Miłość w czasach zarazy - Grand Press Reportaż
[autopromocja] Dla słuchaczy Dużego Tematu miesiąc subskrypcji Onet Premium za darmo - wejdź na: https://premium.onet.pl/duzytemat Głośny, nagrodzony Grand Press, reportaż autorstwa Janusza Schwertnera, który poruszył opinię publiczną w Polsce. Historia Wiktora i Kacpra to opowieść o dorastaniu w cieniu kryzysu psychicznego, samotności i systemu, który nie zawsze potrafi reagować na czas. To reportaż o emocjach, które wymykają się prostym definicjom — o miłości, przyjaźni i granicach odpowiedzialności dorosłych wobec nastolatków w kryzysie. Zderzenie intymnej historii z instytucjami państwa tworzy obraz, który zostaje w głowie długo po wysłuchaniu. Lektorzy: Łukasz Hermanowski, Piotr Tarsa Realizacja: Jan Kwapisz / Nagrywarka Wydawca: Adrian Gronek-Liszka / Onet Audio Produkcja: Anita Rochalska / Onet Audio
Wiktor zdążył jeszcze zdać egzamin ósmoklasisty na 98%. Pochwalił się mamie i prosto ze szkoły pojechał rzucić się pod metro na stacji Centrum w Warszawie. 17 kwietnia 2019 roku. Warszawa. Stacja Centrum. Monitoring śledzi każdy ruch pasażerów metra. Na nagraniu widać, jak chłopak starannie zawiązuje jednego buta, potem drugiego, rozgląda się dookoła, aż w końcu widząc nadjeżdżający pociąg, spokojnie skacze pod pędzące wagony. Koła pociągu łamią mu fragmenty odcinka szyjnego, miednice, śledzione, żuchwę, rozrywają płuca.
Potem zbiera się długapiów. Przyjeżdża karetka, która zawozi go do szpitala, policja i pozostałe służby. Po dwóch godzinach sytuacja na stacji zostaje opanowana. W szpitalu chłopak walczy o życie. Ma na imię Wiktor. Autopromocja To jest duży temat w reportażu Onetu. Historie, które wymagają zatrzymania i zrozumienia. Więcej takich treści, w tym mój podcast Rachunek Sumienia, znajdziesz w subskrypcji Onet Premium. Wspieraj rzetelne i bezkompromisowe dziennikarstwo. Magdalena Rigamonti. 14 maja 2019 roku.
Niespełna miesiąc później monitoring rejestruje dziwne zachowanie innego młodego chłopca. Kacper przechadza się po stacji Metro Wilanowska w samych skarpetkach. Zgodnie z poleceniem motorniczy mają zachować szczególną ostrożność i na wszystkie stacje w Warszawie wjeżdżają z minimalną prędkością. Wiedzą, że chłopak znał się z Wiktorem i on też może rzucić się pod pociąg. W końcu spacerującego chłopca odnajdują policjanci. Podbiegają do niego i zaraz razem opuszczają metro.
Ci dwaj, jak oni się poznali? Na Żwirkach, kilka miesięcy wcześniej, mówi mama Kacpra. Tam bardzo się do siebie zbliżyli, a jak stamtąd wyszli, to już byli nierozłączni. Żwirki to szpital dziecięcy przy ulicy Żwirki i Wigury w Warszawie. Wrzesień 2017 roku. Wiktoria. Dwa lata wcześniej Wiktor to jeszcze Wiktoria. Ma 13 lat i właśnie rozpoczyna naukę w nowej szkole. Musi. Po reformie w jej podstawówce nie będzie siódmych i ósmych klas. Wiktoria jest typem wrażliwca. Ma artystyczną duszę. Na przerwach zamiast kręcić snapy lub rozrabiać z innymi dziećmi czyta książki. W czasie lekcji rysuje mangę.
