Stanisława Walasiewicz - mistrzyni sprintu

W 1932 roku Stanisława Walasiewiczówna zdobyła złoty medal olimpijski w biegu na 100 metrów. Był to jeden z najważniejszych sukcesów sportowych II Rzeczpospolitej, cztery lata po historycznym zwycięstwie Haliny Konopackiej, pierwszym olimpijskim złocie dla Polski w lekkiej atletyce. To wtedy objawiła się ona i była fenomenalna. Urodziła się w 1911 roku w wierzchowni pod Brodnicą, ale jako dziecko wyjechała z matką do Stanów Zjednoczonych, do Cleveland, by dołączyć do ojca, jak wiele polskich rodzin szukających pracy i stabilizacji za oceanem. Tam dorastała jako Stella Walsh.

W kraju, który dopiero od kilkunastu lat istniał na mapie, każdy międzynarodowy sukces budował poczucie obecności i siły. Walasiewiczówna stała się częścią tej opowieści, choć żyła i trenowała poza Polską. Po Igrzyskach na dobre przylgnęło do niej miano jednej z najszybszych kobiet świata. Biła rekordy, wygrywała zawody, startowała w Europie i Ameryce, funkcjonowała równocześnie w dwóch porządkach. Jako reprezentantka Polski i jako zawodniczka zakorzeniona w amerykańskim systemie sportowym. W 1936 roku w Berlinie zdobyła srebro olimpijskie, przegrywając z Amerykanką Helen Stevens.

Igrzyska odbywały się w cieniu nazistowskiej propagandy, a rywalizacja sportowa była ściśle spleciona z polityką. Przegrała? O włos. Po wojnie i zakończeniu najważniejszych startów Walasiewiczówna wróciła do życia w Stanach Zjednoczonych. Tym razem chciała reprezentować USA i nawet zawarła w tym celu małżeństwo z niejakim panem Olsonem. Ale przepisy zabraniały już startu jednej zawodniczki w barwach dwóch różnych nacji.

Ten wątek jest istotny, ale nie zmienia faktów podstawowych. Walasiewiczówna była jedną z najwybitniejszych sprinterek swojego czasu. Zdobyła złoto olimpijskie, ustanowiła wiele rekordów, przez lata należała do ścisłej czołówki. Jej kariera rozwijała się w szczególnych warunkach, między krajami, systemami sportowymi i oczekiwaniami, które wobec kobiet w sporcie były wówczas bardzo restrykcyjne. Sama Stella, czy Stanisława, mówiła młodym zawodniczkom. Chcesz uprawiać sport? Rób to. Nie jak dziewczyna, nie jak chłopak. Zrób to tak, jak ty chcesz to robić. Brakująca Połowa Dziejów.