Mentionsy

Skąd się wzięli Maltańczycy?

Maltańczycy są dziś narodem dość specyficznym, bo teoretycznie pochodzą oni od Arabów i mówią językiem, który w dużej mierze z arabskiego się wywodzi.

Wreszcie wjechał Napoleon, no bo gdzieżby o historii XIX czy XVIII wieku bez Napoleona, który wytrzebił stamtąd zakon maltański, ale jemu francuskiego nie udało się wprowadzić i potem pojawiają się Brytyjczycy.

W każdym razie nie zmienia to faktu, że dziś na Malcie dalej się mówi po maltańsku.

Wszystkim kolejnym władcom udało się jednak schrystianizować, a właściwie uczynić katolickimi fanatykami, wręcz fundamentalistami i uczynić katolicyzm fundamentem maltańskiej tożsamości.

Arabowie, Anglicy, Normanowie, no wszystko fajnie, ale pierwszymi Maltańczykami byli ludzie, którzy dotarli na wyspę jakieś 8 tysięcy lat temu, ale mniejsza o nich, bo prawdziwą cywilizację przynieśli tam Fenicjanie w VIII wieku przed naszą erą, których to Fenicjan

Ale także mikroport wojenny oczywiście, bo Malta jak najbardziej swoją flotę posiada.

Malta, Gozo i najmniejsza z nich Komino.

Tak się składa, że rządzący ówcześnie Maltą gubernator, nazwijmy go w ten sposób, Ambroży, nie otrzymał pomocy z zewnątrz, to znaczy chociażby z Sycylii, bo Malta była wtedy administracyjnie częścią Sycylii, która była częścią Bizancjum oczywiście, no i mu się uleca.

I najpewniej arabskojęzyczni mieszkańcy wyspy na pewno też stanowili większość, gdyż to od nich pochodzi dzisiejszy język maltański.

W każdym razie z tej fuzji żywiołu arabskiego z osadnikami z Sycylii, którzy przyniesie ze sobą język włoski, sycylijski i katolicyzm powstaje baza do powstania dzisiejszego języka maltańskiego, który przetrwał przez te wszystkie wieki.

Język maltański jednak przetrwał, bo większość ludu to są najprawdopodobniej Arabowie, konwertyci z islamu na katolicyzm.

W każdym razie na fladze miasta do dziś widnieje ten krzyż zwany dziś Krzyżem Maltańskim z ośmioma narożnikami na czterech ramionach.

Malta, żeby mieli gdzie stworzyć kolejne państwo zakonne, co też uczynili.

Sprowadzili się oni na Maltę w 1530 roku i w zamian za to mieli cesarzowi płacić trybut w wysokości jednego sokoła maltańskiego rocznie.

Sokół maltański, tylko że tamten był ze złota, a oni nie płacili złotym sokołem, tylko żywym sokołem.

W każdym razie, zakon maltański

Ziemie te obejmujące sporą działkę w centrum Poznania, na której to teraz jest Jezioro Maltańskie, stąd jego nazwa, bo tam był oddział Zakonu Maltańskiego przy tej parafii.

Która to działka właśnie poszła na sprzedaż za 420 milionów złotych i w miejscu części tej działki, no bo na jeziorze budować nie będą, ale w miejscu gdzie są ogródki działkowe, tak zwana Maltanka w Poznaniu powstanie potężne osiedle na kilka tysięcy mieszkań.

Bo za zakonem maltańskim na wyspę podążył także sułtan Sulejman Wspaniały.

To też pokazuje, że zakon maltański był w stanie urządzić na Malcie państwo co najmniej równie sprawne, jak nie bardziej sprawne niż na Rodos, z silnymi fortyfikacjami, z

W każdym razie członkami zakonu maltańskiego są w dużej mierze bogaci europejscy arystokraci.

W związku z tym zakon ma ogromne, ogromne pieniądze, a że państwo działa sprawnie i staje się istotnym elementem w handlu na Morzu Śródziemnym, bo Malta leży dokładnie na samym środku Morza Śródziemnego, to

Pod koniec panowania zakonu maltańskiego jego świetność już powoli przygasa.

To są kamienice w bardzo charakterystycznym maltańskim stylu, które to powstały właśnie wtedy, w czasach rządu zakonu maltańskiego.

Rządy zakonu są korzystne dla bardzo wielu Maltańczyków.

I przez te całe sześć dni mieszka on w Palazzo Parisio w Vallecie, w którym to dzisiaj mieści się siedziba Ministerstwa Spraw Zagranicznych Maltańskiego.