Wolny czas spędza na montowaniu filmików anime. Co tu gadać? Tacy jak ona już po kilku tygodniach w klasie mają przechlapane. Od dzieci najczęściej słyszy, co tam mango zjebie. Widzi szydercze uśmiechy na każdym kroku. Mamę zapewnia, że nie chce znowu zmieniać szkoły i jakoś to wytrzyma, ale koleżance po cichu pod koniec roku szkolnego mówi, że chce się zabić. Wrzesień 2017 roku. Kacper. Kacper ma te same cechy co Wiktor, które na pewno nie są na te czasy. Delikatność i wrażliwość. Tak przynajmniej opowie o nim później Agnieszka, jego mama. Też uwielbia mangę. Nie lubi grać w piłkę.
Każe natychmiast jechać do Józefowa. Jak tam weszłam, to pomyślałam, że w takim miejscu można by nakręcić film o białoruskich albo ukraińskich psychuszkach z lat sześćdziesiątych, mówi Agnieszka. Widzi to, co wcześniej Justyna z Wiktorem. Rozwalające się łóżka, meble, brudne pościele. W wielu miejscach dostrzega pluskwy. Zwraca uwagę na jednego chłopca, na oko 9 lat. Biega po całym korytarzu, w kaftanie bezpieczeństwa i miękkim hełmie na głowie. Krzyczy i co jakiś czas piszczy jak kot. Z impetem wali głową o ścianę, a obok stoją niewzruszone pielęgniarki. Dla matki to jest podwójny szok. Widzisz to okropne miejsce, a równocześnie myślisz o tym, że twoje dziecko cały czas chce się zabić.
Chcesz iść w pasy? Chcesz iść w pasy? To najpopularniejsza groźba na oddziale dziecięcym. Innym razem po oddziale krząta się sanitariusz. Dziwny, na pierwszy rzut oka, upolował sobie jedną piętnastolatkę i bez skrępowania rzuca jej komplementy przy pielęgniarkach i innych dzieciach. Kacper zapamiętał, jak ciągle słyszała od niego, że jest śliczna i piękna i zawsze miała we wszystkim pierwszeństwo. Wszystkie dzieci szeptały, że coś między nimi może być. Kiedy indziej, pod prysznicem, tym samym, w którym wstydził się kąpać Wiktor podczas swojego pobytu w Józefowie, dochodzi do brutalnego pobicia jednej z dziewczynek. Pobiły ją dwie inne pacjentki. Przyjechała policja, karetka.
Sama poszła do fryzjera i obcięła włosy na krótko. Od razu przemalowała je na ciemny kolor. Chwila moment i już wyglądała jak chłopiec. a potem poprosiła, by zwracać się do niej męskim odpowiednikiem jej imienia. Tak stała się Wiktorem. O operacji korekty płci wcześniej sama przeczytała w internecie. Myślała o tym od dawna. W kobiecym ciele nie czuła się sobą. Wiedziała, że na operację na razie jest za młoda, ale to nie szkodzi. Poczeka. Ojciec Wiktora, który opuścił rodzinę niedługo po narodzinach dziecka, gdy dowiedział się o decyzji córki, stwierdził, że chyba ją popierd...ło.
Listopad 2018 roku. Wiktor. Wiktor jest już w ósmej klasie. Przychodzi do szkoły w nowym wydaniu. Dla kolegów jest mangozjebem, ale teraz także ciotą i pedałem. Klasowa grupa na Facebooku służy głównie do wyśmiewania się z niego. Wkrótce dostęp do niej będzie próbowała zdobyć prokuratura, szukając dowodów na uporczywe prześladowanie chłopca. Póki co Wiktor sam opuszcza grupę, a wcześniej pyta rozpaczliwie kolegów, czy sami chcieliby być traktowani tak, jak oni traktują jego. Członkinią grupy pozostaje Julka. Dla niej zmiana na Wiktora nie robi wrażenia. Mówi mu, żeby się nie przejmował, bo inne dzieci są głupie i niczego nie rozumieją. Ale Julka pokazuje mu, że wpisów jest coraz więcej, coraz bardziej okropnych.
