Mentionsy

książki, a właściwie powieści Heimito von Doderera Demony.

Tenże Egon Naganowski właśnie i ta książka do mnie trafiła, dlatego że gdzieś na kończących stronach opowieść o życiu Roberta Muzila został von Doderer wspomniany.

a tymczasem jest Doderer czytany po raz pierwszy.

No i w sumie muszę powiedzieć, że dobrze, że Doderer po raz pierwszy, a nie Mann po raz drugi.

Natomiast pracę nad książką Doderer zaczął wcześniej, bo zaczął już w latach trzydziestych.

Zanim o demonach jednak, to dwa słowa o Wondodererze, ale tylko dwa, bo absolutnie nie czuję się specjalistą i trudno chyba czuć się specjalistą w Polsce od autora, którego ukazało się niewiele rzeczy stosunkowo.

No ale z tego, co wyczytałem w posłowiu do tej książki, o czym nie wspomniałem, ważnym posłowiu, posłowiu pana Lecha Budreckiego, no to Doderer pozycjonował siebie jako pisarza, który chciał kontynuować klasyczną powieść.

Doderer troszkę jak jeden z bohaterów Nikodema Dyzmy, minister komunikacji.

No więc Doderer tak, chciał cały gabinecik na bruczek.

Doderer chciał przywrócenia klasycznej powieści, klasycznej powieści, która nawet tytułem nawiązuje, podobno, bo nie znam tego tutaj z powodów oczywistych, do biesów Dostojewskiego.

Doderer, który fascynował się klasyczną XIX-wieczną powieścią i Doderer, który do pewnego stopnia, moim zdaniem, zaprzeczył sam sobie pisząc demony.

Pod tym względem Dodererowi było dla mnie bardzo blisko chociażby do Berlin Alexanderplatz, Alfreda Doblina.

Miasto zresztą w bardzo podobnym okresie, bo Doderer pokazuje historię, która rozgrywa się na przełomie lat 1926 i 1927.

I kiedy mówię, że Doderer zaprzeczył sam sobie, to mam na myśli to, że z jednej strony ta książka jest bardzo, bardzo klasyczna i jeżeli lubią państwo klasyczne formy, to demony są dla państwa.

Natomiast moim zdaniem Doderer pokazał w tej książce to, o czym pisał John Barth w tym swoim eseju Literatura Wyczerpania.

I moim zdaniem Doderer, mówiąc o tym, że nie chce być jak tamci, na poziomie formalnym nie jest jak tamci, na poziomie natomiast pewnej struktury narracyjnym, jest proto-postmodernizmem.

von Doderer jest innym człowiekiem już niż był Bolesław Prus.

Toteż stosuje von Doderer inne rozwiązania.

Czasami jest to wręcz odniesienie do Doderera, bo Doderer też się gdzieś w tej powieści jako jeden z bohaterów trochę opisał.

Tymczasem Doderer wprowadza nowych bohaterów 200 stron przed końcem.

Dodatkowo umieszcza Doderer wewnątrz tej opowieści.

15 lipca 1927 roku w Wiedniu doszło do rozruchów, do rozruchów związanych też z historią prawdziwą, którą też Doderer tutaj pokazuje, kiedy na pograniczu w wyniku napięć politycznych zostały przypadkowo zastrzelone dwie osoby, inwalida i dzieciak.

Uważam, że to jest powieść bardzo nowoczesna na takim poziomie dystansu, który Doderer ma do rzeczywistości.

To jest skrajnie różne od Muzila, bo Muzil wyszydza wszystkich i Muzil kpi ze wszystkich, a Doderer nie kpi z nikogo.

Ta różnica jest niesamowita, bo nawet największe szuje u Doderera są pokazane w sposób taki, no nawet powiedziałbym rudiszowy, taki w miarę przyzwoity.

No i Doderer pokazuje świat, który jest dobrem.