Mentionsy Mentionsy
Dobra Podróż
Dobra Podróż

Chiny trzymają nas mocno (odc. 157)

16.11.2025 ·1 godz 1 min

Czy Chiny rządzą już światem? A może musimy na to jeszcze chwilę poczekać? Dlaczego UE jest w 98% zależna od importu metali ziem rzadkich z Chin i czym są w ogóle te metale? Jak kupić za 20mln dolarów kopalnię wartą 1,5 miliarda?Tylko w listopadzie z Chin dobiegło nas kilka sensaycjnych wieści - a to o oddaniu do użytku największego lotniskowca, a to o uruchomieniu największej kopalni węgla na świecie, a to o humanoidalnym, kobietoksztalnym robocie, kolejnym dowodzie na to że Chiny żyją w co najmniej XXII wieku. Do tego trwały przepychanki o eksport wspomnianych metali ziem rzadkich, nad którymi Państwo Środka sprawuje niemal całkowitą kontrolę, trzymając w szachu resztę świata. Co znaczą wieści dobiegające z Chin i na ile powinniśmy się nimi martwić? Czym są surowce krytyczne i co to są metale ziem rzadkich? W dzisiejszym odcinku zaglądamy do wnętrza Ziemi, ale przede wszystkim za kulisy procesów, które rządzą współczesnym światem. W podkaście wspomniano (bądź nie) książki:Ed Conway „Skarby Ziemi”Ernest Scheyder „Wojna o minerały”Sylwia Czubkowska „Chińczycy trzymają nas mocno”Michał Lubina „Chiński obwarzanek”⭕️ ZOSTAŃ NASZYM PATRONEM: ⁠⁠⁠⁠https://patronite.pl/dobrapodroz⁠⁠⁠⁠⭕️ LUB POSTAW KAWUSIĘ: ⁠⁠⁠⁠https://buycoffee.to/dobrapodroz ⁠⁠⁠⁠⭕️ YouTube: ⁠⁠⁠   / dobrapodroz  ⁠

Dlatego czynsz wynajmu biura na ósmym piętrze może być najwyższy w całym budynku. Numery telefonów zwierających ciąg cyfr 8 albo 9, bo dziewiątka też jest szczęśliwa, mogą osiągać na aukcjach astronomiczne ceny sięgające setek tysięcy dolarów. Pewnie nie pamiętacie, ale Igrzyska Olimpijskie w Pekinie w 2008 roku rozpoczęły się w sierpniu 8 miesiącu, konkretnie 8 sierpnia o godzinie 8.08 wieczorem. Chiny są inne niż reszta świata, dając o tym co jakiś czas znać. Zresztą profesor Bogdan Góralczyk pięknie mówi, że Chiny to jest cywilizacja ubrana w szaty państwa. Właśnie wróciłem z państwa środka i w trakcie tego mojego króciutkiego pobytu zdążyło zadziać się kilka bardzo ciekawych rzeczy. Przede wszystkim Chiny oddały do użytku swój najnowszy i największy lotniskowiec, pierwszy produkcji chińskiej, a nie ruskiej.

Przedstawiły przełomowego, ponoć kobietokształtnego robota o nazwie Iron. oraz otworzyły najnowszą i największą na świecie elektrownię węglową. I każdemu z tych wydarzeń można by poświęcić osobny podcast. Jeden o tematyce militarnej, drugi technologicznej, a trzeci ekologicznej. Bo wiecie, otwarcie największej elektrowni na świecie to dowód na to, że Chiny mają głęboko gdzieś zmianę klimatu i nasze śmieszne europejskie wysiłki na rzecz jej ograniczenia. Zakrzyknie jedna strona światopoglądowego sporu, dodając, że tylko w obecnym 2025 roku to już 80 gigawatów mocy dodanych z węgla w Chinach. Na to druga strona sporu odkrzyknie, że to bzdura. Owszem, Chiny otwierają nowe węglówki, ale jednocześnie zainstalowały w tym roku 200 gigawatów odnawialnych źródeł energii, czyli no prawie trzy razy więcej niż mocy z węgla.