Jednakowoż, moi drodzy, Francuzi, podobnie jak zakon maltański, nie byli jakoś przesadnie dobrze odbierani na Malcie z innych powodów.

Powodem, dlatego jak Francuzi nie byli przesadnie przez Maltańczyków, przyjmowali ciepło to taki, że oni uznali, że majątki kościelne należy upaństwowić i majątki kościelne należą teraz do państwa francuskiego.

Maltańczycy zaczynają się buntować i bunt ten wykorzystają Brytyjczycy, bo wszędzie tam, gdzie nie idzie Francuzom w XIX wieku, pojawiają się Anglicy.

W związku z tym, że Maltańczycy podnoszą rebelię, pojawiają się Brytyjczycy.

Taka cicha wojna wewnątrz maltańskiego społeczeństwa, ale także brytyjskiej administracji, której echa do dziś także pobrzmiewają.

Jest to starcie pomiędzy językiem włoskim, językiem angielskim i językiem maltańskim.

W owym czasie Brytyjczycy dochodzą do wniosku, że skoro językiem urzędowym na Malcie jest włoski, większość ludzi w domach używa maltańskiego, to żeby dobrze i sprawnie zarządzać tą kolonią, najlepiej byłoby wprowadzić administrację anglojęzyczną.

Co mniej więcej czwarty Maltańczyk na całym świecie mieszka w Australii.

I co trzeci mieszkający w Australii Maltańczyk dalej zna język maltański.

Gdyby ktoś potrzebował liczb Maltańczyków na świecie, mamy jakieś 600 tysięcy mniej więcej.

Maltański jest w dalszym ciągu językiem domowo-zagrodowym, ale trwają powoli początki prób jego standaryzacji i wprowadzenia go w wersji pisanej, ale to dopiero w połowie XIX wieku.

Ale, co ciekawe, to spotyka się z oporem samych Maltańczyków, dla których arabski jest językiem obcym.

I wtedy to Sycylia, która staje się częścią Włoch, a z którą Malta ma silne związki między innymi gospodarcze, ale także kulturowe, promieniuje na tę Maltę tymi zjednoczonymi Włochami.

Tyle, że dla Maltańczyków to nie jest takie ważne.

Maltańczycy nie chcą się jednoczyć z Włochami.

Podczas gdy Włosi uważają, że Malta, która od zawsze była tak silnie powiązana z Sycylią, jest w sumie przedłużeniem włoskiego świata i powinna być częścią Włoch.

To spotyka się z wrogością ze strony Brytyjczyków i niechęcią ze strony Maltańczyków.

Brytyjczycy zaczynają się obawiać o status swojej kolonii, bo Malta jest kolonią brytyjską.

Ale tu warto podkreślić, że Malta i strategiczne położenie i to, że patrząc na Morze Śródziemne Brytyjczycy są w stanie rozszerzać swoje wpływy tamże, ale też kontrolować sytuację, robić projekcję siły na Morzu Śródziemnym, zawdzięczają m.in.

Jego wschodni kraniec, czyli Cypr i jeszcze na to wszystko Malta na samym jego środku.

Pewnić się, że Maltańczycy nie zdradzą imperium.

I na Maltę w 1878 roku zostaje wysłana specjalna komisja do zbadania tejże sprawy, która zostanie nazwana od trzech jej członków, czyli komisja Roswella, Juliana i Kenana, którzy to jadą na wyspę, badają sprawę i przywożą raport, w których każdy prezentuje swoje poglądy, ile powinieneś angielskiego, włoskiego czy maltańskiego w administracji, w życiu publicznym i tak dalej.

Że należy wprowadzić reformę językową w taki sposób, żeby maltański był promowany.

No bo promowanie maltańskiego osłabia wpływy włoskiego oczywiście.

Więc komisja sugerowała, żeby wprowadzić język maltański do szkół podstawowych.

W maltańskim parlamencie są w tej chwili tylko dwie partie, od lat są tylko dwie partie.

I ich wysiłki, żeby promować angielski i maltański kosztem włoskiego się opłaciły.

Podczas gdy praktycznie wszyscy mieszkańcy wyspy znali także maltański.

Bo tutaj warto podkreślić, że absolutnie fundamentem również tożsamości maltańskiej od średniowiecza do dziś jest diglosja, czyli znajomość równocześnie dwóch języków i używanie dwóch języków stale.

Kiedy Normanowie podbili wyspę, Maltańczycy mówili po swojemu, nazwijmy to po arabsku jeszcze wtedy, a włoski był językiem administracyjnym i ci bardziej wykształceni znali także włoski.

Następnie, kiedy przyszedł zakon kawalerów, nazwijmy ich maltańskich już teraz, oni wprowadzili również administrację po włosku.

