Datownik 08.04.2022 - Adolf Dymsza
Adolf Dymsza. Uważa się go za najwybitniejszego komika polskiego kina XX wieku. "Król polskiej komedii” miał jednak w swojej biografii kontrowersyjne epizody... Wczoraj minęła 122. rocznica jego urodzin. O Dymszy red. Pawłowi Błędowskiemu w "Datowniku" opowiedział znakomity znawca i animator kultury filmowej, Piotr Kotowski.
Dobry wieczór Państwu. Przed mikrofonem kłania się Wam nisko Paweł Błędowski. Zapraszam na kolejne wydanie naszego cyklu historycznego Datownik. Dzisiaj będziemy rozmawiali o jednej z najważniejszych postaci polskiego kina. Często nazywano go królem komedii XX wieku, tej polskiej komedii. Mowa o Adolfie Dymszy. Wczoraj, proszę Państwa, minęła 122 rocznica urodzin tego wybitnego polskiego aktora. A dzisiaj będę rozmawiał o Adolfie Dymszy ze znakomitym znawcą kina, także z animatorem kultury filmowej w Lublinie i nie tylko, panem Piotrem Kotowskim. Dobry wieczór. Dobry wieczór. Zacznijmy od początku. Jak to się stało, że niemal 17-letni Adolf Dymsza zaczął już występy w teatrze? No wówczas kariera teatralna czy kariera kinowa to nie było coś, co było bardzo popularne, jeżeli chodzi o młodych ludzi.
Jak to się stało? Skąd te zainteresowania u Dymszy? No nie w teatrze od razu, tylko w teatrzykach takich półamatorskich. Ciągnęło go w tę stronę do sceny, bo mimo że skończył poważną uczelnię o charakterze handlowym, to jednak to nie z tym wiązał swoją przyszłość, a ponieważ to były takie czasy, kiedy No z jednej strony te teatrzyki i kabarety, rewie rozwijały się masowo, tudzież zaczynało przecież już dużą rolę, bo zyskało popularność odgrywać kino. Jeszcze oczywiście kino nieme i które Składało się głównie z krótkich filmików razem łączonych na jakiś seans taki standardowy półtora godziny.
I tutaj ich publiczność ściągnęła masowo. Adolf Dymsza odczuwał chyba z jednej strony potrzebę wzięcia udziału w czymś takim. W drugiej może dała znacie sobie ukryta chęć do blasku świateł, do sławy, popularności. W filmie zadebiutował w roku 1918. Czy już wtedy, panie Piotrze, pojawił się ten pseudonim Adolf Dymsza? To znaczy, pseudonim pojawił się troszkę później i to nie w związku z filmem, a z teatrem, czy z kabaretem raczej. Natomiast ten pierwszy film, Zostawniony krawiec, nie był żadnym wyczynem ani aktorskim, ani też film nie zapisał się
Dokładnie, ale imał się też innych zajęć związanych pośrednio ze sferą atlastyczną, czyli był wodzirejem, prowadził lekcje tańca w jednej ze szkół, Brał udział w maratonach tańca. Jeden nawet wygrał. Trzymał na parkiecie aż 48 godzin. Czyli kondycję miał w sumie niezłą. Coś niesamowitego, to prawda. Chciałbym zapytać Panie Piotrze także o ten moment przełomu, jeżeli chodzi o karierę Adolfa Dymszy. No bo kiedy patrzymy wstecz teraz w te lata przedwojenne, wydaje nam się, że on niejako bardzo szybko został gwiazdą. Tymczasem była to raczej kariera małych kroków. No, zdecydowanie tak. Żeby dostać się do centrum tego życia filmowego, trzeba było czymś zaimponować decydentom od kinematografii.
Dymsza też, owszem, miał to doświadczenie kabaretowe, rewiowe, co pewnie sprzyjało w obsadzaniu w gruzolach komediowych, ale też Z kim najbardziej konkurował Adolf Dymsza? Czy to był Eugeniusz Bodo? Jaki w ogóle był jego stosunek do kolegów z branży, na przykład tych, którzy skończyli szkoły filmowe? Mało było właśnie ludzi, którzy pokończyli profesjonalne studia aktorskie czy reżyserskie.