Dodam jeszcze, że obie wartości, zarówno w OZE, jak i elektrowniach węglowych, to więcej niż zainstalowała w tym roku cała reszta świata razem wzięta. I jeszcze, żeby skomplikować, dodam, że Chiny już w tym momencie mają miks energetyczny 60 do 40, co znaczy, że 60% mocy pochodzi z odnawialnych źródeł energii. I mógłbym to komplikować bardziej, ale nie będę, bo nie o tym jest dzisiejszy odcinek. Chociaż wszystkie te tematy, które wymieniłem przed chwilą, czyli bogactwo, militaria, ekologie, technologie, łączy jedna rzecz. To jeden z najgorętszych tematów tego roku, szczególnie w ostatnich tygodniach, czyli metale ziem rzadkich. Zanim przyleciałem do Polski zdążył się jeszcze spektakularnie zawalić Nowiusieńki, ogromny, ponad 750 metrowy most Honsi w Syczuanie na drodze łączącej go z Cybetem.

Dziś Tesla jest czwarta na rynku, ale Elon Musk jest wielkim fanem Chin i lobowo za nimi jak mógł u Trumpa, póki ich miesiąc miodowy się skukiem nie skończył. Oczywiście, nie zdziwię Was mówiąc, że iPhona i Tesla, i BYD, i Xiaomi łączy obecność metali ziem rzadkich. Tylko w iPhonie jest ich około grama, a w Tesli modelu Y coś między 500 a 700 gram. W ostatnich tygodniach owe pierwiastki były odmieniane przez wszystkie przypadki. Ponieważ Donald Trump nałożył na Chiny nowe cła, to te odgryzły się zapowiedzianą blokadą eksportu owych metali oraz zakazem eksportu na cele produkcji zbrojeniowej, co wywołało na zachodzie lekką panikę, gdyż Chiny kontrolują między 60 a 70% światowego rynku metali ziem rzadkich. W 2024 roku Chiny wyprodukowały 270 tysięcy ton metali ziem rzadkich, a USA, które mają własne złoża, ledwie 45 tysięcy ton.

Te 60 czy nawet 70% światowego rynku nie brzmi jeszcze tak strasznie, ale sęk w tym, że na niektóre pierwiastki, takie jak np. dyspros, terp, holm, erbtul i terp czy europ, Chiny mają praktycznie monopol, czyli powyżej 90% produkcji i przetwórstwa, a w przypadku takiego dysprozu to wręcz 99,9%. Co gorsza, wydobycie z ziemi to jedno, ale wydobycie z tej skały, w której są ukryte, to drugie. To znaczy rafinacja, bo metale ziem rzadkich, choć tak naprawdę wcale nie są rzadkie, to praktycznie nigdy nie występują solo, tylko zawsze w związku z innymi pierwiastkami, od których trzeba je oddzielić. No a proces rafinacji to już w 90% kontrolują Chiny. Bo wiecie, to nie są miłe w środowisku rzeczy. Właściwie to są bardzo niemiłe. I wydobycie tych metali, zresztą nie tylko tych, albo powoduje ogromne skażenie gleby i wód, albo, jeśli właściciel kopalni ma wystarczająco dużo determinacji, żeby wydobywać to najbardziej zgodnie z normami środowiskowymi jak się da,

no to całe przedsięwzięcie robi się średnio opłacalne. A przynajmniej koszt rozpoczęcia wydobycia robi się astronomiczny. Dlatego Stany Zjednoczone i Europa cieszyły się, że Chiny zechciały zabrać ten brudny przemysł do siebie, pozwalając, żeby nasze góry, jeziora i pustynie były czyste. Tak jak nasze sumienia. No, tylko jednocześnie zachciało się nam transformacji energetycznej, do której surowce krytyczne, w tym metale ziem rzadkich, są jak się okazuje niezbędne. I tak wylądowaliśmy w sytuacji, gdy sama Urszula von der Leyen przyznała, że w tej kwestii Unia Europejska jest w 98% zależna od Chin. No więc, gdy Chiny pogroziły Trumpowi, ale też Europie, to prezydent szybko zmiękł, jak zresztą na zwyczaju, bardziej kompetentni ludzie usiedli do rozmów, a ograniczenia zostały zawieszone na rok. I to nam dużo mówi o współczesnym świecie i rządzących nim prawach.

