29: Dach - nie lekceważ, tylko wykorzystaj

Jeżeli do tej pory patrzyłeś albo patrzyłaś na dom w dwóch wymiarach, czyli na rzuty, zapominając o tym, że dom to jest przestrzeń, czyli trzy wymiary, no to po tym odcinku już od tego nie uciekniesz. Bo dach nie dość, że wymaga, żeby patrzeć na niego tylko przestrzelnie, no to jeszcze nieźle może nam tę przestrzeń skomplikować. Zapraszam. Dzień dobry, cześć. Nazywam się Maria Bladowska, jestem architektem, a to jest podcast Dom Według Ciebie, czyli podcast o wszystkim, co dotyczy planowania Twojego przyszłego domu. Cokolwiek może Ci pomóc, żeby Twój projekt był lepszy, tutaj to znajdziesz.

Czasami przeglądam sobie blogi, jakieś strony internetowe dla osób, które planują albo budują dom i mam wrażenie, że informacja, która się najczęściej przewija na temat dachu, to, że im jest bardziej skomplikowane, tym jest droższy. Takie mam wrażenie, że to najczęściej można wyczytać i pewnie, jeżeli ktoś naprawdę patrzy na to, żeby było jak najtaniej, to polecam też wcześniejsze odcinki podcastu od 10 do 13 i one były poświęcone taniemu domowi. A dzisiaj chciałabym Wam ten temat dachu tak trochę przybliżyć, żebyście nie patrzyli na dach jako coś, co po prostu musi być i co Was tylko i wyłącznie kosztuje, tylko żebyście zwrócili uwagę na to, że dach to jest bardzo ważna część budynku.

która stworzy przestrzeń w Waszym domu. Dach nie jest tylko od tego, żeby nakryć ten układ funkcjonalny, który dla siebie zaprojektujecie, nawet w przypadku domu parterowego. I możecie albo wykorzystać te szanse, które dobrze zaprojektowany dach Wam da, Albo możecie popełnić błędy i później z tymi błędami zostać i z tymi błędami mieszkać, podczas kiedy mogłoby być dużo lepiej, gdyby przyłożyć się do tej fazy planowania domu. Także dzisiejszy odcinek będzie o przestrzeni, którą tworzy dach, więc też siłą rzeczy będzie głównie o dachach stromych, dlatego że one są jednak bardziej skomplikowane pod kątem przestrzeni.

W przyszłym tygodniu zrobię kontynuację też tego odcinka i będzie bardziej o technicznych tematach związanych z domem, ale i tak wciąż będzie o architekturze, nie o konstrukcji. No i dzisiaj po kolei opowiem Wam o rodzajach dachów, bardzo prosto, o przepisach, a potem o tym, co w dachu jest najważniejsze, czyli przestrzeń wewnątrz, którą on zbuduje. Wspomnę też Wam krótko o typowych błędach w projektowaniu poddasza, także zaczynamy. Pierwsza rzecz. Rodzaje dachów. Mamy dachy płaskie i mamy dachy strome. Płaskie dachy to są inaczej stropodachy, dlatego że one są jednocześnie i stropem nad najwyższą kondygnacją i też dachem.

Czyli patrząc na dom z drogi, będziecie albo widzieli ten, że tak powiem, trójkąt u góry elewacji, albo będziecie widzieli dach z drogi. Więc są te ograniczenia i z nimi po prostu trzeba pracować, współpracować. Nawet jeżeli coś Wam się nie podoba, nie służy temu, co zaplanowaliście, no to naprawdę można z tego wybrnąć, tak żeby ten efekt końcowy był dla Was dobry, a jednocześnie, żeby spełnić przepisy. Wszystko jest do zrobienia, po prostu trzeba to zaprojektować. No i właśnie, co jest najważniejsze w dachu? Poza tym, że dach nas chroni przed warunkami atmosferycznymi, bo to jest jego zdecydowanie podstawowe zadanie.

W ogóle mówi się też o tym, że potrzebujemy mieć dach nad głową, no ale to jest oczywistość. To jest też taki temat bardziej techniczny, dlatego że jest związany z bezpieczeństwem dachu. No ale powiem Wam, że ja jestem zwolennikiem budowania dla siebie domu w taki sposób, żeby przede wszystkim postawić na tę funkcjonalność wewnątrz. Ja uważam, to jest moje osobiste zdanie, wielu architektów może się nie zgodzić, ma prawo. Uważam, że ta estetyka budynku, jego styl na zewnątrz jest bardzo ważna, dlatego że to wpływa na odbiór przestrzeni przez nas wszystkich. Przestrzeń zewnętrzna jest dobrym wspólnym, ale bez dobrze funkcjonującego domu.

to ta estetyka na zewnątrz nic nam nie da, dlatego że może ktoś straci pieniądze na ładną elewację, która po prostu będzie opakowaniem dla czegoś kiepskiego. A z kolei może być tak, że będzie dom, który no... nie zachwyci z zewnątrz, nie będzie ta elewacja jakaś wyszukana. Tak jak zresztą w większości domów jednorodzinnych, no nie oszukujmy się, że większość domów, które mijamy, po prostu biały tynk na ścianie i na tym się kończy. I to nie szkodzi, jeżeli w środku będzie wygodnie. Jeżeli w środku takiego domu będzie się dobrze mieszkało, to ten właściciel wygrał.

