Cyberbezpieczny – zastrzeżenie numeru PESEL

Bądź cyberbezpieczny. Słuchaj Radia Zielona Góra. Dowiedz się jak nie dać się oszukać w sieci. Korzystaj z internetu z głową. Pamiętaj o bezpieczeństwie. Cyberbezpieczny. Zaprasza Piotr Kuśnierz. Czas na naszą audycję na temat bezpieczeństwa w internecie. Dziś goszczę w naszym studiu stałego eksperta naszego radia, Grzegorz Boruszewski. Dzień dobry Grzegorzu. Witam serdecznie, kłaniam się. A temat dziś dotyczy numeru PESEL. Czy zastrzec taki numer PESEL? Wychodzimy od tego, że jak podaje portal Cyberdefence.pl ostatnio 46 polskich urzędów nieodpowiednio zabezpieczyło numery PESEL swoich klientów. To między innymi były urzędy miasta, gminy czy starostwa powiatowe.

No i przez to każdy internauta posiadający powiedzmy taką podstawową wiedzę, mógł te dane przejąć. Przypomnijmy w takim razie na początku, wiedząc co się ostatnio wydarzyło w naszej polskiej cyberprzestrzeni, co nam grozi, jeśli taki nasz PESEL wycieknie do sieci. Żeby szybciutko odpowiedzieć na to pytanie, bo chciałbym nieco rozwinąć za chwilę samo zagadnienie, tak naprawdę jeżeli nasz PESEL lub jakiekolwiek inne dane poufne wypłyną, to powinniśmy wychodzić z założenia, że po pierwsze wszyscy je znają, bez względu na trudność w uzyskaniu dostępu do tych danych, które wypłynęły, czyli nie zwracamy uwagi na to, czy te dane wypłynęły i są głęboko ukryte w darknecie, Czy wypłynęły i na pierwszej stronie najbardziej poczytnego portalu internetowego zostały opublikowane?

Wiedzą, że mogą na przykład z tymi naszymi danymi pozornie poufnymi, a jednak publicznymi zgłosić się do instytucji pożyczkowej i w naszym imieniu na nas, na naszą odpowiedzialność wziąć kredyt lub pożyczkę. Mogą zakupić coś na raty i my te raty będziemy musieli spłacać. Mogą zrobić wszystko to, co jesteśmy w stanie zrobić my, wtedy kiedy ktoś pyta nas o nasz PESEL po to, żeby umożliwić nam tę czynność. Czyli głównie oczywiście skupiałbym się na tych okolicznościach finansowych. Natomiast nie tylko PESEL, choć oczywiście o nim dzisiaj rozmawiamy, dlatego nad tym będziemy się przede wszystkim pochylać, Ale nie tylko PESEL jest taką informacją i ja generalnie zachęcam Państwa do tego, żeby w ogóle nie podawać swoich danych.

Telefon, którego w tej chwili nie mam przy sobie, ale który z reguły przy sobie jednak mamy, traktujmy. No to, że jako zabawkę, to już jest absolutnie oczywiste, bo wszyscy tak robimy, ale traktujmy to jako urządzenie, które zapewnia nam możliwość utrzymania elementarnej komunikacji. Elementarnej, takiej codziennej, takiej bardzo praktycznej, operacyjnej, użytkowej, ale nie komunikacji strategicznej, nie takiej, w której wymaga się od nas działania pod presją czasu. Bardzo często te dane są w takich okolicznościach wyłudane. No to teraz przechodzimy do kolejnego punktu naszego programu. Powiedzieliśmy, co może nam grozić, jeśli nasz PESEL wyciekł, a jakie są zalety zastrzeżenia numeru PESEL, jeśli zdecydujemy się na ten krok.

No i teraz, jeżeli rzeczywiście taka instytucja, nazwijmy to w sposób szeroko pojęty zaufania publicznego, należycie implementuje wytyczne związane z obsługą numeru PESEL, to jeżeli ten numer będzie zastrzeżony, Nie będziemy w stanie, tudzież nikt, kto będzie próbował zrobić z tego PESELu użytek, nie będzie w stanie właśnie wziąć pożyczki, wziąć kredytu, podpisać nowej umowy w następstwie, której mogą Zostać na nas nałożone zobowiązania finansowe, która rodzi skutki prawne w postaci zobowiązania finansowego. Czyli na przykład kupno mieszkania, tak? Jeśli jesteśmy u notariusza, podajemy swój PESEL, a notariusz mówił, przepraszam Panie Piotrze, ale no nie możemy niestety zakończyć, zfinalizować tej transakcji, bo ma Pan zastrzeżony.

PESEL, musimy się z tym liczyć, ale to dotyczy chyba też takich umów leasingowych czy telekomunikacyjnych. Nawet umów telekomunikacyjnych, mówię nawet, bo tu teoretycznie nie mamy do czynienia z tak wielkimi kwotami, ale nawet usługi telekomunikacyjne dzisiaj tego wymagają. No dobrze, no to w takim razie powiedzieliśmy o tych zaletach, ale przy okazji też wybrzmiały ograniczenia, jakie obowiązują, jeśli zastrzeżemy PESEL. A jak w ogóle zastrzec taki PESEL? Ja tytułem wstępu powiem, że w zasadzie są takie dwie drogi. Przez internet bezpośrednio albo za pomocą aplikacji M-Obywatel. Co dalej? No i ja bym tutaj przede wszystkim zaakcentował właśnie tę aplikację M-Obywatel, bo tak naprawdę to jest taki nasz szwajcarski scyzoryk, tylko że polski. Bardzo użyteczny i bardzo wysoko ceniony w... W kontekście nawet publicznych usług ocenianych przez pryzmat usług na całym świecie.