Po pierwsze, o tym jak wygląda dzisiaj rywalizacja między mocarstwami i że wcale nie musi być militarna. Po drugie, o tym, kto rozdaje tu karty. I tak, to są Chiny. Po trzecie, dlaczego to są Chiny? Bo od około 40 lat stosują konsekwentną politykę inwestowania w wydobycie i przetwarzanie metali ziem rzadkich nie tylko u siebie, czyli budują sobie niesamowity lewar, jeden z kilku zresztą, na państwa, które uznają za przeciwników. Po czwarte, niestety, mówi to też o słabości zachodniej klasy politycznej, bo też od dekad wiadomo jak ważne są metale ziem rzadkich i dla nikogo nie było tajemnicą, że Chiny pracowały wytrwale, by zostać na ich rynku hegemonem, a Zachód, szczególnie USA, tylko im w tym dążeniu pomagały. Wreszcie już 15 lat temu zastosowały tę swoją pozycję jako broń, a jednak nie wyciągnięto z tego odpowiednich wniosków, przynajmniej nie na szerszą skalę.

Tu od razu pierwsze zastrzeżenie do katastroficznej wizji, w której Chiny kontrolują cały obrót tymi surowcami. Owszem, kontrolują, ale w Unii Europejskiej dzięki jej przepisom i uciążliwym dyrektywom recykling różnych materiałów jednak działa. Więc tu też się wydobywa metale ziem rzadkich, tylko nie z ziemi, a ze zużytego sprzętu. Fachowo to się nazywa urban mining. Jestem taki mądry, bo nagrałem całą serię podcastów o recyklingu różnych odpadów, w tym elektroodpadów. Seria nazywa się Recykling bez tajemnic i możecie ją znaleźć na YouTubie. Każdy odcinek jest poświęcony innemu odpadowi. Więc jakie metale ziem rzadkich zawiera ten mój nieszczęsny stary iPhone? Przede wszystkim neodym, który znajduje się w malutkich magnesach neodymowych, które napędzają głośniki, silniki wibracyjne i mikrofony. Bez nich dźwięk byłby słabszy, a haptyka mniej precyzyjna.

produkcji akumulatorów, to jeśli chodzi o produkcję najnowocześniejszych czipów, to Chiny pozostają wciąż parę lat do tyłu za tzw. Zachodem, reprezentowany tutaj o dziwo przez Tajwan, leżący na Dalekim Wschodzie. to znaczy największy chiński producent chipów SMIC, jest ponoć technologicznie coś między 5 a 10 lat za TSMC. I wyobraźcie sobie, że jest tylko jedno, słownie jedno miejsce na świecie, które jest w stanie zapewnić idealny kwarcowy piasek do tygli, w których odbywa się krystalizacja tych wafli kwarcowych metodą Czochralskiego. I jest to kopalnia Spruce Pine u podnóża Gór Błękitnych w Karolinie Północnej. To znaczy są też inne miejsca oczywiście, ale jest jedno, by wszystkimi rządzić z idealnym piaskiem. Może to jest jedna z przyczyn tego, że Chiny wciąż są w tyle w tym akurat wyścigu.