On przejmuje się coraz bardziej. W szkole prosi, by zwracać się do niego Wiktor, ale nauczyciele konsekwentnie wyczytują z dziennika stare imię. Ma dość. W Sylwestra próbuje się zabić. Podcina sobie żyły. Przyjeżdża pogotowie. Jadą z mamą do szpitala na Pradze, na zszycie ręki, a później na oddział psychiatryczny, tym razem na żwirki i wigury. Tam poznaje Kacpra, który też ma swoje problemy. Listopad 2018 roku. Kacper. Kacper wychodzi z Józefowa. Zostaje wypisany z diagnozą nieprawidłowo budującej się osobowości. Wraca do domu, ale po pięciu dniach próbuje się zabić po raz drugi. Łyka cały zapas przepisanych mu leków na depresję.
Łączy je z miesięcznym zapasem lekarstw na cukrzycę, które znajduje w domu. Pogotowie zawozi go na żwirki i wigury. Pierwsze rokowania są złe. Cudem udaje się go uratować. Grudzień 2018 roku. Wiktor. Wiktor po bezustannym poniżaniu w szkole jest wyczerpany. Nim trafia na żwirki, poznaje Kacpra, odwiedza kilku lekarzy. Jedną panią psycholog bardzo polubił, szybko złapał z nią wspólny język, ale ona któregoś dnia wezwała Justynę i powiedziała jej, że syn w czasie spotkań rozmyśla o samobójstwie. W tej sytuacji, tłumaczyła jej, zanim Wiktor rozpocznie terapię, powinien jak najszybciej jechać do ośrodka i poddać się kilkumiesięcznej obserwacji.
Psychiatra, dr Andrzej Towalski, od początku im się nie podoba. Za pierwszym razem diagnozuje depresję, każe łykać lekarstwa. Krótko pogadali, jakoś poszło. W czasie drugiej wizyty, gdy Wiktor już bardzo przypominał chłopca, dr Towalski patrzy na niego jak na dziwadło. Rzuca, że i tak nie może zrobić operacji zmiany płci, bo jest niepełnoletnia. I że byłoby dobrze, gdyby najpierw spróbowała pieszczot z facetem, bo to przyjemna sprawa. Na koniec wyraża nadzieję, że może jeszcze kiedyś zmieni zdanie, bo jest piękną i delikatną dziewczyną. Na karcie pacjenta odręcznie wpisuje nową diagnozę. Wiktoria woli dziewczynki. Pod taką diagnozą przybija pieczątkę. Znów przepisuje leki, kolejną dawkę.
Grudzień 2018 roku, styczeń 2019 roku. Wiktor i Kacper. Kacper po przedawkowaniu leków zostaje na Żwirkach, tam gdzie po ostatniej próbie samobójczej nikt nie wyszedł do niego przez 8 godzin. Teraz w skrajnym stanie trafia na oddział psychiatryczny. Sylwestra dołącza do niego Wiktor, chwilę po tym jak podciął sobie żyły. Wtedy się poznają. Jest styczeń 2019 roku, 4 miesiące przed zdarzeniem w metrze. Autopromocja. Jeśli słuchasz dużego tematu, więcej takich historii znajdziesz w subskrypcji Onet Premium. Także mój podcast, Rachunek Sumienia. Rzetelnie, bez uproszczeń, bez kompromisów.
Nowy odcinek dużego tematu, co tydzień. Subskrybuj nasz podcast i bądź na bieżąco. Styczeń 2019 roku. Wiktor i Kacper. W szpitalu na Żwirkach lekarka prowadząca leczenie Wiktora podważa diagnozę doktora Towalskiego. Jej zdaniem Wiktor nie cierpi na depresję, ma zaburzenia adaptacyjne i cechy nieprawidłowo kształtującej się osobowości. Mimo to przypisuje mu seronil, silny antydepresant i to w zwiększonej dawce. Mama Wiktora nic o tym nie wie. Dowie się dopiero za kilka tygodni, gdy jej syn zostanie wypisany ze szpitala. Czemu dostawał lek na depresję, choć depresji nie miał? Tego nie dowie się nigdy. Seronil łykał też kacper podczas pobytu w Józefowie, a oprócz tego drugi lek – ketrel.