Na świecie nasz polski M-Obywatel jest bardzo wysoko ceniony. Wiem, że były wokół niego ostatnio spore kontrowersje, pewnie jeszcze trochę rozmów na ten temat nas czeka, ale dzisiaj M-Obywatel to jest nasz Wspaniały szwajcarski scyzoryk do usług publicznych. Jednym niemalże dotknięciem palca jesteśmy w stanie zastrzec PESEL i bardzo znacząco podnieść dzięki temu nasz poziom bezpieczeństwa. Wybieramy tak naprawdę dwie opcje. Zdaje się, że tam jest zakładka usługi, zastrzeż numer PESEL. Nawet jeśli się nie mylę, to od czasu do czasu, jeżeli ten nasz numer PESEL jeszcze nie jest zastrzeżony, to obywatel sam będzie nam podpowiadał, że to jest Usługa czy też czynność warta wykonania. A wszystko to trwa dosłownie 30 sekund, bo sam dziś testowałem.

Mierzyłeś czas? Mniej więcej, dokładnie. Jakie informacje mamy do wglądu w związku z zastrzeżeniem takiego numeru PESEL, czyli te dodatkowe informacje? Tak jest. Wbrew pozorom one mogą być ciekawe. Właśnie, zobaczymy historię zmian, których dokonywaliśmy, czyli zobaczymy kiedy zastrzegaliśmy, kiedy ewentualnie cofnęliśmy to zastrzeżenie, Zobaczymy, kto sprawdzał to zastrzeżenie. A to jest o tyle istotne, że jeżeli rzeczywiście pojawiła się tam weryfikacja, o której nie wiedzieliśmy, to już mamy... Ja bym powiedział, że to jest troszkę podstawa do jakiejś formy niepokoju. Bo to może być sytuacja, w której rzeczywiście ktoś próbował potrzyć się pod nas, posługując się naszym numerem PESEL, na przykład podpisać umowę, zaciągnąć zobowiązanie finansowe.

Usługa Blokowania numeru PESEL mu na to nie pozwoliła, ale to, że ta blokada okazała się skuteczna, to nie powinien być koniec tej historii. My w tej sytuacji powinniśmy zgłosić tę informację, że ktoś próbował ten numer PESEL wykorzystać, to nie byliśmy my, należy tutaj tę sytuację wyjaśnić. Stąd te usługi, moim zdaniem, są bardzo, bardzo przydatne. A jeśli ktoś nie chce instalować takiej aplikacji, ma do tego prawo, to zawsze można wejść na stronę rządową login.gov.pl, chociaż najlepiej po prostu wpisać w wyszukiwarce informację pod tytułem M-Obywatel, zastrzeż numer PESEL, tam wejdziemy na odpowiednią stronę internetową. Tylko, że ten proces już troszkę dłużej potrwa, dlatego, że abyśmy się zweryfikowali i ostatecznie mogli wejść na taką stronę, żeby strona internetowa widziała, że my to my, to musimy dokonać właśnie takiej weryfikacji.

Tam jest kilka opcji, między innymi poprzez bankowość elektroniczną czy profil zaufany. Ale na koniec jeszcze chciałem zapytać Ciebie o takie zasady cofnięcia zastrzeżenia numeru PESEL. Czyli załóżmy, że chcemy na jakiś czas cofnąć zastrzeżenie numeru PESEL, bo chcemy wziąć kredyt, to czym się musimy wtedy liczyć? Tu przede wszystkim musimy pamiętać o tym, że to nie następuje od razu. O ile w aplikacji cofniemy zastrzeżenie i naszym oczom ukaże się kontrolka, która powiadomi nas o tym, że zastrzeżenie zostało cofnięte, jednak skutek prawny będzie miał miejsce dopiero 30 minut po wykonaniu tej czynności. Mniej więcej. Mniej więcej, a i tak jest duża różnica względem tego, co było na początku, bo ja pamiętam, jak ja zastrzegałem, to było dwa lata temu, to była tam jeszcze informacja, że 24 godziny muszą minąć, żebyśmy znowu mogli zastrzec PESEL.

Teraz to zostało skrócone. Ja tylko jeszcze przypomnę, najprościej zastrzec numer PESEL możemy poprzez aplikację M-Obywatel. Jak sam dzisiaj mówiłeś, Grzegorzu, to aplikacja, która cieszy się dużym zaufaniem. Ja od ponad dwóch lat korzystam z tej funkcji zastrzeżony PESEL i nie miałem do tej pory żadnej niepokojącej sytuacji. Za wspólnie spędzany czas dziękuję. Dziś miałem przyjemność rozmawiać z Grzegorzem Boruszewskim, naszym stałym ekspertem. Ja również jak zwykle pięknie dziękuję. Wszystkiego dobrego i do usłyszenia. Bądź cyberbezpieczny. Słuchaj Radia Zielona Góra. Dowiedz się jak nie dać się oszukać w sieci. Korzystaj z internetu z głową. Pamiętaj o bezpieczeństwie. Cyberbezpieczny. Zaprasza Piotr Kuśnierz.