#2 Czym jest Data Center?

Witajcie w drugim odcinku podcastu Cyfrowe Rozmowy. Dziś przybliżę Wam temat, którym zajmuję się zawodowo, czyli centrami przetwarzania danych. Opowiem czym są, jak są skonstruowane, jak wygląda polski segment Data Center na tle światowego oraz dlaczego te obiekty są kluczowe dla gospodarki cyfrowej. W tym odcinku nie zapraszam jeszcze gości, ponieważ uważam, że przed zagłębieniem się w szczegóły techniczne Warto najpierw zyskać ogólny obraz, aby lepiej zrozumieć systemy, technologie i procesy, które zachłodzą w Segmencie Cyfrowym. Jeśli chciałbyś, aby któryś z poruszonych wątków został szerzej omówiony w kolejnych odcinkach, najpierw proszę o ten w komentarzu. Ten podcast ma być ciekawy i wartościowy przede wszystkim dla Was, a Wasz feedback motywuje mnie do przygotowania kolejnych odcinków.

Jeśli chcesz, aby w tym miejscu pojawiła się reklama Twojej firmy, która działa w cyfrowym otoczeniu, to napisz do mnie na LinkedIn lub wysyłaj maila na adres cyfroworozmowymaupa.gmail.com Czym jest Data Center? Wyobraź sobie, że jesteś na spacerze lub jedziesz samochodem do pracy i właśnie naciskasz play tego podcasta na YouTube lub Apple Podcasts. Jakie procesy zachodzą, że przemieszczając się masz stałe połączenie z siecią internet i możesz słuchać ten podcast? Równie ciekawe jest miejsce, gdzie został umieszczony odcinek tego podcastu i w jaki sposób wielu ludzi z całego świata mogą go jednocześnie słuchać.

I w tym momencie można powiedzieć, że przy pomocy naszego smartfonu trafiliśmy do chmury. W zależności od tego, z jakiego serwisu korzystamy, to trafiamy do odpowiedniego serwera, który znajduje się w jednym z dużych obiektów Data Center. Dla przykładu, jeśli oglądasz ten podcast na YouTube, to prawdopodobnie samo nagranie zapisane jest na pamięci ROM serwera, który znajduje się w jednym z dużych polskich Data Center. A ten Data Center pewnie ma podpisaną umowę wprost z Google. Pewnie zapasowa wersja tego nagrania znajduje się bezpośrednio w centrum obróbki danych należącego do samego Google, bo firmy tego poziomu nie mogą pozwolić na utratę danych swoich klientów. W tym momencie trafiliśmy do samego serca centra danych, czyli do serwera.

Można pomyśleć, że okej Władku, nic nowego nie powiedziałeś i tak było przecież wiadomo, że wszystkie serwisy internetowe działają na serwerach. To jest jak najbardziej słuszna uwaga, tylko że Data Center to nie tylko serwery. Data Center to cały kompleks specjalistycznych, zaawansowanych technologicznie urządzeń i systemów, które odpowiada za przechowywanie, przetwarzanie i zarządzanie ogromną ilością danych. Wyobraź sobie ogromny, bezpieczny budynek lub nawet zestaw budynków, w którym znajdują się tysiące serwerów i urządzeń sieciowych połączonych ze sobą. Te serwery to fizyczne maszyny, które przechowują dane. Natomiast wszystkie urządzenia działające w Data Center muszą być zasilane w energię elektryczną, aby móc po prostu działać.

A co jest bardzo istotne, to to zasilanie musi być nieprzerwane i bez jakichkolwiek zakłóceń, aby nie wpłynąć na prace serwerów. Stąd centra danych są wyposażone w systemy zasilania gwarantowanego UPS, które zapewnia zasilanie obiektu podczas zaniku sieci. System rozdziału jest zabezpieczenie obwodów elektrycznych po stronie lub średniego napięcia i niskiego napięcia, aby ochronić całą instalację w przypadku awarii jednego z obwodów. Systemy agradykatów prądotwórczych, transformatory, systemy dostępu, monitoringu, systemy gaszenia, właśnie wszystko to znajduje się w Data Center. Ważnym elementem również jest system klimatyzacji i chłodzenia, bo podczas pracy urządzeń sieciowych emitują one olbrzymią ilość ciepła, które przecież trzeba gdzieś odprowadzać, aby serwery nie przegrzały się i nie uległo uszkodzeniu.

I właśnie to wszystko w całości jest Data Center. Jakie są typy Data Center i do czego one służą? Z poprzedniego rozdziału już wiemy, że do przechowywania i obróbki informacji cyfrowej. Wszystkie strony internetowe i aplikacje są zapisane na serwerach w Centrach Danych. Jeśli korzystamy z chmur obliczeniowych, na przykład Google Cloud, to też korzystamy z usług umieszczonych w Data Center. Oglądając wieczorem Netflix, czy słuchając podczas treningu Spotify, też masz dostęp do informacji umieszczonych w Data Center. Nawet zamawiając pizzę na pyszne.pl i płacąc blikiem wszystkie swoje czynności robisz w świecie wirtualnym, który nie mógłby istnieć bez centrów danych.

