem 40% zwrotów, a mamy cel 77%, a w przyszłym roku jeszcze wyższy. A jaki? No on rośnie tam do 80% i wyżej i my musimy zapewnić, żeby obywatele nie płacili zbędnych cen. A jaki mamy w tym roku? Jak szacujemy? Ile mamy? 77? 78? Pan dobrze wie, że mamy dynamiczną sytuację w logistyce, bo okres lata wiąże się ze zwiększonym zużyciem napojów i na jesień będzie można zrobić jakieś pierwsze podsumowanie, ale uważam, że ten cel 70-77% jest do uchwycenia.

Usłyszał Tomasz Terlikowski od Minister Klimatu i Środowiska Pauliny Henik-Kloski. Kolejną część tej rozmowy usłyszycie w Faktach o 2. Już teraz zapraszam na nie w imieniu Mateusza Boszka. Ja dziękuję za uwagę. Życzę wam spokojnej nocy. Radio Muzyka Fakty. RMF FM.