Mentionsy Mentionsy
Drogowskazy
Drogowskazy

Co nam dała „Lalkomania”? DROGOWSKAZY

16.10.2026 ·45 min 1 s · 12 rozdziałów

Rekordy wyświetleń na platformie streamingowej i tłumy w kinach, a “Lalka” jest odmieniana przez wszystkie przypadki. Od tygodni toczy się dyskusja na temat obu tegorocznych produkcji opartych na powieści Bolesława Prusa: argumenty dotyczą potraktowania literackiego pierwowzoru, obsady, języka używanego przez bohaterów czy przedstawienia Warszawy. Dlaczego ekranizacja powieści, z którą wielu z nas miało po raz ostatni styczność w szkole średniej, wywołuje aż takie emocje? Z drugiej strony, dlaczego jednocześnie aż dwóch reżyserów postanowiło zmierzyć się z “Lalką”, która już dwukrotnie została przeniesiona na ekrany? Czego spodziewamy się po adaptacjach i czy interpretacja w świecie kina ma jakieś granice? O przyczynach zamieszania oraz lalkomanii, która ogarnęła Polskę, mówiła w Drogowskazach Katarzyna Wajda, filmoznawczyni, historyczka filmu polskiego związana z Filmoteką Narodową Instytutem Audiowizualnym. Do wysłuchania rozmowy zaprasza Aleksandra Galant.Cenisz wartościowe treści? Posłuchaj reportaży z cyklu "POLSKA NA UCHO":Spotify: https://open.spotify.com/episo...YouTube: https://youtu.be/jIFp_81qTWQApple Podcasts: https://podcasts.apple.com/pl/...Spreaker: https://www.spreaker.com/episo...

4:53 · Motywacja do adaptacji lalki 3

I co jest dla mnie, bo ja akurat lalkę czytuję regularnie. Przeczytałam ją w zeszłym roku, kiedy właśnie pojawiły się te zapowiedzi dwóch lalek. Więc chciałam być na bieżąco. Bardzo uważnie ją przeczytałam. Po raz kolejny odkrywając coś, czego nie było, kiedy czytałam ją poprzednim razem. Wtedy takim moim odkryciem było to, że ten poczciwy pan Rzecki też ma swoją ciemną, może nie stronę, ale stronkę. Ja myślę, że to jest w ogóle dobra wskazówka, bo kiedy ja byłam licealistką, to przyznaję się, że bardzo po macoszemu traktowałam fragmenty pamiętnika starego subiekta, no bo po prostu zwalniały ten bieg wydarzeń. Myślę, że teraz po latach to odniesienie może być zupełnie inne. Pozwolę się podzielić z panią i zaprosić do rozmowy na ten temat. Takim moim pomysłem na to pytanie, dlaczego się sięga po dzieło literackie ponownie,

Jest tutaj jakiś rodzaj dobrej emocji, że to jest właśnie Ktoś, kto albo bardzo, bardzo, bardzo kocha, albo być może jest w jakimś dialogu polemicznym, ale bardzo bym nie chciała, a to się czasami czuję niestety, że to jest takie czysto instrumentalne. Że to jest po prostu wykorzystanie, no w przypadku lalki to jest łatwe, no mówię, nawet jeżeli nie pamiętamy już szczegółów, I w liceum przelicieliśmy po łebkach i mamy w głowie takie klisze wokulski romantyk czy pozytywista, obraz społeczeństwa w lalce, rzecki, ostatni romantyk, znak zapytania. To kojarzymy, to są te dyskusje. Każe się woda, bo każdy zna lalkę. To nie jest jakaś tam powieść na bliscy któregoś.

Mamy panią Stawską, która jest bardzo często pokazywana, miłość Rzeckiego, którą on jest gotów oddać Mamy Baranową Krzeszowską, która jest zazwyczaj pokazywana z jakimś takim lekkim komediowym. Taka jest Alina Janowska chociażby w serialu Berra. Ale to jest kobieta, która musiała sobie kupić męża. Męża utracjusza. Nie tylko, żeby zyskać status kobiety zamężnej, ale też, żeby mieć dziecko. Moja ulubiona postać kobieca, prezesowa Zasławska. Miłość stryja Wokulskiego, która mówi wprost, że największą zbrodnią jest zabić miłość. Ja nie miałam tej odwagi, żeby się sprzeciwić, więc jakby to są fantastyczne postaci dla mnie i szczerze mówiąc liczyłam, kiedy dowiedziałam się, że powstają te dwie ekranizacje i zwłaszcza, że powstaje serial, który pozwala na więcej, że twórcy zobaczą, że tak naprawdę, wybaczcie państwo, że to powiem,

31:37 · Zakłócenie dyskusji o polskim kinie (dalsze) 1

Nie ma jakichś rozwiązań fabularnych, które by nas zszokowały. Oczywiście musi być, bo każda adaptacja to jest redukcja. Pewne wątki muszą być wycięte albo skrócone, inne są wyeksponowane. Tutaj bohaterem Lalki jest Wokulski. Izabela jest uczłowieczona i ja muszę przyznać to tak prywatnie, ja się bardzo wzruszyłam pierwszą sceną, nie będzie spoiler, która jest taką sceną też oczywiście z Prusa, czyli powrót Wokulskiego, to spotkanie z Rzeckim w sklepie. Jest co cudowne, jest Rzecki, który układa te karuzele, właśnie mówi wszystko głupstwo. I ja się bardzo wzruszyłam, kiedy zobaczyłam Marka Kondrata. No tak, to jest spektakularny powrót i on sam mówił, że kiedy dostał tę propozycję, to mimo że chyba już bez mała 20 lat trzyma się z daleka od aktorstwa, odłożył te buty na kołku, powiedział, że to jest propozycja, której nie da się odrzucić.

33:12 · Reakcje na film i jego adaptację 1

Nie, bo najpierw słyszymy głos Marka Kondrata, który czyta fragment Lalki, potem go widzimy. Oczywiście to jest też konwencja. My wiemy, że ten Rzecki wcale nie jest taki staro, ma tam raptem pięćdziesiąt parę lat. Nie było wcale chyba aż tak dużej różnicy między wokół z tym Rzeckim. To jest dekada, to jest mniej więcej dziesięć lat, ale to jest kwestia właśnie takiego doświadczenia, że jednak jakoś ojcuje ten Rzecki Stachowi. Tutaj jest ta widoczna różnica, ale też ten Rzecki jest taką trochę inną postacią, trochę taki menedżer sklepu. Też kto bardzo dba o te interesy Stacha po prostu. Przyjaciel, a przy okazji też właśnie mocno stąpający po ziemi. Więc jest dla mnie taka przyjemność z oglądania. I Marka Kondrata. Chyba nieprędko będziemy mieli film, gdzie będziemy mieli takie nazwiska w obsadzie. I to będzie Jan Peszek w epizodzie starego Schlenkbauma.

Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.