Mentionsy
900. Największy rekin ery dinozaurów i rozwikłanie jego zagadki / dr Daniel Tyborowski
Wykład dr Daniela Tyborowskiego w ramach cyklu Paleontologiczne Wieczory na Wydziale Geologii UW [25 lutego 2026 r.]Największym rekinem, który żył w erze dinozaurów (a konkretnie w okresie kredy), był Ptychodus. Przez ponad 200 lat stanowił on jedną z największych zagadek paleontologii, którą udało się w pełni rozwikłać dopiero dzięki odkryciom opublikowanym w 2024 roku.Inni giganci i częste pomyłkiCzęsto za „rekina ery dinozaurów” błędnie uważa się Megalodona. Warto jednak wiedzieć, że:Megalodon żył znacznie później (od ok. 23 do 3,6 mln lat temu), długo po wyginięciu dinozaurów. Był jednak znacznie większy (do 15–20 metrów).W samej erze dinozaurów żyły inne duże gatunki, jak Cretoxyrhina (zwana „rekinem Ginsu”), która osiągała 7 metrów i polowała na mazauraury.Niedawne badania (z 2025 r.) wskazują również na istnienie ogromnych wczesnych przedstawicieli lamnokształtnych w Australii sprzed 115 mln lat, które osiągały ok. 8 metrów długości.dr Daniel Tyborowski - jest paleobiologiem, geologiem, ewolucjonistą, nauczycielem akademickim i popularyzatorem nauki. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na ewolucji, morfologii funkcjonalnej, histologii i paleoekologii kręgowców wtórnie wodnych – gadów morskich i waleni. W 2018 roku z wyróżnieniem obronił dysertację doktorską pod tytułem „Paleobiologia i środowisko życia późnojurajskich kręgowców morskich z kamieniołomu Owadów-Brzezinki, Polska środkowa„. Tematyka doktoratu dotyczyła unikatowych skamieniałości ichtiozaurów, żółwi morskich oraz ryb kostnoszkieletowych. Pełnił funkcję adiunkta muzealnego oraz pracownika Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. W ramach działalności popularyzatorskiej prowadził wykłady i prelekcje w Muzeum Ziemi PAN, w tym w cyklu "Środowe spotkania z dziejami Ziemi", które były transmitowane na Wszechnicy. Od 2024 roku jest pracownikiem naukowym i wykładowcą w Katedrze Geologii Historycznej, Regionalnej i Paleontologii na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jego aktualne badania naukowe skupiają się na ewolucji i zróżnicowaniu specjalizacji pokarmowych wśród morskich czworonogów (ichtiozaurów, mozazaurów i waleni) w kontekście konwergencji ekomorfologicznej i sensorycznej. https://danieltyborowski.wordpress.com/Playlista Dzieje Ziemii - https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUSgW7rd6PJqN2fuRPZziM04Zapraszamy na Wieczory Paleontologiczne z dr Danielem Tyborowskim!Zapraszamy też do wsparcia działalności naukowej dr Tyborowskiego za pośrednictwem https://patronite.pl/tyborowskiJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#dinozaury #paleontologia #paleobiologia #prehistoria #dziejeziemi #geologiauw #tyborowski
Szukaj w treści odcinka
Ale mamy tutaj jednego rekina, który przyćmiewa je wszystkie rozmiarem i to jest rekin z rodzaju Ptychodus.
Takie odważne szacunki mówią, że największe ptychodusy to nawet do 11 metrów mogły dorastać, a takie mniej odważne, takie bardziej powiedzmy oszczędne, spokojne, no to i tak mówią, że największe ptychodusy miały około 9 metrów.
No to to już rzeczywiście są rozmiary takie, że ten Ptychodus mógł spokojnie stanąć w szranki z właśnie jakimś wielkim mozazaurem czy kimś innym, polować spokojnie na nie wiem, kogo tam tylko chciał.
Natomiast Ptychodus jest rekinem przedziwnym.
A teraz jak sobie, no i jak myślimy o tym olbrzymim ptychodusie, no to
On powinien mieć w takim razie wielkie, potężne zęby do na przykład cięcia albo rozszarpywania zdobyczy, a tymczasem zęby Ptychodusów wyglądają mniej więcej tak.
Ale to są właśnie zęby ptychodusów.