Oba lekarstwa kazał zażywać mu lekarz. Pięć dni po opuszczeniu oddziału chłopiec próbował popełnić samobójstwo. Wiktor, nim dojdzie do sytuacji w metrze, też dostanie receptę na ketrel w prywatnej poradni. Obaj będą faszerowani tymi dwoma lekami przez minimum kilka tygodni. Tymczasem ketrel to silny lek przeznaczony wyłącznie dla dorosłych. Stosuje się go na schizofrenię i w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej. Podawanie go dzieciom w sposób niekontrolowany, wbrew sugestiom Europejskiej Agencji Medycznej, może przynieść opłakane skutki na całe życie. Człowiek zachowuje się po nim jak robot, ma problemy z koncentracją, nawet przy najdrobniejszych czynnościach. Z kolei stosowanie seronilu można rozważyć tylko w przypadku depresji.
Wiktor zdiagnozowanej depresji nie miał. Badania naukowe wykazały, że podawanie tego leku osobom dorosłym, nie chorującym na depresję, zwiększa ryzyko samobójstwa aż dwukrotnie, a co dopiero dzieciom. Lekarka powiedziała mi tylko, że po ketrelu będzie mu się lepiej spało, wspomina Justyna. Ketrel i seronil to leki standardowo przepisywane dzieciom na warszawskich oddziałach psychiatrycznych oraz w prywatnych poradniach. Styczeń 2019 roku. Wiktor. Na oddziale Wiktor nie ma lekko. Pielęgniarki nie chcą zwracać się do niego męskim imieniem. Tłumaczą, że za dużo mają pracy, by zaprzątać sobie głowę takimi głupstwami. Znowu ma dość. Agnieszka, która przyjeżdżała na oddział często w tym samym czasie co Justyna, pamięta taką scenę.
Wychodzi z pokoju swojego syna i idzie korytarzem, gdzie dzieci leży tak dużo, że o niektóre można się potknąć. Wśród nich jest Wiktor. Nagle Agnieszka słyszy krzyk. Wiktoria, chodź tutaj. Patrzy na Wiktora i widzi, że chłopak się obruszył. Potem skonsternowana patrzy na pielęgniarkę i zwraca jej uwagę. Chyba Wiktor, nie Wiktoria. A pielęgniarka poirytowana, Wiktor, Wiktoria, w dupach się poprzewracało. I na odchodne, to jest dziewczynka, proszę pani, gówniara. Od stycznia do marca 2019 roku. Wiktor i Kacper. Na początku roku chłopcy zostają wypisani z oddziału.
Zaczynają nowy rozdział w życiu. Wspólny. Nie ma dnia, którego nie spędzają razem. Wiktor zakochuje się w Kacprze. Kacper jest jeszcze za młody, by tak do końca to zrozumieć. Na razie ma Wiktora za najlepszego kumpla i jest fajnie. W warszawskim kinie Świt odbywają się seanse filmów anime, na które w końcu mogą pójść razem. Chodzą też na łyżwy, z Justyną i Agnieszką spacerują nad Wisłą. Najczęściej spotykają się w domu Kacpra. Wygłupiają się, razem oglądają filmiki. Raz znajdują lalkę którejś postaci z bajki, nadają jej imię Zenek i śmieją się, że to ich syn. Są nierozłączni i śmieją się ciągle, jak to dzieci. W czasie wizyt u psychologów Wiktor nazwie Kacpra swoim chłopakiem.
