#12 | Lasy Państwowe - na czym polega praca leśnika?

Hej, ja jestem Weronika Świder, a to są EKOploty. EKOploty, EKOploty. Podcast wydawany przez portal zielonagospodarka.pl. Moda, sztuka, ekotrendy. Moim dzisiejszym gościem jest Sławomir Forystek, przedstawiciel Lasów Państwowych i dzisiaj porozmawiamy sobie o tym, kim jest leśnik. No i może tutaj więcej pan Sławomir nam opowie. Dzień dobry Pani, dzień dobry Państwu. Z wyuczonego zawodu jestem leśnikiem i ten zawód też na co dzień wykonuję. Bardzo często zadają pytanie osoby, czym ten leśnik się zajmuje. Oczywiście w różnych kręgach różnie jest postrzegany, natomiast myślę, że tak ogólnie na to wszystko spoglądając, można by powiedzieć, że

Na pewno gospodarowaniem powierzonego majątku trzeba powiedzieć sobie, że gospodarujemy lasami w całej Polsce i musimy się pochwalić oczywiście tym, że tych lasów w Polsce, różnej własności, nie tylko państwowej, jest w Polsce Prawie 30%. Oczywiście dążymy do tej średniej europejskiej, która wynosi 33%. Czyli jest całkiem nieźle w Polsce, można powiedzieć. Tak, jak najbardziej. Tutaj śledząc historię, zaraz po wojnie, kiedy ustalono obecne granice naszego kraju, lasy w Polsce były na powierzchni 21%.

Przez ten okres doszliśmy do 30%. Zalesiono prawie 9% powierzchni kraju. Oczywiście przeznaczono na te zalesienia te grunty najmniej korzystne dla rolnictwa, czyli te gleby najsłabsze, ale na nich drzewa jak najbardziej bez problemu są w stanie sobie poradzić. Państwo jakby po prostu zajmują się opieką wszystkich lasów, które są w Polsce. W sensie można tak powiedzieć, że Gospodarujemy w tych lasach. Na czym ta gospodarka polega? Oczywiście też na opiece, ale też na pobraniu pożytku, natomiast również na ochronie tych zasobów leśnych w zmieniającym się klimacie. Czy obserwują Państwo na dużej skali te zmiany klimatu właśnie teraz w lasach?

Czy zaczynają być już tak widoczne, czy to jest jeszcze takie raczej nie do końca obecne? Tak, jak najbardziej widać te zmiany w lasach. My jako leśnicy widzimy to przede wszystkim po zmianie gatunków. Tutaj takim znakomitym przykładem jest świerk, który lubi taki klimat chłodny, zimny, taki kontynentalny. Natomiast wiadomo, klimat nam się ociepla. Ten świerk występujący u nas tutaj na południu kraju, ale również na północnym wschodzie, Wycofuje się od nas. Po prostu na tych granicach swojego występowania wycofuje się w bardziej dla niego korzystne rejony, czyli chłodniejsze.

Ta sezonowość pracy właśnie wynika z tych pór roku. Myślę, że musielibyśmy gdzieś znaleźć ten początek tej pracy. Za ten początek przyjmiemy oczywiście tą powierzchnię leśną, którą posadzimy, odnowimy. W tym momencie tu przede wszystkim sadzimy wiosną, troszkę rzadziej jesienią, drzewka w miejsce, gdzie wcześniej drzewostan został pozyskany do celów gospodarczych. To nowe pokolenie jest oczywiście pewną wymianą lasu ustępującemu staremu drzewostanowi. Wprowadza się nowe młode pokolenie, oczywiście dostosowane do siedliska i wymagań tych drzewek.

Nie wszędzie każde drzewko posadzimy. Tutaj królowa naszych lasów, sosna, ona bardzo lubi takie tereny piaszczyste, słoneczne. Natomiast już dąb, tereny, gdzie gleba musi być żyzna, no i dosyć wilgotna. Mamy jeszcze buka, również gleby żyzne, natomiast na pewno nie jakieś podmokłe. Tereny bagniste, tutaj olsza. Oczywiście różne gatunki mają różne wymagania i wiedza leśnika pozwala na posadzenie konkretnych drzew dostosowując do tego mikrosiedliska tak mówiąc wprost. Tutaj w tym okresie, zaraz po tej wymianie, głównie pan bada te obszary, gdzie można je posadzić, te drzewa?

