Mentionsy Mentionsy
Co to będzie
Co to będzie

CPK - Czas Pomarzyć, Kochani

07.03.2024 ·55 min 37 s

Budować, zaorać czy robić audyty? Zostawiamy tylko kolej czy jednak to lotnisko też fajne? Czy chodzi o polską rację stanu, czy gigantomanię PiS? W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o słynnej łące pod Baranowem, czyli Centralnym Porcie Komunikacyjnym. Będzie też odbudowa Pałacu Saskiego, bo jak inwestować, to inwestować. Zapraszają: Marta Nowak i Miłosz Wiatrowski-Bujacz. Plus: Rafał Trzaskowski głaszcze szczeniaczki; Jak Obajtek ratował Watykan; Szymon Hołownia o aborcji i o losie przedsiębiorców; USA, Gaza, Izrael. Nie tylko pyszna kawusia. Marta pisze o Tobiaszu Bocheńskim Maciej Wilk (ekspert ze stowarzyszenia "Tak dla CPK") w wywiadzie z Grzegorzem Sroczyńskim A czy Polacy chcą CPK? 

Cześć! Witajcie w czwartym odcinku wideokastu Gazety.pl. Co to będzie? Ja nazywam się Milosz Wiatrowski-Bujacz. Ja nazywam się Marta Nowak. I dzisiaj głównym tematem naszej rozmowy będą wielkie inwestycje, CPK, Pałac Saski. Natomiast zanim do nich przejdziemy, to jak zwykle krótki przegląd newsów. I od czego zaczynamy Marta? Zaczynamy od tego, że kampania wyborcza w stolicy nabiera tempa. Cześć! Towar sprzedany. Dzień dobry. Towar sprzedany. Dzień dobry, tak. I to... Tak, Rafał Trzaskowski odwiedził schronisko na Paluchu, tulił pieski, oprócz tego robił też to, że jeździł metrem, jeździł metrem z książką Dune'a w oryginale, z nogą założoną na nogę tak jakby w cyfrę 4, tak jak nigdy nikt metrem nie jeździ.

To tyle, jeśli chodzi o naszą poważną stawkę. A teraz, znaczy nie mówimy, że teraz będzie niepoważnie, no spokojnie, tutaj jest z nami pociąg, jest z nami samolot, przechodzimy, słuchajcie, do naszej głównej części, porozmawiajmy o CPK. Szanowny panie marszałku, panie ministrze, przede wszystkim ja bym chciała, żebyśmy dzisiaj faktycznie usłyszeli o tym, czy ten projekt będzie kontynuowany, bo to jest polska racja stanu, żeby nasz kraj mógł się rozwijać. To jest jedna rzecz istotna i powinna tak naprawdę nas tutaj w tej sali łączyć ponad podziałami. Centralny port komunikacyjny powinien być narzędziem zrównoważonej polityki transportowej, która jest niezbędna. Dla osiągnięcia celów klimatycznych i ona realizuje politykę klimatyczną Unii Europejskiej.

Warto o tym pamiętać. Żeby nasze stanowisko było jasne, wypada to podkreślić. Jesteśmy zdecydowanie zwolennikami kontynuacji inwestycji o strategicznym znaczeniu. Inwestycji infrastrukturalnych, inwestycji energetycznych. Musi być kontynuacja w takich sprawach, niezależnie od tego, kto w Polsce rządzi. Po prostu przystąpcie do realizacji tego programu. Wszystko jest przygotowane. Wszystko jest gotowe. Tylko kontynuować. Tylko pójść dalej. Będziecie przecinać wstęgi, będziecie mieli sukces. Podpisujemy się pod waszym sukcesem. To będzie wasz CPK im. Donalda Tuska. Tylko go zbudujcie, żeby Polacy mogli z niego korzystać. Bardzo dziękuję. który nazywa się dzisiaj CPK, przeprowadzimy w interesie Polski za publiczne pieniądze policzone co do grosza.