Także jest gdzie wydawać te niemałe pieniądze, które zarabiają górnicy. Między Las Vegas a Los Angeles jest 270 mil, głównie przez pustynię Mojave i kopalnia jest położona idealnie, dosłownie tuż przy drodze międzystanowej numer 15. Za sąsiada mają gigantyczną farmę słoneczną Iwanapa, która wygląda nieziemsko, bo to jest taka wielka wieża otoczona ogromnym kręgiem luster, które kierują na nią światło. Śpieszcie się zobaczyć z lotu drona, póki istnieje. Bo w tym roku przez internety zainteresowane odnawialnymi źródłami energii przytoczyła się gówno burza, kiedy Chiny otworzyły swoją wielką farmę słoneczną podobnej konstrukcji. Brawo! Zakrzyknęli zwolennicy energii ze słońca. Debile. Odkrzyknął chór sceptyków, powołując się właśnie na przykład Iwanapa, która ma być w przyszłym roku zamknięta. Raptem po 12 latach działalności ze względu na nieopłacalność ekonomiczną projektu.

Chiny też były zadowolone. Ich przygoda z metalami ziem rzadkich zaczęła się tak, że w 1951 roku, tym samym, w którym firma wydobywcza wykupiła teren pod przyszłą kopalnię Mountain Pass, na Uniwersytecie Columbia tytuł doktora chemii obronił pan Xu Guangxian. Kongres USA był wtedy bliski uchwalenia ustawy uniemożliwiającej studentom z Chin, którzy ukończyli studia w Stanach, powrót do komunistycznej ojczyzny, ale Xu i jego żona, również chemiczka, opuścili Nowy Jork i wrócili do ojczyzny, gdzie Xu dostał angaż na Uniwersytecie Pękińskim. W trakcie rewolucji kulturalnej oboje zostali uwięzieni na 6 lat, ale po wyjściu na wolność Siu został delegowany do badań nad pierwiastkami metalizm rzadkich, a wyniki jego prac były decydujące dla chińskiego wydobycia i rafinacji ich własnych złóż metalizm rzadkich.

które jak się okazało w połowie lat 70. były jednymi z największych na świecie. W latach 80. następca Mao, czyli wielki reformator Chin Deng Xiaoping stwierdził, że bliski wschód ma ropę, a Chiny mają metale ziemrzatki, dając wiatr żagle przemysłowej ich wydobycia i rafinacji. W 1999 roku z kolei jego następca Jiang Zemin radził, aby kraj usprawnił rozwój oraz zastosowanie metali ziem rzadkich, zmieniając atut w gospodarczą przewagę. Także widać tutaj jak na dłoni 40 lat konsekwentnej polityki. No i w tym samym czasie, gdy chińscy naukowcy coraz bardziej intensyfikowali badania nad metalami ziem rzadkich i ich wykorzystaniem, to Amerykanie interesowali się nimi coraz mniej, przerzucając fokus na biopaliwa i odnawialne źródła energii, a badania nad metalami ziem rzadkich znikały z amerykańskich uniwersytetów.

Podobnych problemów z przepisami środowiskowymi nie mają też np. w Demokratycznej Republice Konga. Gwoli sprawiedliwości muszę dodać, że od czasów objęcia rządów przez obecnego przewodniczącego komunistycznej partii Chin Xi Jinpinga ochrona środowiska stała się jednym z priorytetów chińskich władz. No, przynajmniej deklaratywnie. I z jednej strony to się przejawia w inwestycjach w odnawialność źródła energii, ale również wprowadzanie i egzekwowanie jakichkolwiek standardów ekologicznych również w kopalniach. Więc w ostatnich latach podjęto szereg działań mających na celu ograniczenie tego skażenia środowiska, chociaż możemy założyć, że jeszcze jest tam wiele do zrobienia. No ale wszystko ma swoje konsekwencje. Ponieważ Chiny stają się Europą Azji, jeśli chodzi o uregulacje środowiskowe, no to zaczęły się rozglądać, podobnie jak kilkadziesiąt lat temu Zachód, za tym skąd by wziąć tu potrzebne surowce tanio i dużo z jakiegoś miejsca, gdzie nie przejmują się tak bardzo środowiskiem.

