Czy rozliczenia PiS i naprawa sądów przyśpieszą? Podcast Drugi Rzut OKA
Półtora roku po zmianie władzy proces rozliczeń rządów PiS jest dopiero na początku. Tak samo jak reforma prokuratury i sądów. Czy da się je przyśpieszyć?Mam wrażenie, że dla większości ludzi rozliczenie polega na wsadzeniu do więzienia. Słyszy się, że miało być rozliczenie, a nikt nie siedzi. Więc jeżeli tak na to spojrzymy, to rzeczywiście sprawa wygląda marnie. Z tym że nigdy nie traktowałam hasła "rozliczenie" jako zapowiadające wsadzanie do więzienia kogo popadnie – mówi Ewa Siedlecka z "Polityki" w rozmowie z Anną Wójcik.W podcaście "Drugi rzut Oka" podsumowujemy półtora roku zmian, planów i obietnic obecnej władzy dotyczących rozliczeń rządów PiS, naprawy sądownictwa i prokuratury.Mamy różne rodzaje odpowiedzialności: kryminalną, konstytucyjną, dyscyplinarną za delikty służbowe i polityczną. Polityczne rozliczenie nastąpiło w wyborach parlamentarnych w 2023 roku i skutkowało odsunięciem PiS od władzy.Zdaniem Ewy Siedleckiej oczywistą jest sprawa wyborów kopertowych: premier Mateusz Morawiecki bez podstawy prawnej wydał rozporządzenie, które skutkowało wydawaniem dużych pieniędzy na przygotowanie wyborów prezydenckich w szczycie pandemii w 2020 roku. Wybory się wtedy nie odbyły, przesunięto je o dwa miesiące.Natomiast nie jest już takie oczywiste, czy można by pociągnąć do odpowiedzialności karnej byłego ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobrę za nadużycie władzy w związku ze stosowaniem oprogramowania Pegasus przeciwko osobom zabierającym głos w interesie publicznym. Natomiast pewnie można i trzeba postawić Ziobrze zarzuty za nieprawidłowości w Funduszu Sprawiedliwości, które jako pierwsze opisywało OKO.press."Na pewno w prokuraturze nadal są osoby, które jeśli mogą, hamują tego typu rozliczenia. Natomiast prokuratura w Polsce zawsze działała bardzo opieszale. Według kodeksu postępowania karnego śledztwo powinno trwać miesiąc, można je przedłużyć do trzech miesięcy. Ale śledztwa trwają latami. Uważam, że jedyna weryfikacja prokuratorów, która może i powinna się odbyć, a nic o niej nie słychać, to weryfikacja dotycząca nadużyć. Umarzania niektórych śledztw i prowadzenia postępowań, kiedy nie było do tego podstawy. Te przypadki powinny być zbadane pod kątem odpowiedzialności karnej lub dyscyplinarnej".największym wyzwaniu reformy sądownictwa, czyli uregulowaniu statusu ponad 2000 wadliwie powołanych sędziów oraz ich wyroków i roli opinii Komisji Weneckiej w tym procesie,emocjonalnym aspekcie koniecznej reformy, dotyczącej poczucia sprawiedliwości przez sędziów, którzy przez lata bronili państwa prawa,szansach reformowania Trybunału Konstytucyjnego i wątpliwościach, jak to będzie wyglądało w praktyce.A co z odpowiedzialnością karną osób sprawujących najważniejsze funkcje publiczne?Czy rozliczenia przebiegają powoli, bo prokuratura nie została zreformowana?W podcaście mówimy też o:
Że tylko część tego co się działo złego z praworządnością za czasów PiSu jest w ten sposób rozliczalna. Znacznie więcej tych, no mówiąc fachowo deliktów, to są delikty służbowe, czyli to jest taka odpowiedzialność dyscyplinarna. Czy po prostu to są rzeczy, Niemoralne, złe, rozliczane politycznie. Polityczne rozliczenie nastąpiło po wyborach i skutkowało odsujęciem PiSu od władzy.
Więc to rozliczenie nastąpiło i jakoś nikt tego nie docenia. To znaczy oczywiście ludzie, którzy byli przeciwnikami PiSu doceniają, że PiS zostało odsunięte od władzy, ale nie uważa się tego za rozliczenie, podczas kiedy to właśnie rozliczeniem jest. Tak powinno być w demokratycznym państwie, że egzekwuje się odpowiedzialność polityczną. Ale tam było również dużo więcej grup. Nie tylko to byli politycy, którzy mają odpowiedzialność polityczną, ale też osoby, które sprawowały funkcje publiczne w aparacie państwa. I dzisiaj dużo się mówi o komisji, która ma rozliczać, czy właściwie odtwarzać, dokumentować, wyjaśniać te sposoby nadużywania władzy wobec obywateli, społeczeństwa obywatelskiego, osób protestujących.