No to mamy taki płaski ząb ptychodusa, to są właśnie z Gór Świętokrzyskich okazy.
Więc jednoznacznie widzimy, że Ptychodus miał zęby
I w ogóle Ptychodus został po raz pierwszy opisany na podstawie właśnie zębów.
To znaczy, najpierw znaleziono zęby i wtedy nazwano je Ptychodus.
Więc no nic dziwnego, że stwierdzono, że skoro Ptychodus miał takie uzębienie właśnie durofagiczne, no to też musiał w sumie trochę wyglądać jak ten rogatek.
No, zęby tego ptychodusa całkiem przypominają, też płaskie, mają trochę takich guzków.
No więc od lat, na wszelkich rekonstrukcjach, jak Państwo sobie wygooglacie Ptychodusa, tu jest akurat gatunek Ptychodus mortoni, tych gatunków Ptychodusów to jest cała masa, jest tam jakiś Ptychodus mam...
Maliformis chyba, czy coś, chyba Ptychodus denticrenatus, bardzo dużo ich jest w każdym razie, to one wszystkie będą prezentowane w ten sposób, to znaczy kształt jest rekonstruowany na podstawie porównania właśnie z dzisiejszym rogatkiem, czyli tu nawet proszę zwrócić uwagę, że na tej rekonstrukcji nawet umaszczenie oddaje, umaszczenie dzisiejszego rogatka.
No i tutaj często się tym ptychodusom też takie właśnie wąski czuciowe przy tym ryjku dorabia.
No więc jak się było takim, skoro było tyle tych inoceramów, no to jak się było takim, nie wiem, ptychodusem, a skoro te inoceramy rosły duże, no to też taki ptychodus mógł rosnąć duży, no bo
Skoro ofiary rosły, no to drapieżnik też rósł i dlatego taki Ptychodus mógł osiągać te zawrotne rozmiary.
Skorupiaki, no i mamy właśnie Ptychodusa znowu tutaj zrekonstruowanego na modłę tego rogatka.
Żaden mozazaur o uzębieniu durofagicznym nie był tak ogromny jak rekin Ptychodus, więc to rzeczywiście on był powiedzmy tutaj tym największym wrogiem dla inoceramów wedle tych oczywiście koncepcji.
Co ciekawe, ptychodusy występowały też w Polsce.
Cenoman Turon, tam wcześniej pokazywałem Turon-Koniak, potem jeszcze Santon, Kampan-Mastrych, no to Kamieniołom Odra w Opolu to jest Turon i dzisiaj to już jest w granicach miasta Opola, no i stamtąd tutaj kolega, pan dr Robert Niedźwiecki z Uniwersytetu we Wrocławiu, który się specjalizuje w badaniach rekinów, opisał swego czasu ze swoim współpracownikiem właśnie te zęby Ptychodusów.
A tak wygląda w ogóle dystrybucja ptychodusów w Europie.
No i teraz jakbyśmy sobie chcieli wyjaśnić skąd takie rozłożenie występowania tego ptychodusa w Europie, no to tu mamy mapki paleogeograficzne z różnych etapów późnej kredy.
Widzimy, że na prawej grafice obecność ptychodusów jest zaznaczona kropeczkami z literką P, z prawej jest zaznaczona po prostu takim czarnym właśnie rekinkiem.
Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Ostatnie odcinki
-
1029. Symbole parków narodowych cz.1 / Bartosz ...
27.07.2026 07:48
-
1028. Czy można chodzić po wodzie? / Bartosz Po...
23.07.2026 07:43
-
1027. Jak leczyć otyłość - lek. Maciej Walędziak
17.07.2026 09:05
-
1026. Mioceńskie gady Polski - nowe znaleziska ...
15.07.2026 13:35
-
1025. Porcelana - białe złoto - dr Justyna Doma...
13.07.2026 07:45
-
1024. Najstarsze ekosystemy ery paleozoicznej -...
09.07.2026 08:13
-
1023. Problemy z podziałem tortu - Daria Michalik
07.07.2026 07:47
-
1022. Imperialna Ekspedycja Transantarktyczna -...
03.07.2026 05:55
-
1021. Troskliwi ojcowie / Bartosz Popczyński
01.07.2026 08:26
-
1020. Miłość w piórka obrośnięta. Miłość w świe...
29.06.2026 08:21