Z Eugeniuszem Bodo grał w kilku filmach. Te dwa najbardziej znane to Robert i Bertrand i Paweł i Gaweł. Grał często z Zulą Pogorzelską, która była jego koleżanką jeszcze od czasów kabaretu Kwi Pro Quo. I z Heleną Grosówną i tak dalej, z Antonim Fertnerem, więc to był taki Krąg właściwie ludzi, którzy na co dzień ze sobą współpracowali, szczególnie, że wymieniali się tylko na planach filmowych, zmieniały się nazwiska, raczej krzywki w obsadzie, bo nazwiska aktorów pojawiały się wciąż te same w kolejnych filmach. W ostatnich latach, Panie Piotrze, przede wszystkim w przestrzeni internetu pojawiło się wiele artykulików i artykułów historycznych o Dymszy, a raczej o tym, co on robił jako aktor w czasach okupacji.
No, zginął. Tak, zapłacił życiem. Dymsze to się udało. Co prawda twierdził w swoich pamiętnikach, że odwiedzali go przedstawiciele podziemia z takim, z misją upomnienia. Ostrzeżenia. Ostrzeżenia i udzielenia pewnej kary, symbolicznej, nie kary śmierci, czy to miała być kara hosty. Ale z czego on się też wyłgał w pewnym sensie, bo był aktorem popularnym. Ci, którzy do niego przyszli, też mu nie chcieli zabić krzywdy i udawali tylko, że go biją. On miał głośne krzycze, żeby słyszeli co sąsiedzi. Ale w gruncie rzeczy nic takiego mu się nie stało.
Ale nawet w pierwszej połowie lat 50., kiedy kina przybrało wybitnie socrealistyczny kurs, to w komediach, które Pan się pokazywał, czyli Irena do domu, Sprawa do załatwienia, owszem, te filmy grzeszyły pewnym takim ...publicystycznym i ideologiczną skazą. Natomiast miały całkiem nieźle skonstruowany scenariusz komediowy i on się w tym bardzo dobrze odnalazł już bez dodatkowego szarżowania, robienia Dymsza pracował do 1973 roku, wtedy też przeszedł na emeryturę, dwa lata później zmarł.
Skoro powiedział pan wcześniej, panie Piotrze, że to troszeczkę na wyrost to określenie Król Polskiej Komedii, to jakby pan określił Dymszę, za co powinniśmy być mu wdzięczni przede wszystkim i z czego go pamiętać? Pamiętać możemy go z filmów, w których grał, bo nawet te przedwojenne, które dzisiaj z pewnym przymrużeniem oka można oglądać, ale to jest jednak też kawałek historii naszego kina. Tak to kino wyglądało i żeby mieć o tym pojęcie, te filmy trzeba obejrzeć sam, dobrodziejstwem ich inwentarza. Dymsza wstydzić się nie ma czego, bo on po prostu robił to, co do niego należało, czego od niego wymagano, a co ważniejsze, czego oczekiwała publiczność, bo właśnie kochała go w takich przegiętych rolach, takiego, no, lumpa troszkę, warszawskiego trwaniaczka, który wpadł we wszystkie możliwe tarapaty, ale no, ponieważ ma tę energię w sobie zahartowanego,
No sympatyczne rysunki postaci. Zgłębiajmy proszę Państwa zatem historię polskiego kina i rolę Adolfa Dymszy. A o tym aktorze opowiadał nam tak interesująco dziś w Datowniku znawca kina Piotr Kotowski. Bardzo Panu dziękujemy Piotrze. Bardzo Panu dziękuję.
Pokazano wszystkie 10 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Adolf Dymsza. Uważa się go za najwybitniejszego komika polskiego kina XX wieku. "Król polskiej komedii” miał jednak w swojej biografii kontrowersyjne epizody... Wczoraj minęła 122. rocznica jego urodzin. O Dymszy red. Pawłowi Błędowskiemu w "Datowniku" opowiedział znakomity znawca i animator kultury filmowej, Piotr Kotowski.