Bęc Radio: Zgruzowstanie —> Przywara

Możemy to zobaczyć jakoś głębiej, a także szerzej dzięki tej właśnie wystawie. Jesteśmy w pierwszym pokoju, w pierwszej sali. Powiedz proszę, jaka jest logika tej wystawy, od czego zaczynamy, czym są właściwie te przedmioty, które są tu zgromadzone? Takim głównym punktem wyjścia w ogóle dla koncepcji kuratorskiej był ten moment, który mnie bardzo interesował, moment zetknięcia się ludzi z gruzami w powojennym Warszawie. Czyli mamy 17 stycznia 1945 roku, miasto leży w gruzach i wchodzą do tego miasta ludzie. I ci ludzie to co widzą to właśnie gruzy, ruiny, ale czym one właściwie są? No i na to pytanie też ta wystawa starała się odpowiedzieć. I skonfrontować też odwiedzających, odwiedzające z tymi gruzami. I tutaj na przykład obserwujemy fragmenty fasad pałaców przedwojennej Warszawy, takich jak Pałac Saski czy Pałac Brula, które zostały zniszczone w 1944 roku w ramach planowej akcji zniszczenia.

Ruiny są przedstawione w taki tradycyjny sposób, to znaczy Antoni Suchanek na przykład wraca do Warszawy w 1945 roku i maluje ruiny w taki romantyczny sposób. I te ruiny symbolizują stratę, stratę polskiej kultury poniesioną z rąk niemieckiego okupanta. A w momencie, w którym przyjrzymy się tym relacjom ludzi z gruzami, to nagle się okazuje, że tych znaczeń było znacznie więcej i na przykład właśnie w gruzach znajdowano cegły, z których można budować, przerabiano je, czy nawet współcześnie recyklingowano na nowe materiały. I nadawano im w ten sposób takie pozytywne znaczenia. Rzeczywiście takim podstawowym konceptem, który udało mi się tu zrealizować, to było pokazanie tych gruzów, a to dzięki czy za sprawą niesamowitej kolekcji Muzeum Warszawy, która jest kolekcją w dużej mierze zbieraną po 1945 roku, w okresie odbudowy i bardzo mocno tamte gruzy są zaznaczone i na przykład

No i jeszcze warto podkreślić właśnie ta historia Gruza betonu jest taka międzynarodowa, w tym sensie, że ci inżynierzy, żeby opracować tą formułę tego, jak ten gruzo beton produkować, podróżowali np. do Niemiec w 1947 roku, czy tłumaczyli teksty ze Związku Radzieckiego, a same pustaki mają nazwy, które wskazują na ich zagraniczne pochodzenie, np. pustak szwedzki gruzo betonowy, czy pustak szwajcarski gruzo betonowy. I to wskazuje na to, że maszyny, które były użyte do ich produkcji, pochodziły właśnie ze Szwecji i Szwajcarii. Jeszcze taka ciekawostka dla spacerujących po polu mokotowskim. Pierwsze, jedne z pierwszych budynków zbudowanych z gruzobetonu w Warszawie to osiedle eksperymentalnych domków gruzobetonowych, które istnieje do dzisiaj przy ulicy Czubatki, która odchodzi od Wawelskiej na polu mokotowskim.