Mentionsy Mentionsy
Datownik w Radiu Lublin
Datownik w Radiu Lublin

Datownik 09.06.2023 - Cole Porter

09.06.2023 ·12 min 27 s

Dziś (09.06) mija 132. rocznica urodzin Cole'a Portera - jednego z najwybitniejszych amerykańskich kompozytorów i twórców musicali. Jego muzyczną biografię przypomniał w "Datowniku" red. Paweł Błędowski. 

Bez przyszłości powinieneś zająć się czymś innym. Już w czasie studiów na uniwersytecie ujawnił się ten talent Cole Portera w sposób bardzo praktyczny, dlatego że Cole, Szanowni Państwo, stworzył bardzo, bardzo wiele utworów dla uniwersyteckich klubów sportowych. Ponoć część z tych piosenek nadal w tym środowisku funkcjonuje, co jest fascynujące, bo jak wspomniałem, dzisiaj mija 132 rocznica urodzin Cole Portera. Najpierw był więc Uniwersytet Yale, a potem Harvard. Na Harvardzie najpierw pod naciskami dziadka Cole Porter przez krótki czas studiował prawo, ale później za namową jednego z profesorów, jak wspomniałem, przeszedł do Instytutu Muzyki. W tamtych latach popularność piosenek mierzona była w tym, czy one pojawiają się w musicalu na Broadwayu, czy nie.

Oczywiście musical jako nowoczesna forma dopiero raczkował, bo chociaż jego korzenie sięgały bardzo głęboko. To nie tylko historia amerykańska, to także przecież te wszystkie liczne inspiracje europejskie, które do Stanów dotarły za sprawą emigrantów. No ale w 1916, kiedy Cole Porter podjął pierwszą próbę wystawienia musicalu ze swoją muzyką na Broadway'u, on nosił tytuł See America First, musical w tej formie, w której znamy go dzisiaj, tak naprawdę jeszcze na dobre nie zaistniał. Przypomnijmy, rok 1927, to jest premiera musicalu Show Boat i dopiero tam pojawił się ten wątek fabuły, bardzo spójnej, niezwykle istotnej Te piosenki miały być już tej fabule podporządkowane.

Na początku, w pierwszych próbach Cole Portera było zupełnie inaczej, ale trzeba przyznać, Szanowni Państwo, że ta pierwsza próba bardzo, ale to bardzo Cole Portera zniechęciła. Bo jak wspomniałem, ten musical nosił tytuł See America First, I wydawało się, że taka amerykańska tematyka znakomicie sprzeda się na Broadway'u. Nic bardziej mylnego. Ten pierwszy musical z 1916 roku był po prostu może nie gigantyczną, ale jednak klapą bardzo szybko przestano go wystawiać i Cole Porter na razie, na razie obraził się na amerykański przemysł musicalowy i wyjechał do Europy. Był rok 1917, trwała I wojna światowa, jak Państwo wiedzą wtedy Ameryka już włączyła się do wojny. Tymczasem Cole Porter, chociaż oficjalnie figuruje na liście żołnierzy Legii Cudzoziemskiej, czym zresztą bardzo później w wywiadach się chwalił,

I kto wie, czy ta rola nie była dla Lindley Thomas ważniejsza. Małżeństwo postanowiło powrócić do Stanów Zjednoczonych, a Cole Porter postanowił jeszcze raz zmierzyć się z amerykańskim przemysłem muzycznym i udowodnić, że ma talent, który jest w stanie pozwolić mu na zawojowanie Broadway'u. Przychodzi rok 1928 i Cole Porter na Broadwayu wystawia musical pod tytułem Paris. I to jest interesujące, że jego pierwszy musical, See America First, opowiadający o amerykańskim losie, zupełnie przepadł. Natomiast musical Paris z 1928 roku, a więc wystawiony szanowni Państwo rok po tym klasycznym musicalu Show Boat odnosi sukces.

W 1929 roku Cole Porter nie chciał ryzykować. Stwierdził, że skoro musical Paris odniósł sukces, więc on stworzy podobny, o nieco podobnym libretto, o podobnej fabule. I tak pojawił się musical Fifty Million Frenchmen, a więc 50 milionów Francuzów. I tutaj przyniósł kolejne dwa przeboje. Find Me A Primitive Man i You Do Something To Me. Kolejne lata to tak naprawdę pasmo sukcesów Cole Portera. W 1930 roku ukazał się kolejny, na scenie musicalowej pojawił się kolejny. Musical The New Yorkers była to, co ciekawe, pierwsza produkcja w później sławnym Broadway Theatre. Tam pojawiły się takie piosenki jak m.in. Take Me Back to Manhattan, którą później tak fantastycznie wykonywała Rosemary Clooney, czy Love for Sale, którą na pewno Państwo kojarzą z tego wykonania Lady Gagi i słynnego Tonya Benneta.

Gdyby zastanowić się, proszę Państwa, który z musicali stworzonych przez Cole Portera, proszę mi wierzyć, było ich naprawdę bardzo, bardzo wiele, przyniósł największy przebój, to chyba trzeba by sięgnąć do roku 1932, do musicalu Gay Divocie, w którym występował w oryginalnej obsadzie Fred Astaire. Co ciekawe, bez swojej siostry Adele, bo najczęściej, kiedy już pojawiał się na scenie musicalowej, to towarzyszyła mu właśnie Adele. I w tym musicalu znalazła się piosenka Night and Day, śpiewana tak naprawdę na przestrzeni kolejnych dekad przez niemal wszystkich ważnych artystów amerykańskich. Kiedy ktoś wykonywał tego rodzaju muzykę, nie mógł w swoim repertuarze pominąć Night and Day. 1934 rok, kolejny sukces, Anything Goes.

Tam piosenka do tego musicalu później zrobiła także karierę pozamuzyczną, karierę filmową dzięki oczywiście wielkiemu fanowi muzyki tamtych czasów Woody Allenowi. Ale także Blow, Gabriel Blow. To fragment tego samego musicalu, czyli Anything Goes, a tutaj rzeczywiście już doprowadzono do perfekcji, Cole Porter doprowadził do perfekcji swój styl. Rok 35. Możemy kontynuować, proszę Państwa, tę wyliczankę. Kolejny sukces Musical Jubilee. I takie kompozycje jak Begin the Begin czy Just One of Those Things, które śpiewał po latach Frank Sinatra. Kiedy wybuchła II wojna światowa, a w roku 1941 Ameryka do niej przystąpiła, Cole Porter nadal robił to, co potrafił najlepiej.

Cole Porter zdecydowanie odmawiał i przechodził kolejne operacje, które miały temu zapobiec. Ostatecznie i tak się to Nie udało, ale nadal tworzył. W 1948 roku stworzył kto wie czy nie najważniejszy musical w swojej karierze. To był musical Kiss Me Kate na Broadway. W tej pierwszej wersji wystawiany był ponad tysiąc razy. Między innymi pojawiły się takie nagrania jak Too Damn Hot, śpiewane później przez Ella Fitzgerald, czy Why Can't You Believe. Aha, i jest jeszcze jedna piosenka, O której nie powinniśmy wspominając Cole'a Porter'a zapomnieć. To utwór I've Got You Under My Skin, który unieśmiertelnił Frank Sinatra. Cole Porter, proszę Państwa, odszedł w 1964 roku, ale jego twórczości żyje do dziś.

Pokazano wszystkie 8 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.