Wtedy wzrok Chińczyków padł na rządzoną przez huntę wojskową Mianmę. Mianma ma zasoby, ale mało co poza tym, więc musi polegać w całości na Chińczykach. Dlatego cały surowiec tamtejszych kopalni trafia celem przetworzenia do państwa środka. W ten sposób Chiny utrzymały swoją dominację na rynku, jednocześnie przenosząc koszty środowiskowe i społeczne na inny kraj. A te koszty są ogromne, tym bardziej, że Myanmar nie ma żadnych w ogóle regulacji w czymkolwiek praktycznie, jak ma je zresztą mieć, gdy obecnie przynajmniej część terenów zasobnych w minerały jest kontrolowana przez partyzantkę. Każda partyzantka jest zawsze przychylna kopalniom, bo zapewniają solidne źródło finansowania do walki z rządem. I tak liczba aktywnych kopalni w Mianmie wzrosła z około 130 w 2020 roku do ponad 370 do końca ubiegłego roku, a sam kraj awansował na czwarte miejsce na świecie jako producent metali ziem rzadkich.

Natomiast co się w tych kopalniach i wokół nich dzieje i jak wygląda dewastacja środowiska, no to aż strach pomyśleć. I tak naprawdę nie wiemy, bo dotrzeć tam zachodnim dziennikarzom jest, jak się domyślacie, raczej trudno. Chiny rozglądają się zresztą też po innych sąsiadach i całym świecie zresztą. Ledwo co Amerykanie uciekli z Kabulu, a już elegancko ubrane chińskie delegacje rozpoczęły negocjacje z talibami w kwestii eksploatacji złoża miedzi w Mesajnak. W tym samym czasie Chiny wydały miliardy dolarów na zakup kopalni kobaltu w Demokratycznej Republice Konga. Kongo to w ogóle jest miądro ciemności, które jest bodajże najbogatszym krajem w świecie zasoby, a na pewno per capita i to bogactwo jest przekleństwem, które sprawia, że od kilkudziesięciu lat nie może wyjść z wojem domowych.

A tak właściwie to od początku okresu kolonizacji przez zasoby swoje Kongo, a właściwie Kongijczycy cierpią. Tymczasem w Stanach nie brakowało ludzi, którzy zdawali sobie sprawę, że Mountain Pass to żyła złota, tylko w wielu kolorach. Kupiła ją pewna korporacja, która zainwestowała coś koło 1,5 miliarda dolarów w reaktywację, rekultywację, modernizację kopalni, usunięcie szkód środowiskowych itd. Zaczęli koło 2010 roku, kiedy była zwyżka cen z powodu konfliktu Chin z Japonią, o którym za chwilę. No i wyobraźcie sobie, że zbankrutowali 5 lat później. Bo z jednej strony koszty rozpoczęcia tego przedsięwzięcia były ogromne, a z drugiej strony Chiny nagle znowu obniżyły ceny, no i wydobycie przestało się tak bardzo opłacać. Dwa lata po bankructwie kopalnia została znowu wystawiona na sprzedaż.

W 2015 roku ówczesny premier Chin Li Keqiang na forum ekonomicznym w Davos wziął do ręki długopis i zapytał. Dlaczego Chiny nie potrafią stworzyć długopisu, który pisałby równie gładko i płynnie? Tak, jeszcze 10 lat temu zdolność do wykonania idealnego łożyska kulkowego z oprawką pozostawała poza zasięgiem chińskich producentów. Mimo, że produkowali 80% długopisów świata, no to tę akurat część musieli sprowadzać głównie z Europy. No ale cóż, 10 lat to szmat czasu. Producenci długopisów oraz stali musieli się gęsto tłumaczyć, również w telewizji ruszyła kampania mająca na celu usunięcie tego niedostatku i dwa lata później pierwsza państwowa firma ogłosiła sukces. Zadanie stworzenia idealnej kuleczki zostało wykonane. Ile jest jeszcze takich kuleczek w chińskich samochodach albo rakietach?