Nie będzie milionów wypłacanych ludziom za koszenie łąki w Baranowie. Nie będzie niesprawiedliwych wywłaszczeń. Znowu będziemy stawiali to z głowy na nogi. Tak, mówili tutaj posłanka Paulina Matysiak z Razem, poseł Krzysztof Bosak z Konfederacji, poseł Marcin Chorała z PiS, który w poprzedniej kadencji był takim głównodowodzącym politycznym CPK, no i premier Donald Tusk. Czyli wygląda na to, że tutaj mamy po prostu wszystkie siły polityczne i rząd i tak naprawdę no jakby trzy partie, które w rządzie nie są w Sejmie, które mówią no budujmy, budujmy. Budujmy, budujcie. O co chodzi, co mają budować? Zacznijmy po prostu bardzo, bardzo krótko. Myślę, że większość z osób, kto nas ogląda, wie mniej więcej, czym jest CPK, ale tak dla porządku.

CPK, Centralny Port Komunikacyjny, to w dużej mierze w takim założeniu pierwotnym lotnisko w centralnej Polsce, tak zwany hub lotniczy, mający obsługiwać nie tylko całą Polskę, ale też inne kraje regionu. Ma stanowić regionalny punkt przesiadkowy i przeładunkowy. Bo hub to jest takie coś, że jak sobie wyobraźcie, takie koło jak w wozie drabiniastym, to on ma taki środek i tam od niego się rozchodzą takie różne linie i to jest właśnie hub, nie? Że lecisz sobie skądś do tego centrum i potem gdzieś dalej. Tak, no i właśnie hub pod tym względem pozwala na maksymalizację łączności lotniczej, to znaczy nie będziemy już musieli latać ze wszystkim do Frankfurtu i potem z Frankfurtu gdzieś dalej, tylko z Frankfurtu będą do nas latać. Oczywiście CPK to nie tylko lotnictwo, to jest projekt jakby zintegrowany, infrastrukturalny, komunikacyjny, to będzie też komponent kolejowy, drogowy, centra logistyczne i tak dalej.

No i powstały analizy i jakoś to nie ruszyło i temat trochę zniknął, aż do ponownego dojścia PiSu do władzy w 2015 roku. Teraz to już się nie nazywa CPL, to się nazywa CPK. Znacznie większy jest komponent kolejowy. To tak naprawdę są w dużej mierze dwa oddzielne projekty. Kolej dużych prędkości, czyli takie wiecie, polskie TGW, polski Shinkansen, polska Direttissima, 300 km na godzinę, jedziemy, jak mawia Michał Rachoń. A do tego oczywiście ten właśnie międzynarodowy hub lotniczy. No i tak, wydaje się, że wszyscy się zgadzają. Słyszeliśmy wypowiedzi polityków z całego spektrum klubów i frakcji sejmowych. Natomiast jednocześnie, gdyby temat był tak oczywisty i nie było żadnych kontrowersji, to byśmy o nim nie rozmawiali.

Nie byłoby tematu, lecz temat jest, ponieważ były ostatnio wypowiedzi liczne, sugerujące, że rząd tak naprawdę wcale się do tej budowy CPK nie pali. I to nie były tylko miesiące ostatnie, ale to były też wypowiedzi osób, które są obecnie w rządzie tych sił politycznych z lat poprzednich. I zacznijmy może od takiej tezy, że CPK to jest jakaś polska gigantomania. Posłuchajmy Michała Koboski, sierpień 2021 roku. Często mówię tu o pysze arogancji, o pogardzie wobec ludzi, jaką okazuje rząd PiSu. Nie ma lepszego, a właściwie gorszego przykładu takich działań PiSu niż przymiarki do budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego. Czyż nie jest to ojkofobia?