Wspomni, że to dla niego stara się przestać okaleczać. Opowie też o swoim największym marzeniu – ślubie z Kacprem któregoś dnia gdzieś za granicą. Luty 2019 roku. Wiktor. Najgorzej jest w szkole. Po wyjściu ze szpitala Wiktor pojawia się w niej dwa razy. Potem błaga mamę, by nie musiał już tam iść nigdy więcej. Za każdym razem, gdy stamtąd wraca, myśli o samobójstwie. Justyna załatwia mu nauczanie indywidualne. Na pierwszej lekcji geografii nauczyciel pyta go, czy ma zwracać się do niego męskim imieniem. Wiktor przytakuje.
Jest wdzięczny i zszokowany, bo pierwszy raz ktoś z zewnątrz szanuje jego wybór. Na oddziale było inaczej. Nawet pani psycholog mówiła do niego Wiktoria. Podobnie lekarze i pielęgniarki, ale nauczyciel geografii to wyjątek. Dla pozostałych nauczycieli pozostaje dziewczynką. W walentynki nie wytrzymuje. Robi sobie nacięcia na przedramieniu i jeszcze raz jedzie na żwirki i wigury. Tym razem nie zostaje przyjęty, bo nie ma miejsc. W chwili przyjazdu Wiktora oddział jest przepełniony o 180%. Justyna panikuje. Bierze Wiktora do pani psycholog, z którą jej syn kilka miesięcy wcześniej złapał świetny kontakt. Ona patrzy na nich zdziwiona i pyta, czemu znów do niej przyszli. Tłumaczy jeszcze raz, że na terapię jest za wcześnie.
Wiktor musi jak najszybciej trafić na szpitalną obserwację, bo teraz jest w takim stanie, że nawet najdromniejszy kryzys, kłótnia z mamą czy z Kacprem, może doprowadzić do tragedii. Tylko, że żaden oddział w Warszawie Wiktora nie chce przyjąć. Marzec 2019 roku. Wiktor i Kacper. Któregoś dnia, późnym wieczorem, Kacper idzie odprowadzić Wiktora do metra. Długo nie wraca, więc Agnieszka zaczyna się niepokoić. Dzwoni. On mówi jej tylko, że jednak musi odprowadzić Wiktora aż do domu. po czym wyłącza telefon. To samo robi Wiktor. Nie ma z nim żadnego kontaktu. Agnieszka z Justyną są przerażone.
Obie w tym samym czasie wsiadają do samochodów i jadą na przystanek autobusowy, znajdujący się nieopodal domu Wiktora. Tam w końcu ich znajdują. Kacper jest roztrzęsiony, płacze. Mówi, że Wiktor chciał skoczyć pod metro. Dla matki usłyszeć, że twoje dziecko chce się zabić, to koszmar. To za każdym razem szok, mówi Justyna. Jest końcówka marca. Kolejny raz jadą do Józefowa. Justyna mówi lekarzom, że syn chciał się rzucić pod metro, ale znów nie ma zgody na przyjęcie go na oddział. W uzasadnieniu lekarze podkreślają, że Wiktor miał tylko jedną myśl samobójczą i że w trakcie konsultacji zaprzeczył, by w przyszłości miał zamiar odebrać sobie życie. Poza tym z myślami samobójczymi do tej pory radził sobie konstruktywnie.
A ostatnich samookaleczeń dokonał w lutym, czyli prawie miesiąc temu. Czyli nie ma powodu, by brać go na obserwacje. Justyna rozpaczliwie prosi o przyjęcie syna na oddział. Wspomina, że pani psycholog, do której chodził Wiktor, odmówiła dalszej terapii i kazała umieścić go w szpitalu. Lekarka proponuje, by w takim razie zmieniła psychologa, skoro tego problem przerasta. Na karcie pacjenta pisze, brak zagrożenia życia i zdrowia. Podpisuje się, przybija pieczątkę, dziękuję za wizytę. Poleca dalszą psychoterapię, o ile znajdzie się lekarz, który zgodzi się ją przeprowadzić. Justyna ma złe przeczucia. Umówić dziecko na szybką wizytę u psychoterapeuty w ramach publicznej służby zdrowia w Polsce się nie da.
