Mentionsy
Wszechnica FWW - Nauka
Wszechnica FWW - Nauka
23.02.2026 09:51

897. Co nam zostało z Mendla i Morgana? / prof. dr hab. Katarzyna Tońska

Wykład prof. dr hab. Katarzyny Tońskiej w ramach Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki [16 lutego 2026 r.]W 1865 roku niepozorny zakonnik, Gregor Mendel wskazał w jaki sposób dziedziczą się cechy. Kilkadziesiąt lat później Thomas Hunt Morgan i jego zespół pokazali, że geny mają swoje miejsce na chromosomach, układając fundamenty genetyki. Szybko jednak okazało się, że świat nie jest tak prosty jak szkolne krzyżówki genetyczne. Większość cech — od wyglądu po zachowanie — powstaje dzięki współdziałaniu wielu genów oraz ich nieustannej „rozmowie” ze środowiskiem. Czy to znaczy, że Mendel i Morgan to dziś tylko ciekawostka z podręcznika historii nauki? Podczas wykładu dowiemy się, jak ich odkrycia wciąż są wykorzystywane w genetyce sądowej i medycznej, a także w hodowli roślin i zwierząt. Zobaczymy też, jak nowoczesne techniki inżynierii genetycznej pozwalają nam łamać klasyczne prawa dziedziczenia.Prof. dr hab. Katarzyna Tońska – genetyk molekularny związana z Uniwersytetem Warszawskim, gdzie ukończyła studia magisterskie i doktoranckie na Wydziale Biologii. Zajmuje się badaniami nad chorobami mitochondrialnymi, ze szczególnym uwzględnieniem roli mtDNA, analizując zarówno jego mutacje w kontekście chorób, jak i jego zmienność populacyjną w Polsce. Pełni funkcję profesora w Instytucie Genetyki i Biotechnologii UW oraz kieruje Grupą Chorób Mitochondrialnych. W pracy dydaktycznej prowadzi zajęcia z genetyki człowieka, genetyki ogólnej i kryminalistycznej. Jest członkinią Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka oraz Polskiego Towarzystwa Biochemicznego.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#kawiarnianaukowa #nauka #mendel #morgan #GregorMendel #ThomasHuntMorgan #geny #genetyka #dziedziczenia #dna #biologia #biotechnologia

Mendla Mendla Pfizer Instytut Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego Pfizera Moderna INK-owie Johnson & Johnson Katarzyny Tońskiej Kolumba Magdaleny Fikus Moderny NRA TVP Teosinte

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 19 wyników dla "Mendla"

Trochę na temat tego, co nam zostało z Mendla i Morgana, to mam też, jest dla mnie ogromną przyjemnością, że to jest właśnie tu, właśnie w tym budynku.

Patrząc na dzisiejszy temat, na co dzień zajmuję się czymś zupełnie innym, ponieważ zajmuję się DNA mitochondrialnym, którego dziedziczenie zupełnie nie podlega prawom Mendla.

Natomiast, no właśnie, dziś chciałabym, żebyśmy chwilę przeszli sobie i pokazali może jaką drogę przeszliśmy od czasu tych pierwszych odkryć Mendla, a potem zespołu Morgana i zobaczyli,

Po tym jak sobie to wszystko przemyślał i przeanalizował, sformułował swoje, coś co my w tej chwili nazywamy pierwszym prawem Mendla, a co można zapisać właściwie albo narysować w taki może nieszczególnie atrakcyjny graficznie sposób.

Co więcej, z czasem i to już nie były badania Mendla ze względu na to, że Mendel zajmował się roślinami, rośliny nie mają chromosomów płci, ale

Drugie prawo Mendla.

Pierwsza rzecz, o której mogę powiedzieć, co nam zostało z Mendla i Morgana.

Od matki zgodnie z pierwszym prawem Mendla to nasze produkowane przez nas gamety będą ten materiał od ojca i od matki mieć już dość dokładnie przemieszany.

A teraz co z tego tak naprawdę wynika i z czego korzystamy dzisiaj, bo od czasów Mendla i Morgana dowiedzieliśmy się o genetyce bardzo dużo.

Bardzo proste zjawiska, właśnie te, które były opisane przez Mendla i Morgana, które cały czas są aktualne i cały czas są wykorzystywane, czasami w sposób bardzo trywialny, czasami w dużo mniej trywialny, a czasami pozwoliły nam nawet na to, żeby

I to co mamy tutaj oczywiście nie jest rodowodem z dziedziny genetyki medycznej, natomiast jest rodowodem Gregora Mendla.

Jest to zdjęcie zrobione w Muzeum Mendla w Brnie.

I na podstawie takiej analizy rozmawiania z rodziną na temat tego kto w rodzinie chorował, w jaki sposób, zapisywania tych wszystkich danych cały czas ustala się z jakim sposobem dziedziczenia mamy do czynienia i jest to bardzo bezpośrednie zastosowanie pierwszego prawa Mendla.

A wystarczy zastosować pierwsze prawo Mendla i zapytać, a co się dzieje u rodziców?

No oczywiście, tak, jeden chromosom od matki, drugi od ojca, ale proszę zobaczyć, że w dużym stopniu te miejsca są zlokalizowane na różnych chromosomach, w związku z tym będą się dziedziczyć niezależnie, zgodnie z pierwszym prawem Mendla.

Innym zastosowaniem prac, powiedzmy wniosków z prac Mendla i Morgana jest wykorzystanie pewnych technik w hodowli zwierząt i roślin.

Natomiast na sam koniec, no właśnie, coś co potrafimy zrobić, żeby kompletnie zignorować prawa Mendla.

Jeżeli ją skrzyżujemy z komarem płci męskiej, no to oczywiście ona ten fragment przekaże połowie swojego potomstwa i jest to zgodne z prawem Mendla.

Z czasem nastąpiła modyfikacja, ma dwa takie same, co oznacza, że przekaże tę cechę zupełnie niezgodnie z prawami Mendla całemu swojemu potomstwu.

Ostatnie odcinki