Szefową tej komisji ma zostać adwokatka Sylwia Grygorczyk-Abram. I czy pani uważa, że to jest jakiś rodzaj być może takiej komisji pojednania z typu środków, które się stosuje w ramach sprawiedliwości okresu przejściowego? Czy w ogóle potrzebne są tego rodzaju ciała na tym etapie półtora roku praktycznie już po zmianie władzy? Ja może powiem, znaczy dotrę do tego, tylko powiem coś innego. Ja no, zaraz jak PiS stracił władzę i było wiadomo, że pragnienie czy żądanie, społeczne żądanie rozliczenia jest bardzo silne, to ja napisałam tekst, przedstawiłam taki pomysł powołania komisji.
Jakby były symbolicznym rozliczeniem. Nie rozliczono do dzisiaj trzech panów rzeczników dyscyplinarnych, pana Schaba, Radzika i Lasoty, którzy są postaciami emblematycznymi dla rządów PiSu i też trudno chyba znaleźć człowieka, który by nie widział, nie zauważał, że ich działania były Były sprzeczne z prawem, były kierowane mściwością, były nadużyciem uprawnień i tak dalej i tak dalej. Oni nawet nie mają postępowań dyscyplinarnych, w tej chwili radzi... Teraz zaczęły się tak te postępowania. Ale to powinno się było stać, nie wiem, w marcu zeszłego roku, tak?
Czy to jest trochę takie zaklinanie i kładzenie nadmiernych nadziei w po prostu posiadaniu sprzyjającego prezydenta być może? Bo i tak Te projekty są konstruowane dosyć wolno i tak naprawdę z tego action planu, który został zaprezentowany w lutym 2024 roku, to mamy na razie gotowe tylko cztery ustawy. Tak, prezydent jest ważny przy ustawach, czyli to wszystko, co musi być zrobione ustawami, rzeczywiście musi poczekać na nowego prezydenta, bo ten nie sprzyja jakimkolwiek reformom tego, co zrobił PiS. To jest prawda. Tylko na to można odpowiedzieć, że te ustawy powinny być już w momencie, kiedy zmienia się lokator Pałacu Prezydenckiego na sprzyjającego reformom.
I ich nie zrobiono, natomiast wiele rzeczy też zrobiono. To znaczy minister sprawiedliwości w sumie doprowadził do wymiany znakomitej większości prezesów sądów. Jeszcze może dodajmy, że to nie było tak jak Zbigniew Ziobro, który wymienił tych prezesów, wiceprezesów faksem, decyzją, tylko ten proces jednak w przypadku obecnego ministra był zgodny z prawem, trwał długo i... On również zasięgał rady sędziów. Był zgodny z prawem i to się dokonało. Podobnie dokonała się zmiana przewodniczących wydziałów, którzy też są bardzo ważni. Także powołał tego rzecznika dyscyplinarnego ad hoc, który może na podstawie PiS-owskich przepisów, które powinny być zniesione notabene,
Ustawy muszą rzeczywiście poczekać, ale trzeba je przygotować i trzeba to zrobić sensownie. Od grudnia mamy nowego prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Został nim Bogdan Święczkowski, prawa ręka Zbigniewa Ziobry. On był wiceministrem sprawiedliwości zarządów PiS i też prokuratorem krajowym. I wprowadził nowy styl zarządzania Trybunałem. To znaczy w porównaniu do Julii Przyłębskiej jest to taki styl bardziej ofensywny. Czyli on zwołuje briefingi dla mediów, wydaje różne oświadczenia, zwraca się bezpośrednio do różnych organów państwa, do Adama Wodnara, do Donalda Tuska i też oskarżył obecne władze o to, że przeprowadzają zamach stanu. Jak ten Trybunał dzisiaj funkcjonuje? Bo rząd ma strategię właściwie przeczekania i ignorowania tego Trybunału.
W sędziowie i neosędziowie w Trybunale Konstytucyjnym są zwartą biało-czerwoną drużyną, jak byli na początku powołania. No i na przykład skutki mamy w Komisji Śledczej Pegasusowej. którą zdelegalizował obecny Trybunał i zrobił to tylko po to, żeby dać pretekst do nieuczestniczenia i nieprzychodzenia świadkom. Też uznał za niekonstytucyjną uchwałę Sejmu, która była w sprawie kryzysu konstytucyjnego w Trybunale Konstytucyjnym. Tak, więc do tego służy, żeby to było jakąś podkładką pod jakieś działania PiS-u. Natomiast marginalizacja Trybunału nastąpiła również dlatego, że de facto nie są respektowane jego wyroki.
One nawet nie są publikowane. To jest jeden ze środków, którego użyto idąc w ślady PiSu i tu możemy się zastanawiać na ile to jest działanie praworządne. Może przypomnijmy, że najpierw po zmianie władzy wyroki Trybunału, które są wydawane w składach z dublerami, były publikowane, ale opatrywane taką adnotacją, że to są wyroki sprzeczne w rozumieniu orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. To zgodne z prawem, natomiast niepublikowanie jest niezgodne z prawem. Ja tutaj o ile jeszcze mogę uznać, że te wyroki z dublerami są niepublikowane. O tyle inne wyroki wydawane przez legalnie powołanych sędziów w legalnych składach, no nie widzę podstaw żadnych łącznie, że nie ma podstawy moralnej, powiedziałabym, nie daje uchwała Sejmu.