Ale prywatnie to też praktycznie niemożliwe. W końcu lądują w warszawskiej poradni Educatio. Lekarz konsultuje Wiktora, po czym woła do siebie Justynę. Rozkłada ręce. Mówi, że Wiktor w czasie rozmowy był jak skała. Nie chciał rozmawiać, nie odpowiadał na żadne pytania. W tej sytuacji jest zmuszony odmówić prowadzenia terapii. Justynie Wiktor mówi, że albo będzie chodził do poprzedniej pani psycholog, albo do żadnej, bo tylko tamtej ufa. Kwiecień 2019 roku. Wiktor. Trzy tygodnie później żyletką podcina sobie gardło. W szpitalu uspokaja lekarzy. Mówi, że kontrolował sytuację. Wyjaśnia, że to nie była próba samobójcza. Wie dokładnie, gdzie znajdują się naczynia krwionośne.
Lekarze stwierdzają jej zgon w chwili, gdy chirurdzy zszywają rozległą ranę naszej Wiktora. W szpitalu Wiktor dostał skierowanie do Józefowa, mówi Justyna. Najpierw jeszcze spytali mnie, a czemu on już od dawna tam nie przebywa. Lądują tam po raz trzeci i ostatni. Lekarze po krótkiej rozmowie z Wiktorem dochodzą do wniosku, że okaleczanie było spowodowane kłótnią z chłopakiem. Powodów do przyjęcia go na oddział nie widzą. Byłam zdesperowana, mówi Justyna. Wiedziałam, że pobyt w Józefowie jest czymś strasznym, ale chodziło już tylko o to, by był bezpieczny, zanim nie wymyślimy nowego rozwiązania. Bałam się, że coś złego się wydarzy. I wtedy ostatecznie zgodzili się go przyjąć? Dopytuję.
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Podróż do problemu zdrowia psychicznego młodzieży w czasach zarazy, z fokusem na historie Wiktora i Kacpra.
Wspieraj rzetelne i bezkompromisowe dziennikarstwo. Więcej takich treści, w tym mój podcast Rachunek Sumienia, znajdziesz w subskrypcji Onet Premium.
Opis problemów psychicznych Wiktora, jego przeżycia w szkole i w szpitalu.
Zarówno opis problemów psychicznych Kacpra, jak i ich przeżycia w szkole i w szpitalu.
Podsumowanie i apel do wspierania rzetelnej dziennikarstwa oraz informacja o subskrypcji.
Wiktoria i Kacper kontynuują swoje relacje, ale Wiktoria cierpi na trudności w szkole i wobec rodziców, podczas gdy Kacper cierpi na strach po śmierci Wiktora.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
„Wspieraj rzetelne i bezkompromisowe dziennikarstwo. Więcej takich treści, w tym mój podcast Rachunek Sumienia, znajdziesz w subskrypcji Onet Premium."
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
[autopromocja]
Dla słuchaczy Dużego Tematu miesiąc subskrypcji Onet Premium za darmo - wejdź na: https://premium.onet.pl/duzytemat
Głośny, nagrodzony Grand Press, reportaż autorstwa Janusza Schwertnera, który poruszył opinię publiczną w Polsce. Historia Wiktora i Kacpra to opowieść o dorastaniu w cieniu kryzysu psychicznego, samotności i systemu, który nie zawsze potrafi reagować na czas. To reportaż o emocjach, które wymykają się prostym definicjom — o miłości, przyjaźni i granicach odpowiedzialności dorosłych wobec nastolatków w kryzysie. Zderzenie intymnej historii z instytucjami państwa tworzy obraz, który zostaje w głowie długo po wysłuchaniu.
Lektorzy: Łukasz Hermanowski, Piotr Tarsa
Realizacja: Jan Kwapisz / Nagrywarka
Wydawca: Adrian Gronek-Liszka / Onet Audio
Produkcja: Anita Rochalska / Onet Audio