No w pewnym sensie mogłaby być, no a z drugiej strony można argumentować, że to być może nie potrzebujemy takiego wielkiego portu, że jest to taki sam projekt jak polski samochód elektryczny i wiele innych, które się w czasie rządów PiS-u pojawiały. Tydzień temu mówiliśmy, czy dwa tygodnie temu już nie pamiętam, o I Love Poland, wspaniałym projekcie promocji Polski za granicą, więc tutaj jak zwykle, kiedy PiS coś wprowadza, no to jakby ja rozumiem taką, Pierwsza myśl. Tak, taki instynkt. Tutaj po prostu jest ładowanie pieniędzy w jakiś projekt, który nie ma... W mocarstwowe ambicje, nie? Tak, tak jest. No i na to można w miarę łatwo odpowiedzieć, to znaczy, czy są jakieś analizy, które pokazują, że CPK ma sens albo nie ma sensu.

I tutaj Donald Tusk ma pewne zdanie na ten temat. Tak, Tusk powiedział jakiś czas temu, że wszystkie dotychczasowe ekspertyzy, z jakimi mieliśmy okazję się zapoznać, stawiają pod znakiem zapytania zarówno dane wyjściowe, jak i dane końcowe, jeśli chodzi o te inwestycje. I to sprawdził demagog, z fakt czekował Donalda Tuska. Wysłali wniosek o udostępnienie informacji publicznej, to wszystko zostało tak bardzo zgodnie ze sztuką zrobione. No i cóż wyszło? że Kancelaria Profesora Rady Ministrów nie wskazała ekspertyz, na które powołał się. Premier wyjaśniła, że nie posiada takich utrwalonych na nośniku ekspertyz, czyli... Czyli ktoś mignął im tak przed oczami taką ekspertyzą, potem zabrał, ona się tak rozpłynęła, poszło. Tak, 100 projektów Mencena. Za to przywołał demagog kilka takich przykładów poważnych, analiz, raportów, nie będziemy już wymieniać wszystkich autorów, które mówią wprost o korzyściach płynących z CPK.

Tak, no i dwa z tych głównych raportów są co prawda stworzone przez firmy konsultingowe na zlecenie spółki odpowiedzialnej za planowanie i za budowę CPK. Natomiast są też inne niezależne prognozy, inne raporty, które pokazują, że nie mamy raczej tutaj do czynienia z pychą i z jakimś projektem, który nie ma w ogóle sensu. tylko z projektem, który jest jakoś całkiem sensownie jakby analitycznie, ekonomicznie, infrastrukturalnie obliczony, przemyślany. Czyli nie lista grzechów głównych, a chłodna logika. No jest też taka opowieść a propos analiz i faktów i danych, że nie ma dobrze przygotowanych projektów.

Tak, to jest też dosyć kontrowersyjna decyzja podjęta przez Macieja Laska, czyli obecnego koordynatora całego projektu CPK ze strony rządu... Posła Koalicji Obywatelskiej. Posła Koalicji Obywatelskiej, eksperta do spraw katastrof lotniczych, więc w jakiś sposób, jak rozumiem, to czyni go kompetentnym do zajmowania się wielkimi... projektami infrastrukturalnymi i Maciej Lasek w styczniu wstrzymał trzy wnioski o dofinansowanie do Unii Europejskiej komponentu kolejowego, nie tego bardziej kontrowersyjnego komponentu lotniczego, tylko komponentu kolejowego, Zdaniem Laska te projekty przygotowane jeszcze przez poprzedni rząd były chałupnicze i dostały negatywną ocenę z ministerstwa, w związku z tym polski rząd nie wystąpił do Unii Europejskiej na tym etapie o finansowanie trzech z pięciu komponentów kolejowych, na które Unia Europejska mogłaby dać pieniądze, ponieważ Unia Europejska nie daje pieniędzy na lotniska, natomiast na kolej daje.

No bo rzeczywiście była interpelacja poselska z pytaniem właśnie do Macieja Laska o tym, czy jakieś wywłaszczenia w ramach projektu CPK się do tej pory odbyły. Żadnych nie było. Tam już ponad 1000 hektarów zostało wykupione, to się wydarzyło w ramach programu dobrowolnych nabyć i na stronie CPK czytamy, że w ramach tego programu oferują ludziom, którzy mają tam ziemię czy domy na obszarach pod CPK. 140 albo 120% wartości realnej tych domów lub gruntów. No wydaje się, że jeżeli faktycznie wywłaszczeń nie było, a już tyle osób te domy czy grunta sprzedały, no to rzeczywiście to musi być atrakcyjna oferta, nie? No tak, i jednocześnie tutaj premier co skurzył takiego bardzo sprawnego zabiegu erystycznego, to znaczy powiedział, po całej Polsce jeżdżę i jeździłem.

No tak. I jest wypowiedź Donalda Tuska z czasów kampanii, już naprawdę jakby z niedawnej wypowiedzi z 20 września zeszłego roku, w której Tusk powiedział, tutaj wszyscy mamy takie poczucie, że CPK to jest polityczny pomysł i w wielu wymiarach chory pomysł. Po wyborach zweryfikujemy ten projekt. To, co jest charakterystyczne, to ta inwestycja w ogóle nie ruszyła. Moim zdaniem dobrze, bo to umożliwi jej zablokowanie. Ale wydano już miliony, dziesiątki milionów złotych na pensje dla pana Chorały i ludzi PiS-u. To jest ciekawe, ponieważ... To była wypowiedź na trzy tygodnie przed wyborami. Fajnie, że jeszcze nic nie powstało, znaczy słabo, bo się nakradli, ale z drugiej strony przynajmniej będzie można to zablokować. A teraz Donald Tusk mówi, no oczywiście, że zbudujemy, za każdą złotówkę obejrzymy trzy razy, nikogo nie wywłaszczymy, ale będzie. No i tu pojawia się pytanie, czy powinno być, czy CPK ma sens.

No wspomnieliśmy bardzo krótko o analizach, ale teraz chcielibyśmy wejść głębiej w ten temat. Tak, do komponentu kolejowego CPK nikt raczej zastrzeżeń nie ma. Ewentualne drobne uwagi są takie, że no pytanie, czy te nitki mają się łączyć w Baranowie, no jeżeli lotniska by nie było na przykład, nie? No tak. Czy ministerka Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz wyrażała ostatnio taką obawę, że to może lepiej rozwijać jakąś taką kolej? regionalną, właśnie te połączenia jakieś powiatowe, no ale generalnie co do kolei wszyscy się zgadzają, niech będzie, miejmy ją. Jest więc taka opcja, że mógłby być wybudowany komponent kolejowy, a ten lotniczy nie. Ostatnio tutaj w Gazeta.pl w tym studiu Jacek Gądek pytał Patryka Jakiego o to, co by on powiedział, gdyby tak się stało. No Patryk, jaki swoją opinię miał?

Posłuchajmy. Jestem przekonany, że tak będzie. Znaczy, że oni działają w interesie Niemiec, no bo Niemcom nie przeszkadza to, że wewnętrznie będziemy mieć lepsze połączenia wewnątrz Polski, ale przeszkadza im to, że zabierzemy im marżę z przeładunków kargo. Czyli Zjednoczona Prawica nawet wierzy, że rząd tej kolei nie zaniedba, że rząd tę kolej wybuduje, już abstrahując od przyczyn, dla których nie miałby budować lotniska. No ale właśnie, no co z tym lotniskiem? No właśnie, mam wrażenie, że w tej rozmowie o lotnisku, o komponencie lotniczym CPK są dwa równoległe, jakoś przenikające się pytania. To znaczy jedno to jest, czy potrzebujemy takiego wielkiego lotniska, takiego hubu lotniczego, a druga, czy warto, bo może nie potrzebujemy w takim sensie, że... Może nie potrzebujemy, ale chcemy.

No nie do końca to jest ten model, który pewnie byśmy chcieli. Tutaj jeszcze jest taka opcja, że dużo osób z Warszawy się boi, że jak będzie to lotnisko na ściernisku pod Baranowem, to w takim razie długie będą dojazdy, to będzie nie wiadomo jak. Według planów jest tak, że tam kolej ma dojeżdżać ze stacji Warszawa Centralna na to CPK w ciągu 15 minut. Czyli to jest o 10 minut krócej, niż w tym momencie jedzie SKM z centrum na Okęcie. No realnie rzecz biorąc, dajmy na to, żeby to trwało nawet 10-15 minut dłużej, to wciąż jest porównywalny czas do przejazdu autobusem, czy właśnie SKM na Chopina. No więc jeżeli to zostanie urzeczywistnione, to ludzie po prostu nie będą aż tego tak zapewne odczuwać, nie?