Może przypomnijmy, że w Trybunale zasiada według prawa 15 osób, ale obecnie jest tylko 12 miejsc zajętych. No właśnie, nie są uzupełniane, no i ta metoda jest niezgodna z Konstytucją. Po prostu. Taka prawda. No i oczywiście można powiedzieć, że władza ma prawo działać niezgodnie z konstytucją, jeśli to ma mieć dobre cele, ale dokładnie tak mówił PiS i Jarosław Kaczyński, chciałam przypomnieć, bo wszystko zależy od tego, kto ocenia te cele i to, czy one są dobre, czy one są złe. Ale wydaje mi się, że ta większość rządząca to naprawdę liczy na prezydenta, który podpisze ustawy, które zostały już uchwalone, te dwie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, bo te ustawy wprowadzają i kij i marchewkę.
Więc wydaje mi się, że już z tej rozprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczącej ustaw o Trybunale Widać, że narracja, być może PiSu, ale na pewno narracja Trybunału teraz jest taka, że obecna władza nie szanuje praw i wolności, bo nie publikuje wyroków, które są korzystne. No tak, Trybunał właśnie korzystnie dla obywateli coś rozwiąże, a władza to udaremnia. Natomiast jest jakby taka furtka, bo na przykład mamy wyrok niepublikowany dotyczący tzw. emerytur czerwcowych. I teraz jest po prostu propozycja rządu, który nie chce publikować tego wyroku, ale chce uchwalić ustawę, która właściwie wprowadzi taki przelicznik, który będzie realizacją tego wyroku. No i tak oczywiście rząd może robić, ale cały czas w żaden sposób nie usuwa to niekonstytucyjności i bezprawności braku publikacji wyroków.
Pokazano wszystkie 11 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Półtora roku po zmianie władzy proces rozliczeń rządów PiS jest dopiero na początku. Tak samo jak reforma prokuratury i sądów. Czy da się je przyśpieszyć?
Mam wrażenie, że dla większości ludzi rozliczenie polega na wsadzeniu do więzienia. Słyszy się, że miało być rozliczenie, a nikt nie siedzi. Więc jeżeli tak na to spojrzymy, to rzeczywiście sprawa wygląda marnie. Z tym że nigdy nie traktowałam hasła "rozliczenie" jako zapowiadające wsadzanie do więzienia kogo popadnie – mówi Ewa Siedlecka z "Polityki" w rozmowie z Anną Wójcik.
W podcaście "Drugi rzut Oka" podsumowujemy półtora roku zmian, planów i obietnic obecnej władzy dotyczących rozliczeń rządów PiS, naprawy sądownictwa i prokuratury.
Mamy różne rodzaje odpowiedzialności: kryminalną, konstytucyjną, dyscyplinarną za delikty służbowe i polityczną. Polityczne rozliczenie nastąpiło w wyborach parlamentarnych w 2023 roku i skutkowało odsunięciem PiS od władzy.
Zdaniem Ewy Siedleckiej oczywistą jest sprawa wyborów kopertowych: premier Mateusz Morawiecki bez podstawy prawnej wydał rozporządzenie, które skutkowało wydawaniem dużych pieniędzy na przygotowanie wyborów prezydenckich w szczycie pandemii w 2020 roku. Wybory się wtedy nie odbyły, przesunięto je o dwa miesiące.
Natomiast nie jest już takie oczywiste, czy można by pociągnąć do odpowiedzialności karnej byłego ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobrę za nadużycie władzy w związku ze stosowaniem oprogramowania Pegasus przeciwko osobom zabierającym głos w interesie publicznym. Natomiast pewnie można i trzeba postawić Ziobrze zarzuty za nieprawidłowości w Funduszu Sprawiedliwości, które jako pierwsze opisywało OKO.press.
"Na pewno w prokuraturze nadal są osoby, które jeśli mogą, hamują tego typu rozliczenia. Natomiast prokuratura w Polsce zawsze działała bardzo opieszale. Według kodeksu postępowania karnego śledztwo powinno trwać miesiąc, można je przedłużyć do trzech miesięcy. Ale śledztwa trwają latami. Uważam, że jedyna weryfikacja prokuratorów, która może i powinna się odbyć, a nic o niej nie słychać, to weryfikacja dotycząca nadużyć. Umarzania niektórych śledztw i prowadzenia postępowań, kiedy nie było do tego podstawy. Te przypadki powinny być zbadane pod kątem odpowiedzialności karnej lub dyscyplinarnej".
największym wyzwaniu reformy sądownictwa, czyli uregulowaniu statusu ponad 2000 wadliwie powołanych sędziów oraz ich wyroków i roli opinii Komisji Weneckiej w tym procesie,emocjonalnym aspekcie koniecznej reformy, dotyczącej poczucia sprawiedliwości przez sędziów, którzy przez lata bronili państwa prawa,szansach reformowania Trybunału Konstytucyjnego i wątpliwościach, jak to będzie wyglądało w praktyce.A co z odpowiedzialnością karną osób sprawujących najważniejsze funkcje publiczne?Czy rozliczenia przebiegają powoli, bo prokuratura nie została zreformowana?W podcaście mówimy też o: