#16 Ciemna strona AI

Anatomia dezinformacji. To cykl podcastów i felietonów dostępnych na portalu ZWLT oraz codziennie po godzinie 17 na antenie Radia Znad Wilii. Posłuchaj, jak działa dezinformacja, jakie szanse i zagrożenia niesie sztuczna inteligencja oraz jak prowadzone są inwestycje w bezpieczeństwo. Najlepsi dziennikarze i wyjątkowi eksperci. Rzetelnie, przystępnie i ciekawie. Słuchaj na ZWLT i w Radiu Znad Wilii. Projekt sfinansowano ze środków Fundacji PZU. Dzień dobry, z tej strony Bożena Mierzonis oraz Bartosz Bluist-Dulski. Witamy w podcaście AI, ryzyko i potencjał. Czyli o technologii ludzkim głosem. Dzisiaj zacznijmy od liczb.

Ponad 90% wszystkich deepfake'ów w internecie Bożena to pornografia. Ile? No 96%. No dobrze, mów dalej, już powstaje mi w głowie po prostu multum pytań do ciebie. Wiem, że wszyscy widzimy jakieś dezinformacje polityczne, nagrane filmiki, ale jednak dane pokazują, że jest to pornografia. I druga liczba, którą chciałbym dzisiaj przytoczyć, żeby nasza dyskusja miała tutaj rumieńców, nabrała dosyć dużych, bo temat jest z jednej strony dosyć ważny, ale też kontrowersyjny i często dla niektórych tabu, że liczba i przypadki wykorzystania AI do tworzenia materiałów z dziećmi, Wzrosła z 7 prawie tysięcy w pierwszej połowie 2024 roku do ponad 400-400 tysięcy w pierwszej połowie 2025 roku, czyli wzrost według takiej matematyki o ponad 6 tysięcy procent.

Ale dlaczego w takim razie nikt nie bije na alarm w wieczornych wiadomościach? Dlaczego nikt nie bije na alarm w Wieczorych Wiadomościach? No trochę bijemy na alarm chyba w Wiadomościach, ale jeżeli zwrócisz uwagę, wchodząc na czasy przed AI-em, ile tematów związanych z pornografią, która jednak tak naprawdę jest pod filią dozwolona dla ludzi, no jest tematem po prostu tabu. Nikt nie mówi o tym, jak dużą częścią ofiar tych deepfake'ów są kobiety, bo stanowią ponad dziewięćdziesiąt kilka procent. Według tego raportu 99% kobiet jest tak naprawdę Na swój sposób wirtualnie gwałcona przez to, że się wykorzystuje narzędzia AI-owe np. do rozebrania kogoś. Więc czemu o tym się nie bije na alarm? Nie wiem. Dobrze, że zaczęliśmy my o tym rozmawiać, chociaż jest to bardzo trudny i poważny odcinek.

Zawsze się znajdą osoby, które zrobią złe rzeczy, ale skala dostępności narzędzi i tego całego entertainment hype'u, o którym mówimy, no przez wszystkie odcinki, bo 90% naszych odcinków jest o tym, jak internet i AI poprawia nam jakość życia, to te 10% odcinków jest trudniejsza, bo świat nie jest aż taki kolorowy, I po prostu naszym obowiązkiem jest zgłaszać, wymuszać, na platformach rzeczy mówić i znowu tak naprawdę nie siedzieć cicho. No i teraz my z tobą rozmawiamy o osobach dorosłych, o wkurzonych byłych partnerach lub złośliwych innych osobach. I osoba dorosła może, no powiedzmy, zgłosić, może wytoczyć sprawę prawną, a co z dziećmi tak naprawdę?

Jakoś bardzo mocno oddalam od siebie te tak zwane przypadki użycia zdjęć dzieci, które osoby zaangażowane w proceder pornografii wykorzystują, żeby AI takie zdjęcie wykorzystało w innych materiałach, które ktoś po prostu chory chce. Więc tutaj wracam do tego tematu, że dostęp do social media, dostęp do tego, że w takich krajach jak Australia, mam nadzieję, że niebawem też północna Europa, zobaczymy co z Polską i z Litwą, w Polsce jest debata, będzie zakaz dostępu do social media dla dzieci. Ucinania platformy, gdzie są miliony tych zdjęć, że jakby na pewno nasi słuchacze my tutaj w studio dosyć ciężkim głosem o tym opowiadamy, bo czujemy, ja czuję obrzydzenie, złość i jakiś taki rodzaj niechęci, żeby w ogóle ten temat poruszać, ale jednak warto dotknąć, bo on nie jest niszowy.

W tym sensie nawet dla żartu wiadomo, że bullying i przemoc nawet W szkole nie rozmawiamy tylko o pornografii, rozmawiamy o tym, nie znam znanych, żeby sprawa była jasna, ale że w klasie, w podstawówce, w liceum, kiedy zaczyna się robić burza hormonalna po prostu z narzędziem AI, jak jacyś chłopcy zrobią głupi żart swojej koleżance, skurzony chłopak, że został rzucony, zemści się i to nie jest w ogóle pornografia, to jest po prostu przemoc między nastolatkami. Ale do tego jakby grog i inne narzędzia, jeżeli są kumaci, mogą być wykorzystane, więc temat naprawdę zaczyna się też od edukacji i od tego, czy szkoła sprawy zamiata pod dywan, czy są lekcje i czy wychowanie seksualne jest jak, a jest jakość tego wychowania seksualnego, czego się uczy na pedagogice na uniwersytetach.

