Mentionsy
Wszechnica FWW - Nauka
Wszechnica FWW - Nauka
23.12.2025 08:32

881. Zmierzch rybojaszczurów - ewolucja i wymarcie ostatnich ichtiozaurów / dr Daniel Tyborowski

Wykład dr Daniela Tyborowskiego w ramach cyklu Paleontologiczne Wieczory na Wydziale Geologii UW [17 grudnia 2025 r.]Historia ichtiozaurów, nazywanych potocznie rybojaszczurami, to fascynująca opowieść o zwierzętach, które osiągnęły niemal idealne przystosowanie do życia w oceanach, a jednak zniknęły z nich na długo przed końcem ery dinozaurów. Wbrew powszechnemu przekonaniu, nie wyginęły one razem z Tyrannosaurusem 66 milionów lat temu, lecz znacznie wcześniej.Warto wspomnieć, że niezwykle ważne odkrycia dotyczące późnych ichtiozaurów pochodzą z Polski. W kamieniołomie Owadów-Brzezinki (woj. łódzkie) odnaleziono szczątki ichtiozaurów z rodzaju Cryopterygius, które rzucają nowe światło na migracje i różnorodność tych gadów w późnej jurze i na początku kredy.dr Daniel Tyborowski - jest paleobiologiem, geologiem, ewolucjonistą, nauczycielem akademickim i popularyzatorem nauki. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na ewolucji, morfologii funkcjonalnej, histologii i paleoekologii kręgowców wtórnie wodnych – gadów morskich i waleni. W 2018 roku z wyróżnieniem obronił dysertację doktorską pod tytułem „Paleobiologia i środowisko życia późnojurajskich kręgowców morskich z kamieniołomu Owadów-Brzezinki, Polska środkowa„. Tematyka doktoratu dotyczyła unikatowych skamieniałości ichtiozaurów, żółwi morskich oraz ryb kostnoszkieletowych. Pełnił funkcję adiunkta muzealnego oraz pracownika Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. W ramach działalności popularyzatorskiej prowadził wykłady i prelekcje w Muzeum Ziemi PAN, w tym w cyklu "Środowe spotkania z dziejami Ziemi", które były transmitowane na Wszechnicy. Od 2024 roku jest pracownikiem naukowym i wykładowcą w Katedrze Geologii Historycznej, Regionalnej i Paleontologii na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jego aktualne badania naukowe skupiają się na ewolucji i zróżnicowaniu specjalizacji pokarmowych wśród morskich czworonogów (ichtiozaurów, mozazaurów i waleni) w kontekście konwergencji ekomorfologicznej i sensorycznej. https://danieltyborowski.wordpress.com/Playlista Dzieje Ziemii - https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUSgW7rd6PJqN2fuRPZziM04Zapraszamy na Wieczory Paleontologiczne z dr Danielem Tyborowskim!Zapraszamy też do wsparcia działalności naukowej dr Tyborowskiego za pośrednictwem https://patronite.pl/tyborowskiJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#dinozaury #paleontologia #paleobiologia #prehistoria #dziejeziemi #geologiauw

Samsonowicz Wydziału Geologii ichtiozaury Cenoman ichtiozaury Turon Triasu cenomański Platypterygius Mendelejewa Gajek Kredys Morawicy Ordowik Parvipelvia

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 19 wyników dla "Cenoman"

Jak sobie popatrzymy na skalę czasu geologicznego i tu mamy powiedzmy środek kredy, to kreda się dzieli jeszcze na, jest Albian, Cenomanian, Turonian.

To jak sobie popatrzymy tutaj na naszą tabelę, mamy Alb, Cenoman, Turon.

dolnej kredy, natomiast Cenoman i Turon to już jest początek kredy późnej czy górnej i ich tiozaury wymierają na granicy Cenoman-Turon, czyli przetrwały do tego pierwszego etapu późnej kredy i na przełomie Cenomanu i Turonu wymierają, mniej więcej 93 miliony lat temu i to jest to enigmatyczne ich zniknięcie.

się sądziło zawsze duża w tej, powiedzmy, wczesnej jurze, ale okazuje się, że pod sam koniec, tuż przed wyginięciem na granicy Cenomanturon, jeszcze tu w Albie, w Cenomanie, mamy taki pik, gdzie ta różnorodność, zarówno gatunkowa, jak i rodzajowa, wcale taka mała nie jest.

W Cenomanie już jest spadek.

Jak wyglądała Ziemia wtedy, kiedy ichtiozaury chyliły się ku zagładzie, czyli powiedzmy w cenomanie, mniej więcej 95-93 miliony lat temu, tu mamy mapkę sprzed około, powiedzmy właśnie 94 milionów lat,

Natomiast wyżej mamy już cenoman, który jest wykształcony w postaci margli, czyli to już są takie po prostu jasne skały węglanowe, no i w górnej części jest ta czacha.

Zresztą jak widzieliśmy tą krzywą różnorodności biologicznej, to tam głównie się ta różnorodność koncentrowała, ten pik różnorodności był w albie, więc troszeczkę wcześniej, a tu cenoman to już mamy tą krzywą w dół lecącą.

Profil geologiczny Państwo widzą, więc on gdzieś tam tu wypada, no mniej więcej na tą, powiedzmy, drugą połowę cenomanu.

No i dochodzimy do tego momentu, gdzie mamy te granice Cenoman-Turon i

Należy teraz zadać pytanie, skoro o tym ichtiozaurom generalnie w samym cenomanie nie działo się jakoś bardzo źle.

Natomiast co się dzieje na przełomie Cenomanu i Turonu?

To jest taki dosyć enigmatyczny moment, gdzie w różnych miejscach na całym świecie, na pograniczu Cenomanu i Turonu pojawiają się takie ciemne...

A potem w tym najpóźniejszym cenomanie z jakichś przyczyn te warstwy wody pozbawionej tlenu ulegały ekspansji na resztę tych płytkich mórz.

No i jak sobie znowu popatrzymy na paleogeografię, mamy przełom Cenoman-Turon, okazuje się, że to jest taki moment, kiedy rozwinęły się w kilku miejscach na świecie tzw.

W dzisiejszych oceanach w zasadzie mamy zachodzić coś bardzo podobnego do tego, co w Cenomanie, czyli mamy po pierwsze rozwój stref beztlenowych, tu Bałtyk jest w ogóle doskonałym przykładem tego, Bałtyk jest w ogóle szczególnie narażony na to, bo on jest bardzo izolowanym morzem, więc jest w zasadzie jedna droga wyjścia i wejścia do Bałtyku, więc...

to pokazuje, że to jest chyba dosyć zbieżne z tym, co się działo w Cenomanie.

Myślę, że jakby przetrwały cenomanturon, to by po prostu wymarły pod koniec kredy.

To jest ogólnie jako dolny cenoman.

Ostatnie odcinki