Najgroźniejsi przestępcy i ich resocjalizacja. DROGOWSKAZY

A może resocjalizacja też ma swoje nieprzekraczalne granice i jest całkowicie bezsilna wobec szczególnie zdeprawowanych jednostek? I te jednostki muszą być trwale odizolowane od reszty społeczeństwa, bo są po prostu zwyczajnie niebezpieczne. O tym m.in. dziś w tej edycji Drogowskazów, a moim i waszym gościem jest dziś Błażej Kmieciak, Pełnomocnik do spraw ochrony zdrowia psychicznego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, wykładowca akademicki m.in. z Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Witam Ciebie Błażeju w gościnnych progach Drogowskazów. Bardzo mi miło witam Cię serdecznie i witam Państwa. Czy resocjalizacja osób, które zeszły, że tak to ujmę, na złą drogę, Błażeju, popełniły przestępstwa, także te najcięższe, w ogóle ma sens? Czy jest skuteczna? A jeśli nie w stu procentach, to na ile jest w stanie przywrócić przestępcę społeczeństwu?

Może być sytuacja też taka, osób, które powiedzą wprost, nie będę z wami rozmawiać, generalnie mundur i tutaj powinny się pojawić teraz trzy kropki i nie będę używał różnych sformułowań, prawda? Nie będę miał z wami żadnej relacji, odsiedzę do widzenia. Jeżeli wpieszy ten gość, który będzie wchodził w tą relację terapeutyczną, resocjalizacyjną, w pewnym momencie na komisji penitencjarnej ktoś może powiedzieć, kurczę, facet wyraźnie widać, że chce się zmienić i na przykład zmieniłem mu zakład zamknięty na zakład półotwarty. Gdzie ten rygor jest zupełnie inny, a potem możemy powiedzieć, to będzie tak naprawdę zakład karny, ale w formie otwartej, bo taka forma też istnieje. Gdzie ten Kmieciak będzie mógł na przykład chodzić do pracy, bo taka forma też istnieje. Jak powiedzieliście o resocjalizacji, nazywana jest ona ergoterapią. Notabene jedna z lepszych form chociażby resocjalizacji osób uzależnionych, które popełniły przestępstwa.

Powinien być może, tak jak w Polsce, my mówimy wtedy o oddziaływaniach wychowawczych, resocjalizacyjnych albo leczniczych. Zaniedbania w dzieciństwie, przemoc, a także wpływ grupy rówieśniczej albo środowiska, w którym agresja jest nagradzana są, jak czytam w fachowej literaturze, głównymi czynnikami kształtującymi destrukcyjne zachowania człowieka. Osobowości antyspołeczne, choć np. psychopatie czy socjopatie są przykładami zaburzeń, w których zdolność odczuwania wyrzutów sumienia jest mała. Jednak nawet w takich przypadkach odpowiednia terapia, wsparcie mogą zapobiec zachowaniom krzywdzącym innych ludzi. Jak to wygląda w praktyce? O tym rozmawiam między innymi dziś z moim gościem. Na moje pytanie odpowiada Błażej Kmieciak, pełnomocnik do spraw ochrony zdrowia psychicznego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, wykładowca akademicki między innymi w Akademii Pedagogiki Specjalnej im.

O tym dziś w Drogowskazach. W roli eksperta dziś ze mną i z wami jest Błażej Kmieciak, pełnomocnik ds. ochrony zdrowia psychicznego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, wykładowca akademicki m.in. w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Witam ciebie Błażeju po raz drugi. Witaj Michale, witam Państwa serdecznie. Skandynawskie więzienia opierają się na koncepcji resocjalizacji i normalizacji, a nie zemsty, tak czytam. Choć panujące tam warunki często nazywa się luksusowymi, no nie oznacza to też bezkarności, tak? System stawia na rygorystyczną dyscyplinę, edukację i pracę, co przynosi jeden z najniższych wskaźników recydywy na świecie, w Skandynawii, tak czytam. Skazani za poważne przestępstwa, w tym zabójstwa wielu osób, jak to ma miejsce w przypadku np. pana, pamiętasz pewnie, Breivika na wyspie Utoja, Mają tam warunki wręcz hotelowe.