Czy w ogóle jeszcze są? Nie mam pojęcia i nie sądzę, czy tak na dobrą sprawę ktokolwiek to wie. No dobrze, to teraz lecimy na drugą stronę Pacyfiku, do Japonii i Australii. A konkretnie na nie zamieszkałe skaliste wyspy Senkoku, jakieś 160 km na północ od wybrzeży Tajwanu, 300 km na wschód od wybrzeży Chin i niecałe 1000 km od Kyushu, najmniejszej z trzech głównych wysp archipelagu japońskiego. Ale to Japonia uznała je za swoje pod koniec XIX wieku i formalnie należą one do prefektury Okinawa. Z kolei Chiny utrzymują, że wyspy należały do nich od czasów starożytnych i że były odkryte i używane przez chińskich żeglarzy. O ile to brzmi całkiem sensownie, to wiarygodność chińskich roszczeń nieco usławia fakt, że roszczą sobie w ten sam sposób pretensje do wielu innych wysp bardziej na południe, na Morzu Południowochińskim, będąc w wosnym sporze między nimi z Wietnamem, Malezją, Filipinami i Indonezją.

A gdyby uznać te roszczenia, to właściwie całe to Morze Południowochińskie byłoby chińskimi wodami terytorialnymi. Zasięg tych chińskich pretensji to tak zwana linia dziewięciu kresek. Także tam co chwila są jakieś większe lub mniejsze przepychanki. A wracając do wysp Senkaku. W 2010 roku w ich okolicy doszło do zderzenia chińskiej łodzi rybackiej z japońskim patrolowcem. Japonia zatrzymała kapitana chińskiej łodzi, co doprowadziło Pekin do furii. Mimo, że sami robią podobne rzeczy na południu. W odpowiedzi Chiny podjęły szereg działań, z których najbardziej widoczne było drastyczne ograniczenie eksportu metali ziem rzadkich do Japonii i podniesienie cen eksportowych tych metali, żeby państwa trzecie nie mogły zaopatrywać Japonii metalami, które kupią w Chinach. To jest właśnie ten moment, gdy niektóre metale podrożały i 10 razy.

Wszystkie Toyoty i inne Sony miały nagle problem z zachowaniem ciągłości produkcji, a świat się nagle zorientował, że Chińczycy mają monopol na ich przetwarzanie i prawie monopol na wydobycie. Właśnie wtedy postanowiono ożywić kopalnię Mountain Pass w Kalifornii, a wypuszczona w 2012 roku gra Call of Duty Black Ops 2 opiera się na scenariuszu, w którym chiński monopol na rynku surowców ziem rzadkich doprowadza do regularnej wojny między Stanami Zjednoczonymi i Chinami. I żeby było śmieszniej, ta wojna toczy się w 2025 roku. Ale wracając do świata rzeczywistego. Sprawa tego nieformalnego embarga na eksport do Japonii rozeszła się po jakimś czasie po kościach, to znaczy Światowa Organizacja Handlu ostatecznie uznała, że ograniczenia były nielegalne i naruszały zasady handlu międzynarodowego, a Chiny stopniowo wycofały te restrykcje.

Więc wycinano lasy, a jak się wytnie lasy, to nie ma korzeni, które trzymają wodę, co z kolei prowadziło do wielkich powodzi. Dodatkowo chłop stojący przy piecu nie obrabia pola, a jak się pola nie obrobi, no to ono nie obrodzi, więc zapanowała klęska głodu. I pomogło też słynne polowanie na wróble. W efekcie na przełomie lat 50. i 60. z głodu zmarło do 30 milionów ludzi. Ale nie patrzcie na Chiny przez pryzmat tamtych porażek, bo dziś to zupełnie inny i inaczej zarządzany kraj, który umie też wyciągać wnioski z błędów. W poprzedniej dekadzie Chiny wyprodukowały więcej stali niż USA w całym XX wieku, a jeżeli chodzi o beton, to w 3 lata zużywały go tyle, co stany przez 100 lat. Skoro już wiemy, co dzieje się na wyspach na Morzu Południowochińskim, jak również pod wodą, to dosłownie na chwilkę skoczymy jeszcze dalej na południe do krainy kangurów.