No temat jest po prostu gruby. Ja, tak jak wspomniałem, nie jestem specjalistą od edukacji seksualnej i od psychologii dzieci. Po prostu próbuję zaznaczyć ciemną stronę człowieka, który wykorzystuje narzędzia AI oraz problemy liberalne i polityczne, mówiące o tym, że dostęp do wszystkiego dla wszystkich, bez żadnych ograniczeń i regulacji formalnych i prawnych, nie jest takie wcale trudne, żeby stać się tego ofiarą albo, że ktoś z naszego otoczenia stał się ofiarą takiego działania. To, o czym my rozmawiamy dziś, jest przerażające i tu kropka. To nawet nie może być ale. To jest złe i raz jeszcze powtórzę się, przerażające. Rozmawiamy, Bartku, jeszcze o aplikacjach tych towarzyskich i romantycznych, o tych wszystkich chatbotach, które mam takie wrażenie, że są zaprojektowane, żeby wywolać przywiązanie, poczucie intymności.

Zależność emocjonalną. Jak z tym wszystkim jest? Czy to jest taka wersja sex-tech? Myślę, że przede wszystkim warto tutaj wspomnieć i zaprosić Państwa, Was słuchacze i słuchaczki drogie do jednego z naszych odcinków o AI w psychologii i AI w coachingu, gdzie też kwestie mental healthu dotykaliśmy oczywiście dużo bardziej pozytywnie. W tym miejscu, jeżeli założymy, że jest ponad 20 tysięcy aplikacji mental health, co najmniej na pewno te liczby się zmieniają i też Raporty różnie klasyfikują, co to jest mental health. To są w nich produkty, które mają maksymalnie wykorzystywać twoją słabość, niepewność siebie, jakiś rodzaj depresji doła do tego, żeby zaburzyć jeszcze bardziej to twoje poczucie zdrowia psychicznego.

I zbudować fałszywą więź. Rozmawialiśmy też przy odcinku o dzieciach, że według amerykańskiego centrum czy instytutu psychologicznego dzieci do 16 roku życia, może 14, nie pamiętam teraz, nie są w stanie rozpoznać empatii sztucznej od empatii człowieka, bo ona jest na tyle już dobrze generowana przez AI, ...że takie dziecko po prostu się nabiera. Wydaje mi się, że mimo tego, że nie mam dowodów, jakaś grupa dorosłych ludzi w takich aplikacjach też przestaje odróżniać te rzeczy, które są prawdziwe i nieprawdziwe, a uzależnienie, które przekłada się na rynek sextech i rynek pornografii, po prostu jest tak samo niebezpieczne, jak to, że w Polsce można kupować alkohol przez 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę,

Nie byli ślepi na pewien rodzaj zła, które tworzą osoby wykorzystaniem AI, nie byli pewni, że nie może to spotkać ich albo ich bliskich, ale też zwracali uwagę, że po prostu tak, nawet pięknie zachwalany open source, bo darmowy, dostępny i nie masz big techu, który odetnie ci dane, Ma konieczność rozmowy o tym, czy nie wprowadzać jakichś większych regulacji, nie budować rozwoju. Rozumiem, że to nie dotyczy może każdego z nas i nie każdy będzie w to zaangażowany i ten odcinek jest dosyć trudny, też emocjonalnie, ale nie zgadzam się, że zamknięcie rozwiąże problem, bo w tym sensie możemy zamknąć cały internet, wtedy też nie będzie żadnych złych rzeczy, jeszcze dalej pójść po prostu, wyłączyć wtyczkę z internetu. Natomiast trzeba usiąść do stołu i podnosić świadomość i walczyć o swoje prawa.

No dobrze, to jeżeli nie pozwalasz zamknąć open source, to powiedz mi wtedy, czy AI może być częścią rozwiązania, czy jednak tylko problemem? No bo przecież, jeżeli sztuczna inteligencja potrafi wygenerować dowolny obraz pornograficzny w sekundę czy w dwie, to czy inna sztuczna inteligencja nie powinna go w sekundę lub w pół najlepiej wykryć i zablokować np. na Facebooku czy na X? Wspaniała intuicja, w pełni się pod nią podpisuję. Żeby uzupełnić jeszcze skalę tego problemu, badanie na 16 tysiącach respondentach w 10 krajach pokazało, że około 2,2% ludzi osobiście doświadczyło wiktymizacji przez deepfake'ową pornografię.

Natomiast wracając do tych liczb z początku podcastu, że 96% deepfake'ów jest o pornografii oraz tego, co ty powiedziałaś o kobietach w technologii, ja bym postawił na te liczby, które pokazują, że liczba kobiet, które zakłada startupy, osiąga ogromne sukcesy w świecie technologicznym, systematycznie rośnie. I mimo tego, że narzędzia są 400 razy tańsze i 10 razy szybsze, to, co się zmieniło przez ostatnie prawie 10 lat, to też to oznacza, że jesteśmy w stanie zrobić 400 razy taniej i 10 razy szybciej narzędzia, które przeciw temu z tym walczą. Więc nie chodzi o to, żeby się bać AI, chodzi o to, żeby wiedzieć, jakie są konsekwencje i możliwości AI i z jednej strony wymagać od platform i od polityków tego, żeby regulacje na poziomie masowym były wprowadzane,

A z drugiej strony to, co ty powiedziałaś, żeby osoby, które uważają, że to jest patologia, podwinęły rękawy i wykorzystując AI też z nią zaczęły walczyć. Do czego was zachęcam, a te nasze podcasty trochę was uczą, jak ten AI oswoić. Nie zgadzajmy się na to, żeby w imię postępu technologicznego dehumanizować naszą rzeczywistość. Rozmawiajcie o tym ze swoimi dziećmi, ze swoimi partnerami. Nie dajmy zepchnąć tego tematu do kategorii wstydliwego tabu. Dziękuję wam za wysłuchanie tego odcinka i słyszymy się za tydzień. Do usłyszenia.