Świat się topi. Jaki los nas czeka?

Zmiany klimatyczne nadchodzą. To jest przerażające, ale to dopiero początek. Era globalnego ocieplenia dobiegła końca. Nadeszła era globalnego wrzenia, ostrzega szef ONZ Antonio Guterres. Earth is issuing a distress call. Ziemia wysyła wezwanie do pomocy. Najnowszy raport o stanie globalnego klimatu pokazuje planetę na krawędzi. Zanieczyszczenie paliwami kopalnymi pogarsza klimat. W zeszłym roku odnotowano rekordowe ciepło, rekordowy poziom mórz i rekordowy poziom oceanów. Lodowce prawdopodobnie straciły więcej lodu niż kiedykolwiek wcześniej.

Umieranie lodowców z roku na rok jest widoczne gołym okiem. Wniosek austriackich naukowców jest jasny, ale bardzo smutny. W ciągu najbliższych dziesięcioleci pożegnamy się z lodowcami w Austrii. Ewentualnie zostaną małe w regionie Tyrolu-Utztal, ale generalnie lodowców w ciągu 40-45 lat w całej Austrii już nie będzie. Szef ONZ Antonio Guterres. Zmiany przyspieszają. Wysokość Morza Antarktycznego wyniosła milion kwadratowych kilometrów mniej niż poprzednio.

Czy etap w historii? No na pewno tak, ale nieraz już zmiany klimatu dotykały Europy, dotykały kuli ziemskiej. Kiedyś tak nam się wydawało, że klimat to jest coś stałego. Nie jest. To nie jest tak, że rośliny, zwierzęta nie są przystosowane do zmian klimatu, bo one były od zawsze. Problemem jest nie sam fakt zmiany, ale to jak bardzo jest intensywna i szybka. I tutaj widzimy to, że rzeczywiście działalność człowieka nakręca zmiany klimatu. One stają się szybsze, intensywniejsze. Pytanie czy przyroda sobie z tym poradzi czy nie i na ile sobie poradzi, to nie jest proste pytanie.

Potem nastąpiło ocieplenie, wszyscy z tego się cieszymy, bo żyjemy w interglacjale, prawda, ale jakimś cudem niektóre rośliny przetrwały. Czyli mamy już takie przykłady roślin, które przetrwały zmiany klimatu, przetrwały ocieplenie do czasów współczesnych i staramy się badać te gatunki, żeby zobaczyć jakim cudem to się stało, co one takiego w sobie mają. Tak samo z ptakami.

Nie opłaca im się lecieć na południe, skoro jest tak ciepło w Polsce. Zostają, opowiada Katarzyna Udrycka, niezależna konsultantka w obszarze zrównoważonego rozwoju, adaptacji do zmian klimatu i bioróżnorodności. Zostają żurawie, na przykład zostają gęsi, zostają rudziki. Dużo można obserwować w parkach takie małe ptaszki z pomarańczową piersią czy kapturki, również taki pospolity dosyć ptak w naszych parkach. Część zostaje, część leci na krótsze dystanse niż do tej pory. Na przykład także takie zmiany wyraźnie widać. Problem pojawia się wtedy, kiedy te ptaki mają wrócić z zimowisk, bo wracają często Niekoniecznie by to powiedzieć. Ten ich powrót powinien być zsynchronizowany razem z początkiem okresu wegetacyjnego i lęk, kiedy się klują pisklęta, to powinno padać mniej więcej w tym samym momencie, kiedy jest szczyt rozwoju gąsienic, kiedy jest dużo gąsienic i tego typu owadów, którymi one karmią swoje pisklęta.