Dlaczego Donald Trump składał te absurdalne propozycje zakupu, czy też wręcz groźby przyłączenia Grenlandii do Stanów? Nie wydaje się, że ze względu na jej znaczenie militarne, bo przecież Amerykanie mają tam wspomnianą działającą bez przeszkód bazę. Raczej chodzi o to, że akurat ten prezydent zrozumiał, że Ameryka musi mieć własne źródła surowców krytycznych i robi w tym zakresie naprawdę sporo. Na przykład w 2023 roku Ameryka po raz pierwszy prześcignęła Chiny, jeśli chodzi o inwestycje w Afryce i od tego czasu tę przewagę tylko zwiększa. Chociaż w 2023 roku rządził oczywiście Biden, to za ten wzrost inwestycji jest odpowiedzialna agencja US International Development Finance Corporation, utworzona właśnie za pierwszej kadencji Trumpa. Ta agencja DFC otwarcie deklaruje, że jej celem jest konkurowanie z chińską obecnością w strategicznych regionach świata.

No i zarówno Chińczycy, jak i Amerykanie chętnie położyliby łapę na tym, co leży pod wodem Grenlandii. A leży tam 25 z 34 krytycznych minerałów dla Unii Europejskiej i dużo ropy. Ale Grenlandczycy, czujący silny związek z naturą, nie rozdają licencji na wydobycie na prawo i lewo, ale jednak pomału ich udzielają. Z tym, że nie Chińczykom. Chiny póki co przynajmniej zostały wypchnięte z tego wyścigu. Główne projekty wydobywcze metalizm rzadkich na Grenlandii to przede wszystkim Tundry's Project, prowadzony przez firmę kanadyjską Critical Metals, a wcześniej projekt rozwijali właśnie Australijczycy. Będzie się tam wydobywać lantanowce, neodym, prazeodym i inne metale ziem rzadkich. Mają już pozwolenia środowiskowe, wsparcie Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych, ale to wciąż nie znaczy, że produkcja zacznie się jutro, raczej tak bardziej za 10 lat.

Jaki z tego wszystkiego wniosek? Czy Chiny tym odsłonięciem kart i energetycznym szantażem nie strzeliły sobie aby w stopę? W końcu zmotywowało to tzw. Zachód za wzięcie się na serio za zabezpieczanie swoich łańcuchów dostaw. A może Chińczykom już nie zależy, by się w jakikolwiek sposób krygować? Może uważają, że ich przewaga jest już nie do nadrobienia? No nie sądzę, żeby tak uważały, bo historia pokazuje, że nie ma czegoś takiego jak na raz na zawsze wypracowana przewaga. Polityka to jest ciągły wyścig po władzę nad powiatem, krajem, światem, a teraz i kosmosem. No bo właśnie nie powiedziałem o wyścigu na księżyc po pierwiastki. Zresztą nie ma na razie za bardzo o czym mówić, skoro nie wiemy co i ile i jak wydobyć ze Srebrnego Globu, a potem przetransportować to jeszcze na Ziemię. Ale wiemy, że jeśli będzie się to opłacać, to już mądre głowy wymyślą jak to zrobić.

Pamiętacie film Nie Patrz w Górę z Leonardo DiCaprio? W kierunku Ziemi leci asteroida, ale decyzja amerykańskich polityków nie zostanie zniszczona, ponieważ właśnie zawiera znaczną ilość metali ziem rzadkich. Spoiler alert, nie zdążyli ich wydobyć. Reakcją na tę chińską dominację nad surowcami jest budowa nowych kopalni i rafinerii w Stanach Zjednoczonych i w Europie, co oczywiście rodzi protesty. No to może lepiej, tak jak te coraz bardziej czyste Chiny, importować metal z krajów, gdzie się nikt środowiskiem nie przejmuje. Oczywiście, że lepiej i też to robimy, choć na mniejszą skalę i lepiej, żeby to się nie wydało, bo znowu opinia publiczna podniesie rwetes i będzie problem. Jedno jest pewne, jeśli chcemy być zieloni i zrównoważeni energetycznie, a do tego jeździć samochodami na baterie, no to jeszcze trzeba dużo głębokich dziur w ziemi wykopać.

Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.