Perła modernizmu. Centralny Dom Towarowy

Rok 1946. Zakończyła się II wojna światowa, a Warszawa z martwych wstaje. Niektóre budynki są odbudowywane, a inne, nowe, budowane w miejscu dawnych. Ulica Krucza, która dotąd kończyła się na skrzyżowaniu z Alejami Jerozolimskimi, zostaje przebita do ulicy Brackiej. Pomiędzy wspomnianymi Króczą, Bracką i Alejami Jerozolimskimi tworzy się trójkątny plac, na którym za chwilę powstanie budynek, który wkrótce zyska status kultowego. Tym budynkiem jest Centralny Dom Towarowy, znany także jako Centralny Dom Dziecka, Dom Handlowy albo Dom Towarowy Smyk. Cykl Warszawski. Cedet został zaprojektowany przez Zbigniewa Ichnotowicza, czyli m.in. współtwórcę wnętrz dworca Śródmieście, a także Jerzego Romańskiego.

22 lipca w ogóle był dniem, kiedy z czasów PRL często otwierano w Warszawie nowe ważne budynki. W 1952 roku tego dnia oddano do użytku wspomniany wcześniej Plac Konstytucji, a także tego samego dnia uchwalono Komunistyczną Konstytucję. W 1955 roku tego dnia otwartą o zamiast 190-lecia. Charakterystycznymi cechami Centralnego Domu Towarowego były i wciąż są przeszklona bryła oraz ogromny neon, strzałka w kształcie serpentyny zawieszony na budynku 5 lat po jego otwarciu. Pewną nowością jeśli chodzi o polskie standardy był także umieszczony w podziemiach budynku garaż. Zainstalowane zostały tutaj też schody ruchome będące wówczas niezwykle nowoczesnym rozwiązaniem.

CEDEC spełniał głównie funkcje handlowo-usługowe jako hala targowa, delikatesy czy restauracje i kawiarnie, a także biurowe. Od czasu do czasu w budynku organizowane były pokazy mody, a na początku lat 70. w swoim miejscu znalazł tu przeniesiony z pobliskiego domu towarowego braci Jałkowskich Centralny Dom Dziecka. W związku z czym w budynku otwarto sklep zabawkowy i z zabawkami właśnie budynek jest do dziś pojażdżony. Tylec spokojnie funkcjonował do 21 września 1975 roku, kiedy to wieczorem na szóstym piętrze budynku wybuchł pożar. Ogień rozprzestrzenił się na kolejne trzy piętra, a potem objął cały budynek. Ugaszenie pożaru zajęło strażakom 4 godziny. Za oficjalną przyczynę uznano awarię schodów wychomych, a dokładnie zatarcie łożysk.

Pożarze ucierpiało wnętrze budynku, ale na szczęście przetrwała konstrukcja. Odbudowa trwała 2 lata. Budynek, od teraz pod nazwą Dom Handlowy Smyk, którą przez lata nasz się pokrzykło bliski przystanek tramwajowy, został otwarty 25 listopada 1977 roku. Budynek wyglądał jednak inaczej, prościej. Zniknął charakterystyczny neon, a przeszklenia miały od teraz złoty kolor. Sklep zaczął specjalizować się w zabawkach i w ogóle w artykułach dla dzieci. W 2000 roku na podstawie tego sklepu powstało przedsiębiorstwo Smykesa, biorące nazwę od Domu Handlowego, które wkrótce otworzyło swoje sklepy w całej Polsce, a nawet poza jej terytorium. W 2006 roku konstrukcja głównego budynku została wpisana do ewidencji zabytków.

Obecniło się starą nową nazwą CDET. Dzięki remontowi mamy okazję podziwiać jego fasadę w wersji oryginalnej z początku lat 50. Wrócił także charakterystyczny leon. Od strony ulicy Kruczej została dobudowana nowa biurowa część. Biura zresztą zajmują teraz większość powierzchni budynku. 15 tysięcy metrów kwadratowych. Część handlowa do 7 tysięcy metrów kwadratowych. Znalazło się w niej miejsce dla dwupiętrowego sklepu Smyk o powierzchni półtora tysiąca metrów kwadratowych. W internecie natknąłem się na opinię, że wraz ze zburzeniem i odbudową, nicystwiono budynek, że go zniszczono. Ja osobiście się z tym nie zgadzam. Wraz z odbudową powrócono do oryginalnego, piękniejszego i bardziej reprezentacyjnego wyglądu fasady.