Magia opowiadań. Spowita całunem. Big Book Podcast

Dzień dobry. To jest Big Book Podcast. Spotykamy się w drugiej połowie sierpnia. Już lato, robi się coraz bardziej złote dni, coraz krótsze. Jesień majaczy na horyzoncie, co oczywiście dla osób kochających czytanie jest dobrą wiadomością, bo jesień to są wspaniałe dni na czytanie dla wydawców, wspaniałe dni na wydawanie książek. Idą żniwa literackie, mówiąc. W skrócie, ja nazywam się Paulina Wilk, a ze mną dzisiaj w odcinku Hanna Kubaszewska. Cześć. Cześć wszystkim. Hej. Hania będzie dzisiaj opowiadała o bardzo ciekawej książce i teraz o to w dwóch elektryzujących zdaniach ją przepowie i to, o czym będzie ta nasza główna część odcinka. Będę mówić o książce Spowita całunem, Marii Luisy Bombal.

Czyli literatura w służbie ludzkości. Dobra, tyle nowinek. Teraz nasz ulubiony dźwięk, który pozwala wam wziąć wdech, a po dźwięku Hania opowie o książce tego odcinka. Pięknie brzmiące imiona i nazwisko Maria Luisa Bombal. Kto to taki i co ty wyczytałaś? Maria Luisa Bombal urodziła się w Chile w 1910 w rodzinie o francusko-niemieckich korzeniach, dosyć zamożnej. Bardzo szybko zaczęła pisać. Pierwsze wiersze powstawały już w wieku 8 lat.

Po śmierci ojca w dosyć młodym wieku przeprowadziła się do Paryża, gdzie studiowała na Sorbonie literaturę. No tam po studiach wróciła do Chile w 31 roku i tutaj zaczyna się relacja, która zdefiniowała jej życie, ale też jej twórczość, ponieważ poznała Eulogia Sancheza, inżyniera lotnictwa i dziedzica dosyć dużej fortuny, już ówcześnie w 31 mężczyznę, żona tego, z którym nawiązała burzliwy romans. Który trwał przez lata. Bombal bardzo szybko wchodzi w śmietankę towarzyską Santiago w kręgi literackie. Szybko zdobywa też renomę kobiety o silnej osobowości i o własnym zdaniu.

Niestety było nieszczęśliwe głównie dla Bomba, ale więc po dwóch latach wzięli rozwód. W międzyczasie pracuje nad Spowitą całunem, czyli tutaj tytułowym akurat opowiadaniem wydawnictwa ArtRage i wraca do Chile w 1941, czyli to jest 8 lat po ostatnim spotkaniu z Sanchezem. Nie mieli wcześniej kontaktu. Pojawia się pod hotelem, w którym on akurat przebywa. Czyli wraca i natychmiast idzie go szukać. I od razu tak. Kupuje broń i kilka dni później jedzie pod hotel i oddaje do niego trzy strzały, trafiając go w ramię. Zostaje aresztowana, ale Sanchez wycofuje zarzuty. Spędziła kilka miesięcy w areszcie. Potem emigruje do USA w 44.

Pierwsza ostateczna mgła w 34. Czekaj, ale to są takie mikropowieści czy opowiadania? Uznawane zapowieści tutaj określane jako opowiadania. Czyli były wydawane po prostu osobno. I ten dorobek artystyczny nie jest dużo, bo to jest nie więcej niż to. To jest raptem 200 stron. Więc mamy krótkie opowiadania na 10 stron, ale mamy też mikroopowieści, które też się ze sobą łączą, bo na przykład Spowita całunem Opowiada historię Anny Marii. A natomiast ostatnie opowiadanie tutaj z tego zbioru, historia Marii Griseldy, opowiada historię synowej Anny Marii. Także tutaj powtarzają się te same postacie, jest ich bardzo dużo, te imiona.

Ja bym powiedziała, że przede wszystkim są to kobiety, które są skazane na męczarnię swoich wewnętrznych myśli. One społecznie są sprowadzane do rólmatek, żon, kobiet, które mają siedzieć w domu, kobiety, które mają być tylko ozdobą dla domu, które nie mają żadnej innej funkcji. Bomba nie chce być uznawana, nie chciała być uznawana za pisarkę feministyczną, aczkolwiek jest przypisywane jej bycie jedną z pierwszych chilejskich feministycznych pisarek.

Albo ta miłość jest w ogóle w centrum ich przemyśleń, co ma sens znając życiorys Bombal, że ona też faktycznie tą miłością się kierowała, tą miłością destrukcyjną, ale bardzo namiętną i bardzo silną. Zastanawiam się, czy te małe powieści, czy opowiadania łączą się też w takiej stylistyce literackiej, w języku, czy to są jednak odrębne światy, czy ty byś powiedziała, że coś bardzo charakterystycznego jest w jej pisaniu, we wszystkich tych utworach? To jest taki strumień myśli. Ona też tak w ogóle określa swoje pisarstwo jako taki upływ emocji. Dlatego te monologi czy narracje są właśnie takie zawiłe i takie... Ja czuję to zmęczenie tych bohaterek, które same nie wiedzą, co zrobić ze sobą, więc się rzucają, omdlewają i to wszystko jest takie...

Siły i tożsamości połączone właśnie z jakimiś monumentalnymi wydarzeniami historycznymi. A to co robi Bombal to jest zwrot ku człowiekowi, ku wnętrzu, złożonej psychice, emocjonalności. Coś, coś w ogóle nie pojawiało. Ona bardziej pisała, czerpała inspiracje właśnie z europejskiej literatury, głównie modernistycznej. Robi introspekcje, właśnie analizuje marzenia, sny, wyobraźnię. Ta natura też jest, ale jako taki upływ tych emocji, jako takie miejsce, gdzie te emocje mogą się faktycznie zrealizować. Ale nie jest to w ogóle pompatyczne i celem nie jest jakby znoszenie na piedestał jakoś historii swojego kraju.

Także też można sięgać po taką bardziej współczesną perspektywę. Tak mi się wydaje, że właśnie Allende jest najbardziej konsekwentnie wydawaną, no i też absolutnie bestsellerową autorką latynoamerykańską na świecie. No dobrze, to co? Zachęcamy wszystkich. Panów też. Zdecydowanie. Spowita całunem. Przetłumaczył ją Mateusz Lamch, María Luisa Bombal. To nazwisko, które warto pamiętać i poznawać. Bardzo dziękuję. To co? To teraz przechodzimy do prognozy pogody. I prognoza literackiej pogody jest taka, że ponieważ idzie jesień, no to dla czytających wychodzi słońce.

Był matematykiem, człowiekiem uzdolnionym malarsko. Był też dziwakiem i ekscentrykiem o niewyjaśnionej kontrowersyjnej skłonności do dziewczynek czy dzieci szerzej. Ta biografia dobiera się do Luisa Carolla ze wszystkich możliwych stron, jest dość rozległą analizą tego człowieka, także odpowiadającą na pytanie dlaczego on akurat stworzył tak przełomową opowieść o dziewczynce, uwolnił tym bardzo wiele bohaterek literackich i umożliwił bardzo wiele Opowieści o kobietach. Fascynująca postać, niełatwa jak mówię, mająca też swoje mroki, domagające się wyjaśnienia. To jest książka, która długo czekała na polski przekład i polskie wydanie, więc my bardzo, bardzo na nią czekamy.