Maltańczycy dalej mówili po swojemu.

Uczą się kolejnego języka obcego, z czasem przestają być językiem obcym swoją drogą, ale dalej w domu się mówi po maltańsku, a w urzędzie się mówi po włosku, czy też jak chcą Anglicy, no to po angielsku, to będzie mówić po angielsku w tym urzędzie.

I włoscy faszyści chcieliby, żeby Malta była częścią Włoch, wiadomiks, ale też

Zwróćcie uwagę, w dalszym ciągu większość Maltańczyków nie zna ani włoskiego, ani angielskiego, mówi po swojemu tylko.

W tymże czasie powstaje angielski w wersji maltańskiej, bo Brytyjczycy rządzą wyspą już na tym etapie 130 lat.

Brytyjczycy, którzy zgodzili się na wprowadzenie języka maltańskiego do szkół, w dalszym ciągu nie wpuścili go do administracji.

Więc żeby stopniowo wzmacniać pozycję maltańskiego, a osłabiać pozycję włoskiego, dopiero w 1934 roku

Maltański zostaje językiem urzędowym na wyspie.

I w ten sposób Malta ma trzy języki urzędowe formalnie, ale w praktyce dwa, bo włoski jest z administracji rugowany krótko później, to znaczy w trakcie kiedy pomiędzy Wielką Brytanią a Włochami narastają napięcia w natle politycznym.

I maltański.

Co skutkuje dużym wzmocnieniem udziału języka maltańskiego i jego pozycji w ogóle w administracji, który to język jest już skodyfikowany, już się pojawił w szkołach dwa pokolenia temu.

Już wyrosło drugie pokolenie ludzi, którzy domówili po maltańsku, ale też w szkole był ten maltański.

W latach 40-43 Malta w 1943 roku jest ważnym hubem logistycznym dla zdobycia Sycylii przez aliantów.

Wreszcie w 1947 roku, już po II wojnie światowej, Malta uzyskuje szeroką autonomię.

Rządzą Maltą Maltańczycy, w dużym skrócie mówiąc.

Angielski i maltański.

Przy czym maltański od 1946 roku był nauczany w szkołach podstawowych jako przedmiot obowiązkowy.

I nieważne czy się było Maltańczykiem czy Anglikiem osadnikiem, trzeba było znać maltański.

W związku z tym, kiedy Malta w 1964 roku utrzyma niepodległość od Wielkiej Brytanii, to ten system się utrzyma.

I kiedy dziś pojedzie się na Malta, tak jak ja w zeszły weekend byłem na Malcie, stąd ten odcinek, to...

Widać, że język maltański i język angielski są absolutnie wszędzie.

I przynajmniej średnią znajomość języka maltańskiego deklarowało w tym spisie powszechnym 95% mieszkańców wyspy.

To bardzo ważne, bo bardzo wielu Maltańczyków i dziś wychowuje swoje dzieci

Równolegle mówią do własnych dzieci i po maltańsku i po angielsku.

Więc przynajmniej dobrą znajomość języka maltańskiego zadeklarowało 95% mieszkańców wyspy.

Można więc śmiało powiedzieć, że miażdżąca większość Maltańczyków jest dwujęzyczna, maltańsko-angielska, ale około połowy Maltańczyków zna trzy języki.

I maltański, i angielski, i włoski.

Język maltański i angielski dominuje na wyspie, jak już mówiłem.

Ludzie mówią między sobą w większości po maltańsku.

Media są z grubsza pół na pół, telewizja, gazety, jak się przejdziecie przez sklepy, kioski, tak dalej, z grubsza pół na pół maltańsko-angielska.

Włochy są blisko, to jest najbliższy kulturowo kraj, tak dalej, więc Maltańczycy bardzo często po prostu znają ten włoski.

Zyskuje dlatego, że imigranci rzadko uczą się maltańskiego, imigranci zwyczaj mówią po angielsku.

Pozycja maltańskiego jako języka, który jest używany w administracji, w kulturze, który istnieje jako taki, jest raczej nie zagrożona i język maltański, delikatnie mówiąc prędko, nie zniknie.

Język maltański, który brzmi o tak.

Pierwsze nagranie pochodzi z maltańskiego radia i był to po prostu serwis informacyjny.

A teraz posłuchajcie sobie maltańskiego angielskiego, które to wziąłem od gościa, który ma kanał na YouTube i nazywa się A French Guy in England.

I pytanie było o to, co Maltańczycy myślą o angielskiej kuchni.

I malta też jest bardzo ładna.

Przy czym pamiętajcie, że Malta jest mocno zadeptana Polakami.