Idę do poradni zdrowia psychicznego i mówię, dzień dobry, bo ja wyszedłem z zakładu karnego Nazywam się Kmieciak Błażej i ja tam miałem taką terapię intensywną i teraz chciałbym iść do psychologa. Super, świetnie, brawo. Wie pan co? Za trzy miesiące mamy wizytę. I tu jest problem, że my nie mamy takiego myślenia, że ta resocjalizacja postizolacyjna jest inwestowaniem w bezpieczeństwo. Tu myślę, że jest przede wszystkim bardzo poważny problem. Zgadzam się z tobą. Tak, tak. A czy w ogóle cokolwiek da się zrobić Błażeju, żeby zakład karny, więzienie nie demoralizowało? Bo bardzo często tak się dzieje i człowiek wychodzi z niego, z tego więzienia jeszcze gorszy niż do niego wchodził. Tak też się zdarza niestety. A do tego jeszcze mogą dojść, tak sobie to wyobrażam, traumy, wiesz, PTSD i tak dalej, tak? Jeśli więzień nawet nie wyjdzie zdemoralizowany, to właśnie psychicznie mocno poturbowany.

Możemy zauważyć na przykład zaburzenia jakieś na przykład neurorozwojowe, Które prezentują się w zachowaniach agresywnych, ale ten dzieciak nie jest zły dlatego, że on się taki urodził, prawda? I od tego etapu tak naprawdę my musimy odpowiedzieć sobie na pytanie, co prowadziło do przestępstwa. Ostatnio była sprawa, wróciła sprawa śp. Kamilka z Częstochowy i mnie coś podkusiło, żeby przeczytać troszeczkę informacji o tym ojczymie, nie wiem czy to ojczym do końca, ale mężu mamy Kamilka. O jego historii. Teraz chcę, żeby państwo zrozumieli. To nie jest tak, że ja teraz wchodzę w rolę obrońcy tego człowieka, że on w ogóle został skrzywdzony przez wymiar sprawiedliwości, bo wymiar sprawiedliwości miał czelność skazać go za zabicie dziecka. Nie. On powinien ponieść surową odpowiedzialność karną za czyny, które zostały mu udowodnione. To nie ulega żadnej kwestii.

Ale właśnie odpowiedzialność karna musi brać pod uwagę też wiedzę właśnie psychologiczną, psychopatologiczną, po to, żebyśmy podjęli próbę tego, żeby on nie wrócił do tego w przyszłości. RAFAŁ BOCHENEK. Rozumiem. Czy więzienie demoralizuje jeszcze bardziej osadzonego w nim człowieka? Czy zakład karny to taki trochę jakby hotel dla przestępców? Co zrobić, żeby nie przebywało recydywistów, kto zajmuje się sprowadzaniem złych ludzi tzw. zdemoralizowanych na dobrą drogę? Jak chronić się np. przed chorymi psychicznie przestępcami po pełnym odbyciu kary przez nich? O tym m.in. dziś z moimi pytaniami mierzy się Błażej Kmieciak, pełnomocnik ds. ochrony zdrowia psychicznego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Błażej jest wykładowcą akademickim m.in. w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Michał Poklenkowski, do rozmowy z Błażejem wracamy już za chwilę, jeszcze w trzeciej części Drogowskazów.

Zapraszamy. Drogowskazy. Rozmowy o życiu. Michał Poklenkowski, zapraszam was jeszcze do wysłuchania trzeciej, ostatniej części Drogowskazów. Ze statystyk wynika, że około 60% polskich więźniów po odbyciu kary ponownie w swoim życiu popełnia jakieś przestępstwo. Z czego około 20 już w pierwszym roku po wyjściu zza krat. Czasami tak drastyczny jak Stefan W., który w Gdańsku, jak pamiętacie, kilka lat temu zabił prezydenta Pawła Adamowicza. Ktoś powie, że wychodzi na to, iż resocjalizacja przestępców no za bardzo nie działa. Jakie są fakty w tej sprawie? Dziś z moim gościem przyglądam się temu tematowi w roli eksperta. Ze mną i z wami cały czas jest Błażej Kmieciak, pełnomocnik do spraw ochrony zdrowia psychicznego z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.

Tak. Przestępstwa nie popełnił. Kończymy. Mam nadzieję, że ta edycja Drogowskazów była dla kogoś z was wartościowa, przynajmniej ciekawa. Dziś rozmawialiśmy o mandrach resocjalizacji także w kontekście najgroźniejszych przestępców. Potocznie nazywanych bestiami. Moim i waszym gościem był dziś Błażej Kmieciak. Błażej jest pełnomocnikiem ds. ochrony zdrowia psychicznego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Jest wykładowcą akademickim m.in. z Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Pięknie Tobie, Błażeju, dziękuję za poświęcony czas. Bardzo dziękuję. Pozdrawiam. Dziękuję bardzo. Pełnych wersji drogowskazów zawsze szukajcie w sieci, m.in. na YouTubie czy na Spotify, a o naszych programach regularnie piszemy też w radiowych social mediach. Polecamy się waszej nieustającej uwadze. Wszystkiego spokojnego i bezpiecznego. Michał Poklenkowski, bardzo dziękuję i do usłyszenia. Drogowskazy.