Bez data center współczesny świat byłby nie do pomyślenia. To one umożliwiają globalną komunikację i przechowywanie ogromnych ilości informacji. Nie wszystkie centra danych są takie same. Różnią się one skalą, funkcjonalnością oraz przeznaczeniem. Najmniejsze centra danych są nazywane Edge Data Centers i znajdują się one najbliżej użytkownika. Zapewniają one najkrótsze opóźnienie w transmisji danych i są kluczowe np. dla układów sieci 5G. Enterprise Data Centers są budowane i zarządzane przez firmy na potrzeby własne np. instytucje finansowe czy korporacje. Jedyną różnicą w stosunku do firmowych serwerowni jest ich wielkość.

Chmurowe centra danych, czyli Cloud Data Centers, są budowane na potrzeby konkretnego giganta technologicznego i obsługują procesy, które odbywają się w chmurach obliczeniowych, takich jak AWS, Microsoft Azure czy Google Cloud. Właśnie chmurowe i kolokacyjne centra danych są największymi jednostkami. Moc takich jednostek może sięgnąć nawet kilkuset megawatów. Już wiemy, czym są Data Center. Porozmawiajmy teraz o tym, jak wygląda polski segment Data Center i ile obiektów jest to lokowane na terenie Polski. Jeden z głównych parametrów, który określa wielkość Data Center, jest sumaryczna moc elektryczna wyrażona w megawatach.

W dużym skrócie ten parametr mówi nam o tym, ile urządzeń aktywnych, np. serwerów, można umieścić w tym obiekcie. Oczywiście to w dużym przybliżeniu. Bo nie analizujemy tutaj potrzeby własnej infrastruktury lub jej efektywność. Aby być bardziej precyzyjnym, muszę posłużyć się definicją współczynnika PUE, czyli Power Usage Effectiveness, który nam właśnie mówi o proporcji całej energii elektrycznej zużywanej przez obiekt do energii elektrycznej zużywanej bezpośrednio przez urządzenia IT. Wartość współczynnika PUE jest zawsze wyższa od jedności. Natomiast czym ta wartość jest mniejsza, Tym bardziej efektywnie działa Centrum Danych. Czyli Data Centrum współczynniku PUE1,2 będzie bardziej efektywny niż Data Center ze współczynnikiem 1,6.

Powróćmy do rozmowy o polskim segmencie Data Center. Jak powiedziałem wcześniej będę operował tylko całkowitą wartością mocy elektrycznej obiektu. Zgodnie z raportami Auditel i PMR obecna moc polskiego segmentu Data Center wynosi około 200 MW. Działo w nim około 140 firm i w sumie odpowiadają one mniej niż za 1% zużycia energii elektrycznej w Polsce. Niby nie jest to dużo, jednak jeśli popatrzymy na prognozę rozwoju tego segmentu, to w ciągu najbliższych 5 lat sumoryczna moc Data Center się potroi. Prognozy polskich sieci elektroenergetycznych są jeszcze bardziej optymistyczne. I wskazuję, że w ciągu najbliższych 10 lat segment Data Center w Polsce zwiększy swoją moc co najmniej 5-krotnie.

Wszystkie dane, o których mówię, znajdziecie w raportach pod linkiem w opisie tego odcinka. Jeśli prognozy polskich sieci elektroenergetycznych się spełnią, to będziemy mówili o około 4, może 5% udziale segmentu w poborze energii elektrycznej w Polsce. Nie jest to wcale mało, bo przekracza założenie tychże polskich sieci elektroenergetycznych dla scenariuszy transformacji i dla pomp ciepła oraz elektromobilności łącznie. Czy polski segment Data Center jest duży? Popatrzmy na tzw. europejskie rynki Tier 1, czyli rynki pierwszego wyboru wśród inwestorów. Obszarem o największej koncentracji centrów danych w Europie jest tzw. obszar flap D, czyli Frankfurt, Londyn, Amsterdam, Paryż i Dublin.

Największym jest rynek Londynu, który obecnie ma moc około 1,2 GW mocy Data Center. Kolejny 330 MW jest w Bodowie i 2,4 GW w planach na kolejne lata. Po okolicach Frankfurtu segment Data Center wynosi około 2,7 GW. Moc na wszystkich etapach. W Amsterdamie 1,6 GW, w Dublinie ponad 2 GW. Podsumowując, w przeciągu najbliższych 5-6 lat sumaryczna moc data centra w obszarze flap D będzie wynosiła około 13 GW, czyli 13 razy więcej niż zgodnie z prognozami PSE w Polsce. Warto tutaj też powiedzieć, że w ostatnich latach dość szybko rozwija się segment data center w krajach skandynawskich, Hiszpanii, Włoszech i Grecji.

Jak wynika z tych liczb, Polska w najbliższej dekadzie nie będzie liderem rozwoju europejskiego rynku data center, natomiast szybki rozwój wraz z transformacją cyfrową całej gospodarki pozycjonuje go na dobrej pozycji wśród rynków tier 2. Odsumowując, data center to fundament cyfrowego świata. Bez nich nasze codzienne życie, takie jak praca zdalna, rozrywkę czy zakupy online, byłoby niemożliwe. Ich konstrukcja i działanie to fascynujący świat technologii, który, choć często niewydoczny, odgrywa kluczową rolę w naszym życiu. Dziękuję za wysłuchanie dzisiejszego odcinka. Jeśli podobało Ci się, co usłyszałeś, zostaw nam opinię i subskrybuj, aby nie przegapić kolejnych ciekawych rozmów.