No tak, tak, to jest też we wszystkich analizach dotyczących CPK, to jest jeden z takich głównych jakby warunków podawanych właśnie jako nie będzie utraty zysków, które jakby łączą się z tym, że lotnisko Chopina jest tak centralnie położone, jeśli ten dojazd zamknie się w 30 minutach, no i jakby eksperci oceniają, że to jest realistyczne, że on się jak najbardziej może zamknąć w 30 minutach i wtedy faktycznie no nie będzie tego problemu, że nie wiem, ludzie nie będą chcieli latać do Warszawy, bo nie będą latać do Warszawy tylko na jakąś łąkę po tym. Ta łąka, od razu piknik, latawce, tutaj kiełbaski, grill, dobrze. Więc już wiemy, czy potrzebujemy. No w sumie wychodzi na to, że potrzeba, żeby Polska mogła jakby przejmować więcej pasażerów, więcej towarów w tym ruchu lotniczym, przejmować, przenosić, wiadomo.

To jest tutaj bardzo korzystne. No ale tu może się pojawiać znowu taki ojkofobiczny argument. No jesteśmy, ale czy ktoś w ogóle będzie chciał latać przez Polskę? Kto by chciał latać lotem? Kto by się chciał przesiadać w Polsce? Jak się można przesiadać? Wszyscy wolą tam Lufthansa i na lotnisku w Frankfurcie jest gaming room, nie? I tutaj u Niemca jest fajniej niż u nas w skromnym Baranowie. No ale, no tutaj przygotowałeś wspaniałe miasto, do którego ludzie latają już z Warszawy. Tak, to jest wykres stworzony przez Macieja Wilka, prezesa stowarzyszenia Tak dla CPK. Chodzi o połączenie lotu z Seulem, które zostało otwarte parę lat temu i nie tylko jakby jest to łączone z tym, że jakby inwestycje koreańskie w Polsce dzięki temu rosły, ale też jeśli spojrzymy na rozkład pasażerów, kto faktycznie lata z Warszawy do Seulu, no to oczywiście spora część, chyba jedna czwarta, widzicie te dane, ja muszę je cytować z pamięci,

w mniej niż chyba 2,5 czy 3 godziny, żeby takich lotów w ogóle nie było. Natomiast tutaj CPK się w to wpisuje, tak, tzn. przez to, że jest ten komponent kolejowy, no to nie chodzi tylko o to, że osoby z Poznania będą sobie leciały do Baranowa, tak jak teraz latają do Chopina i potem się przesiadają, tylko można wsiąść po prostu w pociąg w kolei dużej prędkości. Przez to właśnie nie truć tak klimatu tymi lotami krótkodystansowymi. I tak jak wspomnieliśmy, te analizy pokazują, że ruch lotniczy i tak będzie rósł. Czy tego chcemy, czy nie. Czy tego chcemy, czy nie. Pewnych rzeczy się nie da przeskoczyć, też jeśli chodzi o ruch towarowy. Tutaj nie spodziewamy się, że to zniknie. Więc, i też to nie jest, właśnie to nie jest sprzeczne z obecną polityką klimatyczną.

Tutaj Maciej Lasek w jednym z wywiadów mówił, że nigdy nie wiadomo, co ta Unia wymyśli, okej, w tej chwili, jeśli patrzymy na, nie wiem, program Fit for 50, no to jakby to lotnisko ma sens, ale co jeśli Unia za pięć lat wprowadzi po prostu całkowity zakaz latania, no... No bądźmy realistami, no nie, Unia nie zabierze nam samolotu. Tak, no nie brzmi to jak przekonujący argument, więc akurat jeśli chodzi o klimat, to tak naprawdę CPK jest bardziej częścią rozwiązania, no w ramach tego, że niestety loty będą. W ramach takiego rozwiązania, no realistycznego, nie jakiegoś idealistycznego z punktu widzenia ludzi broniących klimatu. No właśnie, czyli podsumowując. Tak, podsumowując argumentów merytorycznych, no za bardzo tutaj nie widać, no nie ma też analiz, jak wiemy, już demagog to sprawdził. Oprócz tego, że są.

