Mentionsy

A dziś Wenecja.

W tej krótkiej chwili Wenecja jest czysta.

Cisza zaczyna się rozpraszać, a Wenecja zakłada maskę.

I właśnie o tej masce, o mieście, które stało się sceną, o granicy między życiem a spektaklem, o tym, czy Wenecja stała się zakładnikiem własnego wizerunku, porozmawiam z Radosławem Gajdą, architektem, wykładowcą akademickim i twórcą kanału Architecture Is a Good Idea, a oprócz tego wielkim znawcą i miłośnikiem Wenecji.

Zastanowimy się, jak masowa turystyka wpływa na tkankę miejską, co dzieje się z miastem, które jest nieustannie oglądane i czy Wenecja ma jeszcze przestrzeń

Można powiedzieć, że to jest taka Wenecja prywatnie.

To jest taka Wenecja dla mieszkańców i taka Wenecja, jaką widzieliśmy, kiedy była pandemia.

No i trzecia rzecz, że Wenecja jednak to jest miasto nie tylko dla tych mieszkańców, że ona czerpie swoją energię także z tego, że właśnie jest tych turystów bardzo dużo i że oni też nadają kolory temu miastu.

No właśnie, to ja będę chciała na pewno bardzo pociągnąć tę nutę, natomiast mi się właśnie przez to Wenecja kojarzy z taką trochę umęczoną aktorką, której po prostu nie pozwalają zejść ze sceny.

Da się być architektem i nie lubić Wenecji, ale papież modernizmu, czyli Le Corbusier, kontrowersyjnie może uważał, że Wenecja jest pod pewnymi względami bardzo nowoczesnym miastem.

Nie do końca zawsze jest najlepszym pomysłem, teraz trochę z tym staramy się walczyć przebudowując miasta, ale to, że Wenecja jest generalnie takim miastem, modelowym przykładem niehigienicznego miasta właśnie, które mogłoby być pokazywane jako taki, że jest za gęsto, za ciasno, za mało zieleni, za mało oddechu, za mało przestrzeni publicznych, to tak, to są rzeczy, które mogą się nie podobać.

Budować miasto, z którego mieszkańcy są dumni, bo to, że Wenecjanie są dumni swojego miasta, uważają je za najpiękniejsze na świecie, wyjątkowe, no to wiemy od naprawdę bardzo, bardzo dawna to, że gatunek całej malarstwa, veduta, czyli wejdzarz miejski, narodził się w Wenecji, że najlepsi vedutyści to są właśnie, byli właśnie Wenecjanie i także ci eksportowi, no bo w Warszawie mamy wspaniałe panoramy Canaletta, weduty malowane przez Canaletta, no on był Wenecjaninem, prawda, malarzem urodzonym w Wenecji właśnie.

W takiej rodzinie malarzy, którzy specjalizowali się właśnie w malowaniu tego, jaka Wenecja jest piękna i dekadencka trochę.

Bo musimy pamiętać, że Wenecja to nie było prowincjonalne miasto Włoch.

No ale ta gwiazda, to słońce Wenecji gdzieś tam w XVII i XVIII wieku zaczęło zachodzić i w XVIII wieku Wenecjanie się zorientowali, że jeżeli chcą, aby to ich miasto

Wenecja moim zdaniem jest jednym z pierwszych miast, jeżeli w ogóle nie pierwszym miastem, które wymyśliło siebie jako destynację turystyczną.

No tak, częścią sukcesu Wenecji, takiego militarnego, handlowego, tego, że to było w miarę bezpieczne miasto przez tak długi czas, jest właśnie to, że Wenecja jest tak trudno dostępna piechotą.

Dlatego Wenecjanie się osiedlili na środku laguny, żeby chronić się przed najazdami longobardów.

Wenecja nie była atrakcyjna, bo trzeba było bardzo dużo wysiłku, żeby ją napaść i złupić.

No plus potem jak się udało już zbudować potęgę handlową, zgromadzić dużo pieniędzy, no to Wenecja miała tak silną flotę, że właściwie nie musiała się przez długie lata obawiać żadnego poważniejszego napadu, no bo zanim ktoś by dopłynął do Wenecji, to był już pokonany przez flotę i w ten sposób ona była tym morskim imperium.

Po prostu Wenecja proponuje takie niespieszne poruszanie się po swoich kanałach, a także po ulicach.

Symboliczny pogrzeb miasta właśnie prawdziwie funkcjonującego na rzecz, że ta nowa Wenecja to już jest ten Disneyland.

Nawet jest taki bardzo popularny profil na Instagramie, który nazywa się wenecjanonedisneyland.

Wenecja to nie jest Disneyland prowadzony właśnie przez osoby, którym zależy na tym, żeby Wenecja zachowała jednak swoją miejską ciągłość.

Które uważają, że to co sprawia, że Wenecja jest atrakcyjna dla turystów.

Amsterdam to jest Wenecja 2.0.

Więc wielu problemów, które Wenecja ma w związku ze swoją tą chaotyczną taką zabudową, bardzo organiczną byśmy powiedzieli.

To było niesamowite, że Wenecjanie w tych najpiękniejszych miejscach sami wyciągali telefony i robili zdjęcia, bo tak pięknie.

Puchła Wenecja do wewnątrz, że tak mogę powiedzieć.

Wenecjan, ponieważ a schody mają różną długość, w sensie zmiana rytmu, więc to jest pierwsza rzecz, którą się uczy młodzież na studiach, że nie można zmieniać rytmu schodów, no to tam zostało to zrobione, więc się można łatwo potknąć.

Wenecja w XX wieku się dość rozbudowała i zmieniła.

Okej, a jaka jest twoja Wenecja?

Bo Wenecja, te wszystkie wyspy są wewnątrz laguny, takiej słonawej, w przestrzeni płytkiej dość wody, z wyspami pływowymi, które raz są nad wodą, raz są pod wodą.

W sensie faktycznie mnóstwo ludzi chodzi przebranych od stóp do głów w tych maskach niezwykle fantazyjnych, w tych perukach, które mają w sobie jakieś w ogóle makiety Wenecji czasem, że Wenecja w Wenecji, chodzi przebrana za Wenecję.

I tak naprawdę trochę nie wiadomo, czy Wenecja, tak jakby pierwszym ciosem Wenecji będzie woda, czy turystyka.

Wiadomo, że podnosi się średni poziom oceanu, a grunt, na którym jest zbudowana Wenecja, przez to, że została zbudowana i budynki są ciężkie, opada.

Bardzo podobne ustroje i dawni Polacy i dawni Wenecjanie widzieli podobieństwo tych ustrojów i co ciekawe, skończyły one się tak samo, prawie w tym samym momencie.

Wenecja jest takim miastem, które zachęca do tego, żeby się w nim zgubić.

Wenecja nie słynie z najlepszych na świecie restauracji, niestety.

Mówi się, że Wenecja to jest miasto, gdzie dużo się pije i dużo przeklina.

To jest właśnie próba tego, próba Wenecjan pozostania aktualnymi, że to nie jest miasto, które żyje tylko przeszłością, ale przez to, że co roku są te wielkie wydarzenia związane ze współczesną twórczością filmową, artystyczną, architektoniczną, to Wenecja cały czas jest obecna na mapie i miejmy nadzieję, że będzie obecna na tej mapie jak najdłużej.