Po prostu dobrze wybrał. I wtedy z biegiem czasu, jak ten właściciel będzie się dobrze czuć w tym domu, to zadba też o to zewnętrze. Zmieni tą elewację na jakąś może z drewnem, może z cegłą, dlatego że my chcemy mieszkać w ładnym otoczeniu i ono bardzo wpływa na nas. Można powiedzieć, że to jest taka piramida potrzeb. Od podstawowych potrzeb, czyli czuć się dobrze w domu, do tych potrzeb mniej podstawowych, czyli do po prostu poczucia piękna. do tego poczucia, że mieszkam w ładnym domu, wyjątkowym. I to piękno jest bardzo ważne i bez piękna nie potrafimy być szczęśliwi tak do końca, ale mam nadzieję, że czujecie, o co mi chodzi. Że po prostu ta funkcjonalność domu to jest podstawa, a to w wielu domach jest temat pominięty, taki nie do końca ogarnięty.

No i tak jak mówiłam, dom nie ma dwóch wymiarów, czyli tylko długości i szerokości, tak jak rzuty, tylko ma trzy wymiary, bo ma też wysokość. I też pod kątem funkcjonalnym dom to nie są dwa wymiary, tylko też wysokość. A jak mamy dach stromy, to ta wysokość na poddaszu jest zmienna. Ona się zmienia i to może być albo kłopot, albo atut tego miejsca. I tak naprawdę to, co to będzie, to zależy od Was. Jesteście inwestorami i podejmujecie wszystkie decyzje. I dlatego właśnie to jest odcinek o dachu nie od zewnątrz, tylko od wewnątrz. O tej przestrzeni, którą ten dach wam stworzy w domu, bo on ją stworzy zawsze jakąś. I właśnie mam wrażenie, że dość mało się o tym mówi, a przynajmniej ja o tym nie słyszę, żeby ktoś o tym mówił.

No i tak, pod skosem jest nisko, ale ta wysokość pod skosem rośnie i ona rośnie dosyć mocno. I cała rzecz tkwi w tym, żeby projektując poddasze, czy też pierwsze piętro i poddasze, jeżeli ktoś ma większy, wyższy dom i to pierwsze piętro jest wyższe niż zazwyczaj, to jeszcze może mieć to poddasze nieużytkowe trochę większe. I cała rzecz tkwi w tym, żeby projektując poddasze, projektując je funkcjonalnie, myśleć o tym dachu. Czyli nie projektować w dwóch wymiarach, tylko od razu w trzech wymiarach. Jeżeli poddasze będzie zaprojektowane jako poddasze, jeżeli Wasz projektant podejdzie do kształtowania tej bryły domu tak kompleksowo, czyli projektując w 2D, będzie myślał już o tych trzech wymiarach, no to wtedy dostaniecie zupełnie inną jakość.

I teraz... To projektowanie dachu wiąże się z tym, żeby bardziej urozmaicić tę bryłę dachu. Być może będzie taki układ funkcjonalny, który będzie trochę wymagał tego, żeby ten dach to nie był tylko taki dwuspadowy, prosty dach. Może tak być. Czyli, że na przykład w miejscu, gdzie to wzbogaci tą przestrzeń domu, daje jej inną jakość, bo słuchajcie, to poddasze to jest ogromny potencjał i wystarczy na przykład w odpowiednim miejscu wykurz, który będzie wkomponowany w tą przestrzeń poddasza. I będzie po prostu wow. I to wiąże się z tym, że być może to nie będzie taki właśnie dwuspadowy najtańszy dach.

Tylko pytanie wtedy, w jaki sposób jest projektowany cały Wasz dom. Dlatego, że jeżeli on będzie projektowany całościowo... będzie optymalizowany, no to tutaj mówimy tylko o tym, żeby zmieścić się w budżecie. Znaczy tylko i aż o tym. Bo mam nadzieję, że masz ustalony jakiś budżet. Ja o tym od czasu do czasu właśnie wspominam, że to jest ważna rzecz. Nie wszyscy to robią, a dużo to pomaga, żeby właśnie zrobić budżet i kosztorys. I wtedy, nawet gdyby Wam budynek wyszedł drożej w tym kosztorysie szacunkowym, drożej niż zakładaliście, no to wtedy można przewidzieć te widełki, czy rzeczywiście nie warto iść w taki dach, który poprawi Wam tą przestrzeń poddasza, czy właśnie warto za to zapłacić.