Taka ciekawostka, w polskich lasach Co minutę sadzi się tysiąc drzew. Oczywiście, całych, corocznie w lasach państwowych sadzi się 500 milionów drzewek, gdzie właśnie średnia daje tysiąc drzew na minutę. No to to jest imponujące. Jest to bardzo, bardzo duża ilość. No i co roku w to nowe, młode pokolenie wprowadza się na oczywiście części powierzchni tak, aby w perspektywie Wielu lat ta struktura wiekowa tych drzewostanów była oczywiście zróżnicowana. Nie możemy mieć jednego wieku, czy jednego gatunku.

Na pewno trzeba bardzo, bardzo mocno dbać o to najmłodsze pokolenie. No po to, żeby ono nam po prostu wyrosło. To jeśli chodzi o ten najmłodszy drzewostan, ale równorzędnie prowadzone są oczywiście w lasach prace gospodarcze, które mają za zadanie oczywiście na przykład ochrona lasu przed owadami. Również te młode drzewka, a nie tylko młode, W różnym wieku każdy ma swojego jakiegoś owada, który chętnie go zje. No i zabezpieczenie lasu przed owadami. Na przykład te młode posadzone drzewka przed takim szeliniakiem sosnowym trzeba wykładać takie pułapki, w które ten owad się nam łapie.

Brudnicę mniszkę też, to jest motyl, który, sam motyl nie jest Zagrożenie male gąsienica już i owszem, no i musimy złapać te owady, żeby po prostu, początkowo oczywiście w celach prognostycznych, natomiast jeśli zacząłby występować jakaś gradacja, no musimy mocniej wtedy zadziałać. Także czy tutaj ochrona lasu przed wystąpieniem gradacji ze strony owadów, bo te owady są, są częścią oczywiście środowiska i dopóki nie występują jako gradacja, są bezproblemowe. To jeśli chodzi z ochrony lasu oczywiście przed owadami.

Natomiast jesteśmy tutaj w terenie, gdzie jest bardzo duże zagrożenie pożarowe. Bardzo dużo ludzi tutaj jest. W ogóle od dziecka wiemy, że las rośnie długo, płonie szybko. Przez ten okres, szczególnie takich suchych wiosen, okres lata, jesieni, każdy leśnik zobligowany oczywiście jest do tego takiego zapobiegania pożarom, do tej takiej prewencji, jeśli chodzi o te tereny, na których gospodaruje. Oczywiście to są czy piesze patrole, to są dyżury przeciwpożarowe, natomiast takie zabezpieczenie tych lasów przed pożarami Często można spotkać, chodząc po lesie, widzimy takie wysokie wieże obserwacyjne.

Na tych wieżach jest osoba, która cały czas monitoruje dookoła ten las i wypatruje pojawiającego się dymu. W tym momencie oczywiście ta osoba widząc dym zgłasza na jakim azymucie ten dym wystąpił i tam wysyła się jednostki straży pożarnej. No i oczywiście też my jako leśnicy posiadamy w swoich zasobach agregaty, gdzie jesteśmy w stanie też oczywiście do tego pożaru Pojechać, natomiast nieodzowną tutaj pomocą jest pomoc straży pożarnej. I czy to z lądu, czy stosuje się również do ugaszania, do gaszenia pożarów.

99% pożarów występujących w naszej strefie klimatycznej pochodzi z przyczyn ludzkich. Ten 1% to jest oczywiście, zostawiamy go na jakiś tam piorun czy jakieś wyładowania atmosferyczne czy inne, ale bardzo duży procent pożarów jest niestety z przyczyn ludzkich. Właśnie też słyszałam dużo o tym, że głównie to podpalanie traw, które później się rozprzestrzeniają i chyba nawet tam jakieś miały wchodzić ustawy, które miały to zaostrzać. Tak coś mi się kojarzy w tym. Wypalanie traw w ogóle to jest taki, oczywiście na styku pole, las. Osoby chcące czy użyźnić ten teren, co oczywiście jest błędne.

Próbują wypalać traw powodując tym samym bardzo duże szkody w środowisku. Pamiętajmy, że w tej trawie żyją również inne organizmy, które pożyteczne również dla nas są. Także wypalanie traw to jest bardzo niedobry kierunek i musi być mocno piętnowanie. Czyli następnie mamy jesień. Jesień, tak, mamy jesień. No jesienią w tym lesie nie tylko my sobie żyjemy, gospodarujemy. Gospodarują również sobie zwierzęta. Taką późną jesienią musimy zabezpieczyć te nowe, młode pokolenie przed zwierzyną, która chciałaby ją zjeść.