Czyli to są takie środowiska z niższą konkurencją i być może dzięki temu przetrwała sobie w tych borach sosnowych. Więc teraz jak ktoś mnie pyta, czy jakaś roślina łatwiej to się przystosuje do tego, czy owego i tak dalej, to nie jest łatwo przewidzieć, bo ona nie funkcjonuje osobno. Ona funkcjonuje w całym jakimś ekosystemie, w całym jakimś otoczeniu. I teraz w jednym otoczeniu okaże się, że ona przetrwa, w innym okaże się, że nie przetrwa. I wspomniana sasanka świetnie sobie radziła do dzisiaj z tymi zmianami klimatu, a dzisiaj, kiedy te zmiany klimatu stały się takie intensywne, obserwujemy, że ten gatunek w Polsce na naszych oczach znika, po prostu znika.

Niektórzy rozmarzają się i rzucają, o to teraz w Polsce będziemy mieć palmy jak w Hiszpanii. Czy to uczciwe? I czy to możliwe? To nie jest takie proste, nie chodzi o proste ocieplenie po prostu, bo bardzo często w tej przestrzeni medialnej się mówi ocieplenie klimatu, ocieplenie klimatu, ale to może po prostu oznaczać inny reżim opadów, że nawet nie tyle mamy mniej opadów, ale że one są intensywne, a rzadko. No i jak są intensywne, a rzadko, to to już jest inna bajka. Kiedy my badamy nisze ekologiczne roślin, czyli taki zakres warunków, w jakich roślina daje radę żyć, że tak powiem, to nie uwzględniamy

Z jednej strony myślimy, ona to robiła dla osiedle Sady Żoliborskie i robiła też ekspertyzę, jak budynki się nagrzewają i jak się nagrzewać będą przy obecnych termoizolacjach, ale wiemy o tym, że dużo większym problemem są nowe osiedla, które są na opu zamknięte z czterech stron, nie mają zaprojektowanych korytarzy powietrznych, więc nawet wymiana na poziomie powietrza czy na podwórku, czy w mieszkaniu jest bardzo trudna, bo większość nowych mieszkań jest jednostronna, co utrudnia też ich chłodzenie. Ostatnie lata transformacji energetycznej polskich wspólnot mieszkaniowych to z kolei docieplanie budynków. Co z tym teraz? Zostaną ciepłe klatki? Zbudowaliśmy klatkę, bo zbudowaliśmy termosy. Większość naszych budynków w tej chwili ma problem zbyt dużej szczelności. Mamy bardzo szczelne plastikowe okna i budynki, które zostały doszczelnione ogromną ilością styropianu, co powoduje, wiesz, my parujemy, dom paruje.

To są obie te rzeczy. W sensie, żeby mogło być nam chłodniej, no to jak spojrzysz na starą zabudowę Maroka, no to masz i szukanie cienia, i daleko wystawione dachy, i kamienno-kładziny, no bo one są chłodne. Myśmy tego przez wieki, tak na przykład z powstania cywilizacji w części świateła, unikaliśmy. Myśmy musieli się dogrzewać. U nas zawsze jest drewno, które daje ciepło. W tej chwili wiemy, że to kamień jest materiałem, który będzie pożądany coraz bardziej. Ten nasz granic strzegomski prawdopodobnie będzie wszędzie, no bo jest lokalny i trzyma hud. Będziemy wystawiać zadaszenia tak, żeby utrzymać cień. No i tu przechodzimy w bardzo ważną kwestię zieleni w miastach. Ponieważ wiemy o tym, że w cieniu, w zieleni, w parkach temperatura potrafi być 6 stopni niższa niż na betonie, na słońcu w tym samym mieście.

Jeżeli chodzi o zmiany klimatu, to możemy powiedzieć, że przez najbliższe 20 lat przynajmniej, cokolwiek byśmy nie zrobili, to te zmiany klimatu będą szły do przodu, bo jakby przypęczętowaliśmy już to trochę. Musimy sobie zmysłowić, że te skutki, które dzisiaj odczuwamy, one się będą nasilać. Co później się wydarzy, to nie wiadomo. W tej chwili podnieśliśmy średnią temperaturę ziemi w stosunku do epoki przed Pytanie, czy rzeczywiście zostaje światu już tylko kierunek na samozniszczenie? Czy jest co ratować?