Albo czy nie warto na przykład zmniejszyć trochę dom, z czegoś zrezygnować, co jest zbędne, na większą korzyść. Ja uważam, że często warto. I nie chodzi o to, żeby bezmyślnie jakoś komplikować dach, tylko o to, żeby w sposób taki przemyślany projektować cały dom. Bo to jest ważne. Bo dom to jest całość. I ja wiem, że wy wiecie, że dom to jest całość, że każdy wie, że dom ma ściany i ma dach, tylko że jest ta różnica w projektowaniu domu jako całości albo projektowaniu domu jako samego układu funkcjonalnego, a później na tym układzie funkcjonalnym po prostu narysujemy prostokąt z kreską po środku, bo tak w przybliżeniu wygląda rzut dachu.

Tak i prostokąt i kreska na środku. I oczywiście, że można mieć jak najbardziej prosty dwuspadowy dach bez wykuszy i będzie to poddasze bardzo dobre. Ja tak projektuję, tylko że w tym wszystkim właśnie o czym mówię właśnie chodzi o to projektowanie domu jako całości. Czyli, że od początku wiemy, że dach będzie możliwie prosty i tak kształtujemy cały budynek, żeby ten dom, żeby to poddasze było zaprojektowane w przestrzeni, a nie było przypadkowe. I powiem Wam, że jak zaczynam projektować z moimi klientami, no to na pierwszym spotkaniu, pierwszym, drugim pokazuję im koncepcję albo też kilka wersji koncepcji i ja nie pokazuję im nigdy dachu, dlatego że my na tych spotkaniach mówimy o układzie funkcjonalnym.

Jak wysoko będzie, to zależy od rozpiętości dachu, czyli odległości między ścianami nośnymi, zewnętrznymi. I to też zależy od wysokości ścianki kolankowej i też kąta nachylenia dachu, ale to zawsze będzie wyżej niż te takie 2,70-2,80 metrów, które być może macie na parterze. I już przy domu o szerokości 7,5 metra możemy mieć na poddaszu wysokość tak 4-4,3 metra i to nam naprawdę stwarza duże możliwości na aranżację przestrzeni, na aranżację tych wnętrz na poddaszu. I my oczywiście możemy poddasze nieużytkowe zamknąć i po prostu mieć tam strych, albo możemy też w ogóle tego poddasza nieużytkowego nie używać, ale możemy tego poddasza też nie zamykać i wtedy wykorzystać tę wysokość w pomieszczeniach po to, żeby dodać tym wnętrzom przestrzenności.

I to takie poczucie większej przestrzeni bardzo podnosi też jakość przebywania w domu. Bo na poddaszu będziecie przebywać, będziecie tam spędzać czas, może nie w takim stopniu jak w strefie dziennej, no ale może macie dzieci chociażby, które tam się będą bawiły, uczyły, a może na przykład chcecie mieć tam gabinet, albo może chcecie się budzić w pięknej przestrzeni. Co na przykład możemy zrobić? No taki pierwszy przykład z brzegu, no to ten wykurz, gdzie on nam zwiększa przestrzeń, gdzie on daje nam więcej światła, bo po prostu można zrobić większe okno i dzięki temu mamy na przykład na antresoli, gdzie jest klatka schodowa, jeszcze jakąś dodatkową przestrzeń. Na spędzanie czasu, na przykład dla dzieci do zabawy, na przykład w gabinecie, gdzie też spędzamy czas, to są tylko przykłady.

I wracając jeszcze do początku odcinka, wiem, że wszędzie są porady, że dwuskładowy dach jest tańszy i lepszy pod kątem energooszczędności niż jakikolwiek inny dach. jakikolwiek inny dach, czyli taki, który miałby wykusze, ryzelity, lukarny, czy nawet dach, który miałby zakręty, które powstają po prostu, kiedy my mamy rzut w kształcie litery L. Albo na przykład dach czterospadowy zamiast dwuspadowego. Czyli, że wszystko, co jest inne niż ten dwuspadowy prosty dach, jest droższe i gorsze energetycznie. I oczywiście, że i to i to jest prawdą, jeżeli liczymy koszty dachu oddzielnie w stosunku do całego domu, ale po pierwsze, jeżeli chodzi o energooszczędność, to da się oczywiście wykonać dach w taki sposób, że ten bardziej skomplikowany będzie tak samo energooszczędny, jak ten mniej skomplikowany, ale oczywiście tak, on będzie musiał być dobrze wykonany i przez to będzie finalnie droższy.

Tylko jak to się będzie miało w stosunku do całej inwestycji, w stosunku do wszystkich kosztów, nie tylko kosztów pieniężnych, bo tak naprawdę my kupujemy sobie nasze życie przyszłe w domu. I to są ważne decyzje, trudne tematy, dlatego właśnie zachęcam Was do tego, żeby podchodzić do tego jak najbardziej świadomie, żeby konsultować to z projektantem, żeby być otwartym na opcje, które on Wam zaproponuje. Od Was zależy, w co pójdziecie, co wybierzecie, ale dlatego chciałam, żeby powstał ten odcinek, bo chciałam Wam powiedzieć o możliwościach. Dach tworzy przestrzeń Waszego domu i to jest bardzo ważne i na etapie projektowania jest jedyny czas, kiedy można to dobrze zaplanować.