Mówimy tutaj o zwierzynie grubej, jak jeleniowate, prawda? Bardzo często jak będą Państwo chodzić po lesie, będziecie widzieć pomalowane sadzonki taką białą farbą. Oczywiście to nie jest żadna farba, która szkodzi. To jest farba, która ma za zadanie odstraszyć. Jest to taki repelent, który powoduje, że zwierz, jak jej spróbuje, ona jest niesmaczna, jest kwaśna, ma trochę piasku. W górach bardzo często stosuje się również wełnę owczą. Tutaj szczególnie na jodłę i ta wełna owcza, poza tym, że zapach

Pozyskuje się, natomiast oczywiście każde wejście Czy leśnika, czy drwala na powierzchnię zobligowane jest ku temu, aby mocno popatrzeć, czy nie są te drzewa zasiedlone przez ptaki. Więc tutaj w tym momencie bardzo mocno, mocno nacisk jest na tą wizję na tej powierzchni, gdzie wchodzi drwal. Kto wycina te drzewa? Jak to wygląda? Czy jest jakaś wcześniej rewizja, które obszary mogą być? Jak wygląda ten proces w ogóle? Tutaj, jeśli chodzi o prace gospodarcze w lasach, wykonują je podmioty, które wygrały przetarg.

Prace zlecane są w ramach przetargów dla Film Leśnych. No i oczywiście tutaj ta firma leśna musi wykazać się zasobem ludzi, którzy wykonają te prace. Między innymi czy to drwal, czy operator za pomocą maszyny wycina drzewa. No jest to nieunikniona ta mechanizacja prac w lesie. No ona wynika z wielu czynników. Jednym jest po prostu brak ludzi do pracy. Okej, czyli jednak to musi być ten cały proces Tak, tak. Zmechanizowany w jakiś sposób. Mocno się prace w lesie mechanizują. Oczywiście tam, gdzie się da. Natomiast tak jak mówię, mechanizacja coraz mocniej działa.

Oczywiście trzeba powiedzieć o tym, że ta mechanizacja bardziej sprzyja przy niektórych gatunkach drzew. Na przykład sosna pozyskiwana taką maszyną jest Dużo łatwiejsza niż jakiś tam dąb czy... No też próbują, ale... ale... Także mechanizacja. Natomiast musimy sobie powiedzieć również o tym, że ten leśnik gospodarując tymi drzewostanami, gospodarując w tych lasach, oczywiście ma za zadanie, aby te lasy trwały. Ma za zadanie, żeby wymienić to pokolenie drzew, czyli te sadzenie, ale również ma za zadanie dostarczenie społeczeństwu surowca drzewnego.

Surowca drzewnego, który jest surowcem obnawialnym, uniwersalnym, no i ekologicznym. Tu oczywiście, jeśli spojrzymy Zawsze coś otacza nas z drewna. Odkąd człowiek pojawił się na świecie, korzysta z surowca drzewnego. Latamy w kosmos, a my korzystamy cały czas z surowca drzewnego. Jest to naprawdę surowiec wszechczasów i jako leśnicy staramy się oczywiście dostarczyć go społeczeństwu. A czy często dochodzi do takich nielegalnych wycinek? To już w tym momencie mówimy o oczywiście kradzieżach drewna. Tak, jak najbardziej zdarzają się. Natomiast ku temu powołana jest straż leśna i tu straż leśna też patrolując te lasy działa prewencyjnie.

Czyli państwo się bardziej tak opiekują i jakby planują właśnie te nasadzenia na tej zasadzie, a to są inne organy od takich... Oczywiście każdy leśnik jest też takim strażnikiem leśnym. Jestem oczywiście zobligowany ku temu, żeby o ten las dbać, natomiast no takim, takim, takim, tu straż leśna to jest, wiedziałem w tym oczywiście prym. Tak, każdy leśnik też tym strażnikiem jest, ale Ale do tego jak gdyby specjalnie jest jeszcze też wydzielona komórka straży leśnej. A mam takie pytanie, bo mi trochę leśnik, przynajmniej jak byłam mała, też kojarzył się z tym, że na przykład jak jest zima, to też karmi jakieś zwierzątka, w sensie co dawa niesianka. I czy to tak wygląda? Ja tutaj się troszkę jeszcze dodam i pewnie ten wizerunek jest jeszcze, że nosi strzelbę, prawda?