Tak, on wspomina o kuriozalnej ustawie, która nie zostawia pola manewru. No, wydaje mi się, że ten rząd obecny bardzo stawia na sprawczość i pokazywanie, że różnego rodzaju kuriozalne ustawy poprzedniego rządu, decyzje Trybunału Konstytucyjnego i tak dalej, no, nie ma takich wagoników. Przesunąć. Przesunąć albo... Albo odczepić. No nie, ale sam Ministerstwo Kultury były umowy, które minister Gliński podpisywał. Te umowy są obecnie rewidowane. Nie będzie na przykład miliardów różnych na rozmaite muzea rzezi wołańskie, nie? No tak, i tu pojawia się pytanie... Miliardów, milionów, nie wiem. Tu się pojawia pytanie, dlaczego w wypadku Pałacu Saskiego nie da się z tego wycofać, a w wypadku CPK nie chcemy się z tego wycofać, ale potencjalnie można, można wstrzymywać, można robić audyty.

No właśnie przed wyborami Donald Tusk więc zapowiadał, że będzie można to zablokować. No i mnie zastanawia trochę kwestia, dlaczego łatwiej jest podjąć decyzję albo właśnie zachować taką ciągłość instytucjonalną, jeśli chodzi o budowanie pałacu, gdzie tak jak mówimy, argumenty są głównie jakieś emocjonalne, estetyczne. A trudniej jest się dogadać co do projektu cywilizacyjnego, który, jak wspomnieliśmy, no jakby jest rezultatem jakiegoś konsensusu ostatnich 20 lat wszystkich właściwie rządów, a tutaj jakby jak to nie powstawało, tak nie powstaje. No i z czego to się bierze? No właśnie, no to jest, no to jest wielkie pytanie. No pytanie, czy po prostu tutaj budowa CPK nie jest o wiele trudniejsza, no nie przysporza o wielu więcej problemów. Po prostu to jest masa roboty. No tak, Marcin Chorała w tej wypowiedzi, którą cytowaliśmy, mówił, wy to po prostu zbudujcie, już wam wszystko przygotowaliście, wy będziecie mogli odcinać wstęgi i mówić, że to wasze.

On naprawdę się taki wydaje serca przekonany do tego CPK, to jest nawet wzruszające. Tylko, że biorąc pod uwagę, że jesteśmy już w 2004 roku, a wybory kolejne będą w 2027, no to umówmy się, to lotnisko nie powstanie do 2027 roku, obecny rząd nie będzie tych wstęg przycinał i się tym chwalił w kampanii. W przeciwieństwie do Pałacu Seskiego, który być może może powstać w takiej perspektywie, a jeśli nawet nie powstanie, to nikt nie przegra wyborów w Polsce, dlatego że nie wybudował Pałacu Seskiego, a dlatego że, nie wiem, przesuwają się, obsuwają się prace nad CPK i w międzyczasie, nie wiem, lotnisko Chopina jest kompletnie zapchane i po prostu pociągi jeżdżą wolniej, bo są jakby... inwestycje kolejowe się przesuwają, to jest coś, na czym wybory przegrać można, więc mam wrażenie, że to jest trochę taka skórka od banana, która, no wszyscy się zgadzamy, że powinno to powstać, ale niekoniecznie możemy, chcemy być tymi osobami, które rozkupią cały kraj, tak, tak, fajnie by było właśnie wejść na koniec i odcinać te stęgi, a tutaj perspektywa tego w perspektywie, no, trzech lat jest mała.

Pokazano wszystkie 23 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.