Tak, tak, tak. No to taki troszkę, ja bym to nazwał, no nie tak wygląda ten leśnik. Tak, tak to padnie, musimy go troszeczkę rozwiać. Leśnik na co dzień zajmuje się lasami, natomiast jako I teraz sprawa jest taka, że czy leśnik, czy pani, czy ktokolwiek wykonujący jakikolwiek zawód może zostać myśliwym. Oczywiście Musi ukończyć odpowiednie kursy, zakopsać się tam do koła owieckiego i może w tym momencie gospodarować tą zwierzyną, wykonywać polowania, polować, pozyskiwać tą zwierzynę.

Natomiast nie jest to obligatoryjne, że każdy leśnik jest myśliwy. Oczywiście w tych szeregach leśników znajdują się myśliwi, na przykład ja nie jestem. Jestem leśnikiem, zajmuję się lasem, natomiast nie zajmuję się, nie jestem myśliwym. Okej, czyli to są jakby zupełnie dwa różne pojęcia. Zupełnie dwa różne pojęcia. Natomiast z perspektywy leśnika, jak zajmuje się tą zwierzyną? No oczywiście na pewno musimy wiedzieć, jaką mamy zwierzynę na terenie. Zimą? Tak, oczywiście. Czy wykłada się jakieś drzewa zgryzowe? Cóż to jest? Jest to po prostu ścina się drzewa i zostawia je po to, żeby ten zwierz sobie przyszedł i poobgryzał tą korę z korony drzewa, bo ona wtedy jest tam zdecydowanie cieńsza, smaczniejsza.

No a później następuje na przykład wyróbka tego sortmentu drzewnego, no i zwierz ma pełny brzuszek. Okej, czyli w lesie pracuje leśnik, myśliwy, straż leśna i czy jest ktoś jeszcze, kto ma szeregi pewne? Tak, to na pewno. No ten drwal, który pozyskuje ten surowiec drzewny. Natomiast myśliwy tutaj... Nie nazwałbym tego pracą. Oczywiście jest to taką pracą etatową. Nie jest to praca na etat. Jest to bardziej pewne, nazwałbym, hobby, które na terenach leśnych, nie tylko leśnych, ale i na polach po prostu się praktykuje.

A ja mam w sumie takie pytanie, bo znajdujemy się na Kongresie Nowej Mobilności i Państwo dzisiaj właśnie z Lasów Państwowych rozdają sadzonki. I jakby, czy mógłby Pan w ogóle opowiedzieć o tym, że każdy może sobie tak zasadzić po prostu coś u siebie na przykład w ogródku? Jak to wygląda? U siebie w ogródku tak. Tutaj musimy powiedzieć sobie, że jeśli gdzieś dostajemy jakąś sadzonkę, czy kupujemy sadzonkę, musimy popatrzeć kto jest właścicielem gruntu na terenie, który będziemy chcieli obsadzić. No i tego uzyskać zgodę od tego właściciela. Lasy Państwowe w różnych akcjach takich promocyjno-edukacyjnych rozdają drzewka, no bo promujemy przez to tą taką wrażliwość społeczeństwa na tą zieleń, bo musimy sobie powiedzieć wprost, że

Ta zieleń, te drzewa, nie tylko całe lasy, ale pojedyncze drzewa są bardzo, bardzo dla nas ważne przy zmieniającym się klimacie. I każde posadzone drzewo na pewno będzie nam dawało złagodzenie tych postępujących zmian. Często się słyszy o takich akcjach różnych firm, że na przykład sadzimy drzewa tutaj, sadzimy drzewa tam. I tak się zastanawiam, bo gdzieś słyszałam taką opinię, że nie zawsze to jest dobre, że czasem sadzą drzewa w takich miejscach, które trochę naruszają to, co już tam jest. I nie wiem, jak się pan do tego odnosi? To znaczy, tu wrócę do tego, co powiedziałem. Najważniejsze to, kto jest właścicielem gruntu i to, jakie jest przeznaczenie tego gruntu.

Pytajmy, dopytujmy, bo rzeczywiście może zdarzyć się tak, że jeśli posadzimy to bez uzgodnienia, może spowodować to, że po prostu właściciel ma tego konkretnego gruntu jakieś inne plany i zniszczy nam te drzewka, wytnie. Także przede wszystkim, jeśli sadzimy, zapytajmy właściciela gruntu, czy tutaj możemy sadzić. Musimy po prostu odpowiedzialnie podejść do tego sadzenia. Odnośnie świadomości społecznej. Ludzie a las. Czy widać tą obecność ludzi bardzo? No na pewno w większych miastach tak. W sumie to jest takie trochę pytanie ciężkie, ale tak chciałabym zahaczyć właśnie. Powiem tak. Z tego co obserwujemy, myślę, że, znaczy jestem przekonany oczywiście, ludzie na nowo odkryli las.